Ένα εκτεταμένο σχέδιο για τη στέγη θέτει σε εφαρμογή η κυβέρνηση, επιδιώκοντας να μετατρέψει αδρανή ακίνητα σε κατοικίες με προσιτό ενοίκιο και να αυξήσει αποφασιστικά την προσφορά στην αγορά. Με συνολικό προϋπολογισμό 7 δισ. ευρώ, ο σχεδιασμός αφορά περίπου 1,6 εκατομμύριο δικαιούχους και αναπτύσσεται με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2027.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η αξιοποίηση χώρων που μέχρι σήμερα παρέμεναν ανεκμετάλλευτοι. Παλιά εργοστάσια, αποθήκες, γραφεία, εγκαταλελειμμένα τουριστικά ακίνητα και κτίρια που έμειναν ημιτελή από τα χρόνια της κρίσης αποκτούν νέα προοπτική. Μέσα από ταχείες διαδικασίες αλλαγής χρήσης, ανακαίνισης ή ολοκλήρωσης, θα μπορούν να εισέλθουν στην αγορά ως κατοικίες με χαμηλό ενοίκιο, δημιουργώντας μια νέα δεξαμενή σπιτιών εκεί όπου μέχρι τώρα δεν υπήρχε καμία λύση.
Ο μηχανισμός των έξι παρεμβάσεων για το Στεγαστικό παρουσιάστηκε από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και σχεδιάστηκε από την Κυβερνητική Επιτροπή Στεγαστικής Πολιτικής, υπό τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο και την υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου. Η επιτροπή συντονίζει τις δράσεις πολλών υπουργείων, διαμορφώνοντας μια ενιαία στρατηγική που δίνει έμφαση στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών και στη στήριξη των ενοικιαστών.
Η φιλοσοφία του σχεδίου βασίζεται στην παραδοχή ότι η ζήτηση αυξήθηκε ταχύτερα από την οικοδομική δραστηριότητα, την ώρα που ένα μεγάλο απόθεμα ακινήτων έμεινε εκτός αγοράς. Με συνδυασμό πολεοδομικών ρυθμίσεων, χρηματοδοτήσεων, φορολογικών κινήτρων και περιορισμών στη βραχυχρόνια μίσθωση, η κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει αυτή την αδράνεια σε πραγματικές κατοικίες.
Πρώτος πυλώνας είναι η γρήγορη αλλαγή χρήσης ακινήτων. Με οριζόντια πολεοδομική ρύθμιση δίνεται η δυνατότητα μετατροπής γραφείων, καταστημάτων, αποθηκών, εργαστηρίων, βιοτεχνικών και βιομηχανικών χώρων, ακόμη και εγκαταλελειμμένων τουριστικών καταλυμάτων, σε κατοικίες χωρίς τις χρονοβόρες διαδικασίες του παρελθόντος. Έτσι, ιδιοκτήτες και κατασκευαστικές εταιρείες αποκτούν διέξοδο ώστε ακίνητα που παρέμεναν κλειστά να περάσουν στην αγορά ενοικίασης.
Δεύτερος πυλώνας είναι οι ανακαινίσεις. Το νέο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Παλαιών Κατοικιών με Ήπιες Ενεργειακές Παρεμβάσεις», που ενεργοποιείται το 2026 με προϋπολογισμό 400 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ, καλύπτει έως το 80% του κόστους και μέχρι 36.000 ευρώ ανά ακίνητο. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε ιδιοκτήτες φυσικά πρόσωπα και αφορά τόσο κλειστά όσο και κατοικημένα σπίτια, με υποχρεωτικό συνδυασμό ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης. Για τα κλειστά ακίνητα τίθεται ρητή δέσμευση επιστροφής τους στην ιδιοκατοίκηση ή στη μακροχρόνια μίσθωση για τουλάχιστον πέντε έτη, με ταυτόχρονη απαγόρευση Airbnb για το ίδιο διάστημα.
Τρίτος πυλώνας είναι τα φορολογικά κίνητρα για προσιτά ενοίκια. Δημιουργείται ειδικό πρόγραμμα που επιτρέπει σε κατασκευαστικές εταιρείες να αναπτύξουν ή να μετατρέψουν ακίνητα αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση δεκαετούς διάρκειας. Το εισόδημα από τα ενοίκια εκπίπτει από τον φόρο εισοδήματος, ενώ το ύψος του ενοικίου θα καθορίζεται από το αρμόδιο υπουργείο, διασφαλίζοντας προσιτές τιμές. Παράλληλα, ιδιοκτήτες που μεταφέρουν κλειστά ή βραχυχρόνια μισθωμένα ακίνητα στη μακροχρόνια μίσθωση απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος για τρία χρόνια.
Τέταρτος πυλώνας αφορά τους δήμους και τις περιφέρειες. Δημοτικά και περιφερειακά ακίνητα που παραμένουν ανενεργά, κυρίως σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές, θα ανακαινιστούν και θα διατεθούν ως κατοικίες σε δημόσιους υπαλλήλους που υπηρετούν στην περιοχή, όπως εκπαιδευτικούς, γιατρούς, νοσηλευτές, στελέχη της Αστυνομίας και της Πυροσβεστικής. Η χρηματοδότηση θα προέλθει από τα Περιφερειακά Προγράμματα, με δυνατότητα διάθεσης έως 1,5% του προϋπολογισμού τους.
Πέμπτος πυλώνας είναι η άμεση στήριξη των ενοικιαστών. Από το 2026, εκπαιδευτικοί, γιατροί και νοσηλευτές που εργάζονται εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης θα λαμβάνουν επιστροφή δύο ενοικίων τον χρόνο, ανεξαρτήτως εισοδήματος, ενισχύοντας ουσιαστικά τη δυνατότητα παραμονής τους στην Περιφέρεια.
Έκτος πυλώνας είναι η περαιτέρω αυστηροποίηση των περιορισμών στη βραχυχρόνια μίσθωση. Το πάγωμα νέων Airbnb επεκτείνεται και στην Α’ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης από τον Μάρτιο του 2026. Επιπλέον, σε περιοχές όπου ισχύει απαγόρευση, σε περίπτωση μεταβίβασης ενός ακινήτου, αυτό διαγράφεται από το μητρώο βραχυχρόνιας μίσθωσης και δεν μπορεί να επανεγγραφεί, ώστε να αποτραπεί η μεταβίβαση της άδειας μαζί με το ακίνητο.
Τα έξι αυτά μέτρα εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλέγμα στεγαστικών πολιτικών που εφαρμόζονται ήδη, όπως τα προγράμματα «Σπίτι μου», «Ανακαινίζω Νοικιάζω», η αύξηση του φοιτητικού στεγαστικού επιδόματος, οι φορολογικές ελαφρύνσεις στον ΕΝΦΙΑ και οι περιορισμοί στη Golden Visa. Ο συνολικός στόχος είναι ξεκάθαρος. Περισσότερα σπίτια στην αγορά, χαμηλότερη πίεση στα ενοίκια και ενίσχυση της μακροχρόνιας μίσθωσης, ώστε η στέγη να πάψει να αποτελεί άλυτο πρόβλημα για χιλιάδες νοικοκυριά.
