Το κλείσιμο του FIR Αθηνών και η γενικευμένη διατάραξη των συχνοτήτων επικοινωνίας προκαλούν έντονα ερωτήματα, καθώς όλο και περισσότερα στοιχεία δείχνουν ότι το περιστατικό ενδέχεται να μην οφείλεται σε μια απλή τεχνική αστοχία. Σύμφωνα και με τη δεύτερη ανακοίνωση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, η εκτεταμένη απώλεια επικοινωνιών σε σχεδόν ολόκληρο τον εναέριο χώρο της χώρας πιθανόν να προκλήθηκε από εξωτερικό παράγοντα, γεγονός που αν επιβεβαιωθεί συνιστά άκρως εχθρική ενέργεια.
Τα σενάρια πληθαίνουν, την ώρα που ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Αθηνών διέταξε κατεπείγουσα έρευνα, η οποία ανατέθηκε στο Τμήμα Ηλεκτρονικού Εγκλήματος. Σκοπός της προκαταρκτικής εξέτασης είναι να διαπιστωθεί αν τελέστηκε το αδίκημα των επικίνδυνων παρεμβάσεων στη συγκοινωνία αεροσκαφών, αλλά και να εντοπιστεί η πηγή των διακοπών στις ραδιοεπικοινωνίες που επηρέασαν σχεδόν όλες τις συχνότητες του FIR Αθηνών.
Το περιστατικό απασχόλησε τόσο τον ελληνικό όσο και τον διεθνή Τύπο, με πολλά μέσα να κάνουν λόγο για γεγονός πρωτοφανές για τα ελληνικά δεδομένα. Παράλληλα, εξετάζεται και δεύτερο σενάριο, σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς και εξειδικευμένα κλιμάκια, που αφορά την πιθανότητα παρεμβάσεων από εξωτερικές πηγές εκπομπής και ενδεχόμενες επιδράσεις σε ηλεκτρομαγνητικό επίπεδο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλούν αναφορές ρωσικού μέσου ενημέρωσης που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα και του δημοσιογράφου Πάβελ Ονόηκο. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά, «η εξήγηση για το κλείσιμο του FIR Αθηνών από μια “συνήθη τεχνική βλάβη” φαίνεται μη πειστική. Όχι επειδή η ελληνική πολιτική αεροπορία είναι άτρωτη σε βλάβες, αλλά επειδή η κλίμακα της αντίδρασης ήταν δυσανάλογη με την εξήγηση».
Σε τέτοιες περιπτώσεις, όπως επισημαίνεται, το κρίσιμο δεν είναι μόνο ποιο επιμέρους σύστημα παρουσίασε πρόβλημα, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αντέδρασε συνολικά το σύστημα. Το πλήρες κλείσιμο του FIR, η μετάβαση σε μηδενικό ρυθμό εξυπηρέτησης, η χρήση συχνοτήτων έκτακτης ανάγκης VHF και HF και ο χειροκίνητος έλεγχος προσέγγισης αποτελούν μέτρα που εφαρμόζονται όταν έχει χαθεί η εμπιστοσύνη στην υποδομή και όχι σε περιπτώσεις απλής δυσλειτουργίας.
Παρότι επισήμως το πρόβλημα αποδίδεται σε βλάβη ραδιοσυχνοτήτων, οι ραδιοεπικοινωνίες της πολιτικής αεροπορίας βασίζονται σε πλεονασμό, διπλά συστήματα και αυστηρά πρωτόκολλα ανοχής σφαλμάτων. Όταν αποτυγχάνουν ταυτόχρονα κύρια και εφεδρικά κυκλώματα, τότε το ζήτημα παύει να είναι μεμονωμένο και μετατρέπεται σε ένδειξη σοβαρής συστημικής ευπάθειας.
Η εμπλοκή τηλεπικοινωνιακού φορέα προσθέτει ακόμη έναν κρίσιμο παράγοντα, καθώς ενισχύει το ενδεχόμενο η πηγή του προβλήματος να βρίσκεται εκτός των καθαρά αεροναυτιλιακών συστημάτων, σε επίπεδο επικοινωνιακών ή εξωτερικών υποδομών. Σε τέτοιες συνθήκες, οι αρχές επιλέγουν τη μέγιστη δυνατή προφύλαξη, προτιμώντας τη διακοπή της κυκλοφορίας από τη συνέχιση λειτουργίας χωρίς πλήρη έλεγχο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και το γεγονός ότι το περιστατικό σημειώθηκε σε μία από τις πιο επιβαρυμένες ημέρες της εορταστικής περιόδου, με αυξημένη πυκνότητα πτήσεων. Σε έναν «γεμάτο» εναέριο χώρο, ακόμη και μια περιορισμένη διακοπή μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα σε κρίση.
Η απουσία άμεσης και σαφούς εξήγησης τις πρώτες ώρες δεν θεωρείται ασυνήθιστη στην αεροπορία, όπου η επίσημη γλώσσα παραμένει επιφυλακτική μέχρι να αποκλειστούν όλοι οι κίνδυνοι. Ωστόσο, το γεγονός ότι στελέχη του κλάδου μιλούν για «το πρώτο τέτοιο περιστατικό» αρκεί για να εγείρει σοβαρές ανησυχίες. Το βασικό συμπέρασμα που διαμορφώνεται είναι ότι δύσκολα πρόκειται για τυχαία βλάβη, αλλά για ένα προειδοποιητικό σήμα που αποκάλυψε αδυναμίες σε κρίσιμες υποδομές.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο αντιπτέραρχος ε.α. Κωνσταντίνος Ιατρίδης, ο οποίος μιλώντας στο MEGA χαρακτήρισε το συμβάν «πρωτοφανές φαινόμενο», τονίζοντας ότι κάλυψε όλη την περιοχή του FIR για περισσότερες από πέντε ώρες. Όπως ανέφερε, αρχικά έγινε λόγος για παρεμβολές, ενώ αργότερα η επίσημη εκδοχή έκανε λόγο για προβλήματα στις τηλεπικοινωνιακές δομές. Επισήμανε ακόμη ότι υπήρχε «βουητό και όχι παράσιτα» και έθεσε το κρίσιμο ερώτημα γιατί δεν λειτούργησε κάποιο εφεδρικό σύστημα. «Αν δεν δούλεψε ούτε το εφεδρικό, τότε κάτι άλλο συμβαίνει», σημείωσε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη εκσυγχρονισμού των υποδομών, καθώς εδώ διακυβεύεται η ασφάλεια πτήσεων και ανθρώπινες ζωές.
Τα πορίσματα της ΕΔΕ αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς θα κρίνουν την πραγματική αιτία, την έκταση του μπλακάουτ στον ελληνικό εναέριο χώρο και τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν ώστε ένα τέτοιο περιστατικό να μην επαναληφθεί ποτέ ξανά.
