Το ενδεχόμενο ενός ΝΑΤΟ χωρίς εσωτερικές εντάσεις μοιάζει πλέον μακρινό, καθώς οι πρώτες ρωγμές έχουν ήδη φανεί. Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του γενικού γραμματέα της Συμμαχίας σε ένα «όνειρο» που φαίνεται να ξεθωριάζει. Ο Μαρκ Ρούτε δήλωσε ξεκάθαρα ότι «όποιος πιστεύει ότι η Ευρώπη μπορεί να αμυνθεί χωρίς τις ΗΠΑ θα πρέπει να συνεχίσει να ονειρεύεται». Η φράση αυτή ενόχλησε κυρίως τη Γαλλία, την ώρα που οι εξελίξεις δείχνουν πως οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται έτοιμες να προχωρήσουν σε συγκεκριμένες αποφάσεις, με αφορμή και τη συζήτηση γύρω από τη Γροιλανδία.
Ήδη έχει γίνει γνωστό ότι μέχρι το 2029 προγραμματίζεται η σταδιακή αποχώρηση των Αμερικανών από ορισμένες συμμαχικές δομές στην Ευρώπη. Το σχέδιο προβλέπει την ολοκλήρωση των υφιστάμενων θητειών χωρίς ανανέωση και στη συνέχεια την κατάργησή τους. Όπως μεταδίδει το Reuters, η κυβέρνηση Τραμπ έχει ενημερώσει ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ότι οι ΗΠΑ προτίθενται να καταργήσουν περίπου 200 θέσεις από τις δομές του ΝΑΤΟ που ασχολούνται με τον σχεδιασμό και την εποπτεία στρατιωτικών και πληροφοριακών επιχειρήσεων.
Μεταξύ των οργανισμών που αναμένεται να επηρεαστούν συγκαταλέγονται το Κέντρο Συγχώνευσης Πληροφοριών του ΝΑΤΟ στο Ηνωμένο Βασίλειο και η Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων στις Βρυξέλλες. Παράλληλα, προβλέπονται περικοπές στο STRIKFORNATO στην Πορτογαλία, που έχει ρόλο στην εποπτεία ναυτικών επιχειρήσεων, καθώς και σε άλλες αντίστοιχες νατοϊκές δομές. Όσον αφορά την αμερικανική παρουσία σε βάσεις εντός Ελλάδας, στη Σούδα και τη Λάρισα, οι αποφάσεις μετατίθενται για αργότερα την άνοιξη, κατά την προγραμματισμένη επίσκεψη του Αμερικανού αντιπροσώπου του ΝΑΤΟ στην Αθήνα και του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, όπως έχει ανακοινώσει η πρέσβης Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.
Όλες αυτές οι εξελίξεις, σε δεύτερο χρόνο, εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για το αν οδηγούν σε ουσιαστική αποδυνάμωση ή ακόμη και σε αποσύνθεση του ΝΑΤΟ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προς το παρόν περιορίζεται σε δηλώσεις και θεωρητικούς σχεδιασμούς. Ευρωπαϊκές αναλύσεις επισημαίνουν ότι σε ένα τέτοιο σενάριο η Ευρώπη θα αναγκαστεί να επαναπροσδιορίσει συνολικά την αμυντική της στρατηγική. Τα κράτη μέλη αναμένεται να κινηθούν μέσω έκτακτων συνόδων κορυφής για τη διαμόρφωση νέου πλαισίου ασφάλειας και να προχωρήσουν σε ταχεία αύξηση των αμυντικών δαπανών, ώστε να ανασυγκροτήσουν αποτρεπτική στρατιωτική ισχύ. Μια άμεση συνέπεια θα ήταν η περαιτέρω επιδείνωση των πολιτικών και οικονομικών σχέσεων με τις ΗΠΑ, κάτι που ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη αποτυπώσει με σαφήνεια δηλώνοντας ότι «Κανένας άλλος πρόεδρος ή άνθρωπος δεν έχει προσφέρει περισσότερα στο ΝΑΤΟ από εμένα. Χωρίς τη δική μου παρέμβαση ο οργανισμός δεν θα υπήρχε σήμερα. Θα είχε καταλήξει στον σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας».
Σε αυτό το ρευστό σκηνικό, η Τουρκία βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση. Από τη μία επιθυμεί να διασφαλίσει την ασφάλειά της μέσα σε ένα ΝΑΤΟ με αμερικανική ηγεσία και από την άλλη να στηρίξει την οικονομία της σε ένα ευρωπαϊκό μπλοκ. Η σταδιακή αποδυνάμωση του διατλαντικού δεσμού θα την έφερνε αντιμέτωπη με το δίλημμα της στενότερης ευθυγράμμισης είτε με τις ΗΠΑ είτε με την Ευρωπαϊκή Ένωση, με κόστος είτε στην αμυντική της ομπρέλα είτε στα οικονομικά της στηρίγματα. Η πρόκληση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν η ΕΕ αναλάβει πιο ενεργό ρόλο στην ασφάλεια της ηπείρου, διατηρώντας ταυτόχρονα την Τουρκία στο περιθώριο. Σε ένα περιβάλλον όπου η αμερικανική δέσμευση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια φαίνεται να φθίνει, η Άγκυρα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε τρεις διαφορετικούς πόλους επιρροής, την Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία.
