Η εμπορική συμφωνία ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις χώρες της Mercosur αποτελεί αποτέλεσμα περισσότερων από 25 ετών δύσκολων διαπραγματεύσεων, έντονων καθυστερήσεων και εσωτερικών αντιπαραθέσεων. Τελικά, οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των κρατών μελών κατέληξαν σε έγκριση με ειδική πλειοψηφία, παρά τις αντιδράσεις αγροτών και κτηνοτρόφων σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Γαλλία και το Βέλγιο, καθώς και τις επιφυλάξεις κρατών με ισχυρό πολιτικό βάρος.
Η συμφωνία αφορά ένα εκτεταμένο πλαίσιο εμπορικής συνεργασίας με το μπλοκ της Λατινικής Αμερικής που περιλαμβάνει τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη. Η Ιταλία έδωσε τελικά το πράσινο φως, ανοίγοντας τον δρόμο για την επίσημη υπογραφή από το Συμβούλιο της ΕΕ και στη συνέχεια από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στις 12 Ιανουαρίου στο Μοντεβιδέο.
Αμέσως μετά, ο φάκελος της συμφωνίας θα φτάσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο θα κληθεί να εγκρίνει ή να απορρίψει το κείμενο. Σε περίπτωση θετικής ψήφου, η Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών θα εφαρμοστεί προσωρινά, αφού επικυρωθεί από τουλάχιστον μία χώρα της Mercosur. Σε μεταγενέστερο στάδιο και μετά από κάποια χρόνια, θα απαιτηθεί και έγκριση από τα εθνικά κοινοβούλια για τα σημεία που δεν εμπίπτουν αποκλειστικά στην εμπορική πολιτική της ΕΕ.
Η θέση της Ελλάδας στη συμφωνία
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 335 ελληνικές επιχειρήσεις εξάγουν σήμερα προϊόντα στις χώρες της Mercosur, με σχεδόν οκτώ στις δέκα να είναι μικρομεσαίες. Περίπου 4.300 θέσεις εργασίας στην Ελλάδα συνδέονται άμεσα με αυτό το εξαγωγικό αποτύπωμα, ενώ το συνολικό εμπόριο Ελλάδας Mercosur φτάνει τα 2,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι ελληνικές εξαγωγές ανέρχονται σε 1,2 δισ. ευρώ και οι εισαγωγές σε 396 εκατ. ευρώ.
Αν και τα αγροτικά προϊόντα αντιστοιχούν σε σχετικά περιορισμένο όγκο εξαγωγών, μόλις 34 εκατ. ευρώ, η συμφωνία θεωρείται κρίσιμη γιατί θωρακίζει εμβληματικά ελληνικά προϊόντα και ανοίγει νέες αγορές. Η φέτα, το ελαιόλαδο και τα ελληνικά κρασιά αποκτούν ισχυρότερη παρουσία, καθώς μειώνονται οι δασμοί και ενισχύεται η αναγνωρισιμότητά τους στις αγορές της Λατινικής Αμερικής.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας προστατεύονται πλήρως 21 ελληνικά προϊόντα ΠΟΠ, μεταξύ των οποίων η φέτα, η μαστίχα Χίου, το ελαιόλαδο Καλαμάτας, ο κρόκος Κοζάνης και ο οίνος από περιοχές όπως η Νάουσα, η Νεμέα και η Σαντορίνη. Συνολικά, η συμφωνία διασφαλίζει την προστασία 344 ευρωπαϊκών προϊόντων τροφίμων και ποτών από απομιμήσεις, ενισχύοντας την αξία τους και επιτρέποντας υψηλότερες τιμές πώλησης, έως και τριπλάσιες σε σχέση με μη προστατευμένα προϊόντα.
Ασπίδα για τους Ευρωπαίους καταναλωτές
Η Κομισιόν διαβεβαιώνει ότι δεν θα υπάρξει καμία χαλάρωση στα πρότυπα ασφάλειας και ποιότητας. Οι εισαγωγές από τις χώρες της Mercosur θα υπόκεινται σε αυστηρούς ελέγχους για την υγεία των ζώων και των φυτών, την ασφάλεια των τροφίμων και την καλή διαβίωση των ζώων. Οι διαδικασίες περιλαμβάνουν έλεγχο και έγκριση των αρμόδιων αρχών των τρίτων χωρών, ελέγχους εγγράφων και ταυτότητας, φυσικούς ελέγχους στα σύνορα της ΕΕ και δειγματοληψία προϊόντων που κυκλοφορούν ήδη στην ευρωπαϊκή αγορά. Ειδικές προβλέψεις διασφαλίζουν ότι το εισαγόμενο κρέας και τα αυγά πληρούν ισοδύναμα πρότυπα με αυτά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εγγυήσεις για αγρότες και κτηνοτρόφους
Για να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες των Ευρωπαίων παραγωγών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ειδικό πλαίσιο προστασίας με δικλείδες ασφαλείας. Όπως τονίζεται, «Στην απίθανη περίπτωση απρόβλεπτης και επιβλαβούς αύξησης των εισαγωγών από τη Mercosur ή αδικαιολόγητης μείωσης των τιμών για τους παραγωγούς της ΕΕ, θα τεθούν σε εφαρμογή ταχείες και αποτελεσματικές προστασίες», ενώ διευκρινίζεται ότι «η πρόταση καθορίζει διαδικασίες για την εγγύηση της έγκαιρης και αποτελεσματικής εφαρμογής διμερών μέτρων διασφάλισης για τα γεωργικά προϊόντα».
Οι προβλέψεις καλύπτουν ευαίσθητους τομείς όπως το βόειο κρέας, τα πουλερικά, το ρύζι, το μέλι, τα αυγά, το σκόρδο, η ζάχαρη και η αιθανόλη. Παράλληλα, η Επιτροπή θα παρακολουθεί σε μόνιμη βάση τις εξελίξεις στην αγορά και θα υποβάλλει εκθέσεις στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάθε έξι μήνες, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα τυχόν κίνδυνοι.
Εφόσον διαπιστωθεί σοβαρή ζημία ή απειλή για την ευρωπαϊκή παραγωγή, η ΕΕ διατηρεί το δικαίωμα να αναστείλει προσωρινά τις δασμολογικές προτιμήσεις για τα προϊόντα που προκαλούν στρέβλωση, ενεργοποιώντας άμεσα μηχανισμούς προστασίας της ευρωπαϊκής γεωργίας και κτηνοτροφίας.
