Σε φάση σταδιακής αναδιάρθρωσης βρίσκεται το διεθνές πανεπιστημιακό τοπίο, σύμφωνα με τις World University Rankings by Subject 2026 του Times Higher Education (THE), που δόθηκαν στη δημοσιότητα στις 21 Ιανουαρίου. Οι κατατάξεις αποτυπώνουν αφενός τη διαχρονική κυριαρχία των αμερικανικών και βρετανικών πανεπιστημίων και αφετέρου τη συστηματική άνοδο ασιατικών ιδρυμάτων, ενώ η παρουσία της Ελλάδας παραμένει σταθερή αλλά χωρίς ισχυρή δυναμική ανόδου.
Η θέση των ελληνικών πανεπιστημίων
Σύμφωνα με τα στοιχεία του THE, 12 ελληνικά πανεπιστήμια περιλαμβάνονται στη φετινή παγκόσμια κατάταξη. Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) καταλαμβάνει το υψηλότερο εύρος θέσεων για τη χώρα (401–500), αποτελώντας το κορυφαίο ελληνικό ίδρυμα στη συνολική αξιολόγηση.
Στις θέσεις 601–800 κατατάσσονται το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο Κρήτης, επίδοση που θεωρείται ιδιαίτερα θετική για ιδρύματα μικρότερου μεγέθους. Στο εύρος 801–1000 βρίσκονται τρία μεγάλα πανεπιστήμια: το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Πανεπιστήμιο Πατρών, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή διεθνή τους παρουσία.
Άλλα ελληνικά ιδρύματα, όπως το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, τα Πανεπιστήμια Αιγαίου και Πειραιώς, καθώς και τα Πανεπιστήμια Θράκης, Ιωαννίνων και Θεσσαλίας, κατατάσσονται στα εύρη 1001–1500, παραμένοντας ωστόσο εντός του ευρύτερου διεθνούς πλαισίου αξιολόγησης.
Κυριαρχία ΗΠΑ και Βρετανίας στα επιστημονικά πεδία
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθούν να κυριαρχούν στις κορυφαίες θέσεις των 11 επιστημονικών πεδίων που εξετάζει το THE. Το MIT καταλαμβάνει την πρώτη θέση σε Τέχνες και Ανθρωπιστικές Επιστήμες, Επιχειρήσεις και Οικονομικά και Κοινωνικές Επιστήμες, ενώ το Harvard προηγείται στη Μηχανική και στις Επιστήμες Ζωής. Το Stanford ηγείται στη Νομική και στις Επιστήμες της Εκπαίδευσης, ενώ το Caltech βρίσκεται στην κορυφή των Φυσικών Επιστημών.
Από την πλευρά της Βρετανίας, το University of Oxford διατηρεί την πρωτοκαθεδρία στην Επιστήμη Υπολογιστών και στην Ιατρική και Υγεία, ενώ το University of Cambridge κατακτά την πρώτη θέση στην Ψυχολογία. Μόλις τρία πανεπιστήμια – Harvard, Stanford και Cambridge – καταφέρνουν να βρίσκονται στην πρώτη δεκάδα και των 11 πεδίων, γεγονός που υπογραμμίζει τη διαχρονική ακαδημαϊκή τους ισχύ.
Η ενίσχυση της Ασίας και το νέο πολυκεντρικό τοπίο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η άνοδος των ασιατικών πανεπιστημίων, η οποία πλέον δεν περιορίζεται μόνο στα πεδία STEM. Το 2026 καταγράφεται αισθητή βελτίωση σε Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες, Νομική, Εκπαίδευση και Οικονομικά, με κινεζικά και νοτιοανατολικοασιατικά ιδρύματα να εισέρχονται για πρώτη φορά στις κορυφαίες δεκάδες.
Ενδεικτικά, το Peking University ανεβαίνει στη δεκάδα της Επιστήμης Υπολογιστών και στη Μηχανική, το Tsinghua University εμφανίζεται για πρώτη φορά στην πρώτη δεκάδα των Φυσικών Επιστημών, ενώ το National University of Singapore ενισχύει τη θέση του στις Επιστήμες Ζωής. Σύμφωνα με αναλυτές του THE, η εξέλιξη αυτή συνδέεται με μακροχρόνιες επενδύσεις στην έρευνα, τη διεθνοποίηση και τη σύνδεση των πανεπιστημίων με την οικονομία.
Στασιμότητα για την Ελλάδα σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον
Παρότι η ελληνική παρουσία στις κατατάξεις δεν εμφανίζει υποχώρηση, κανένα ελληνικό πανεπιστήμιο δεν συγκαταλέγεται στην πρώτη δεκάδα ή εικοσάδα επιμέρους επιστημονικών πεδίων, ούτε καταγράφεται στις χώρες με συστηματική άνοδο ιδρυμάτων. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει περισσότερο μια στασιμότητα, σε μια περίοδο όπου άλλες χώρες βελτιώνουν με ταχύτερους ρυθμούς τις επιδόσεις τους.
Οι δείκτες του THE – που εστιάζουν στην ερευνητική απήχηση, τη διεθνή συνεργασία, τη μεταφορά γνώσης και τη φήμη ανά γνωστικό αντικείμενο – αναδεικνύουν τις διαρθρωτικές προκλήσεις για τα ελληνικά ΑΕΙ: χρηματοδότηση, θεσμική ευελιξία και στρατηγική διεθνούς ανάπτυξης. Σε ένα ολοένα και πιο ανταγωνιστικό, πολυκεντρικό παγκόσμιο σύστημα, η διατήρηση και ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας τους προϋποθέτει πλέον συνεχή προσαρμογή και στοχευμένες πολιτικές ανά επιστημονικό πεδίο.
