Τα κενά που φωνάζουν στα Νότια προάστια. Στο έλεος της καταιγίδας, μια ανθρώπινη ζωή χάθηκε και περιουσίες καταστράφηκαν.
Αυτοψία Attica Times
Η βροχή απλώς αποκάλυψε το πρόβλημα Στην Άνω Γλυφάδα και στη Βάρη Βούλα Βουλιαγμένη. Υποσκαφές, φερτά υλικά, μπαζωμένα ρέματα και ένα δίκτυο ομβρίων που δεν αντέχει άλλο φορτίο.
Άνω Γλυφάδα και Βάρη Βούλα Βουλιαγμένη, δύο διαφορετικά περιστατικά μία κοινή αιτία η απουσία σοβαρού αντιπλημμυρικού σχεδιασμού.
Την προηγούμενη Τετάρτη ένα φαινόμενο που δεν ήταν ούτε πρωτόγνωρο ούτε απρόβλεπτο στοίχισε μια ανθρώπινη ζωή. Από τύχη δεν θρηνήσαμε κι άλλη. Η άμεση κινητοποίηση του κρατικού μηχανισμού και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης περιόρισε τη ζημιά δεν αναιρεί όμως το βασικό: το συμβάν προέκυψε από τεχνικές και διαχειριστικές αστοχίες.
Άνω Γλυφάδα: χωματόδρομος που λειτουργεί ως χείμαρρος
Στην Άνω Γλυφάδα η προέκταση της οδού Κυρίλλου και Μεθοδίου προς την περιοχή Πατητήρι είναι στην πράξη ένας χωματόδρομος χωρίς τις απαιτούμενες προδιαγραφές οδοποιίας και υδραυλικής προστασίας. Σε έντονη βροχόπτωση λειτούργησε ως φυσική κοίτη, συγκέντρωσε απορροές και μετατράπηκε σε χειμαρρώδεις αγωγό με υψηλές ταχύτητες ροής.
Το αποτέλεσμα ήταν τριπλό και απολύτως προβλέψιμο: υποσκαφή και διάβρωση της επιφάνειας και της υπόβασης, αποκόλληση και μεταφορά φερτών υλικών, πέτρες χώματα και υπολείμματα πρόχειρων τσιμεντοστρώσεων, εκβολή υλικών με ορμή στην οδό Κυρίλλου και Μεθοδίου δημιουργώντας συνθήκες αιφνίδιας και επικίνδυνης πλημμύρας.
Σε αυτό είναι πολύ πιθανό ότι συνέβαλαν και παρεμβάσεις που έγιναν χωρίς ολοκληρωμένη τεχνική μελέτη. Η αναδάσωση όταν δεν συνοδεύεται από μέτρα συγκράτησης εδαφών, αντιδιαβρωτικές διαμορφώσεις και υδρολογική εκτίμηση μπορεί να αφήσει χαλαρά υλικά, χώμα και υπόστρωμα ευάλωτα σε αποκόλληση. Προσθέστε και πρόχειρες προσωρινές στρώσεις ασφαλτικά ή τσιμεντένια μπαλώματα χωρίς προδιαγραφές και προκύπτει το γνωστό κοκτέιλ αστοχίας σε συνθήκες έντονης απορροής.
Βάρη Βούλα Βουλιαγμένη: μπαζωμένα ρέματα ανεπαρκές δίκτυο ομβρίων
Στη Βάρη Βούλα Βουλιαγμένη το έργο είναι γνωστό και επαναλαμβανόμενο: ρέματα μπαζωμένα, φυσικές διαδρομές απορροής αλλοιωμένες και δευτερεύον δίκτυο ομβρίων είτε ανεπαρκές είτε ανύπαρκτο σε κρίσιμα σημεία. Όταν κατεβαίνει μεγάλος όγκος νερού, το σύστημα δεν έχει χωρητικότητα και ξεχειλίζει λειτουργικά. Έτσι τα νερά μαζί με φερτά υλικά οδηγούνται είτε σε πρωτεύοντες οδικούς άξονες όπως η λεωφόρος Βουλιαγμένης είτε στα δημοτικά δίκτυα προκαλώντας ζημιές αποκλεισμούς και καταστροφές περιουσιών.
Δεν είναι η κακιά στιγμή. Είναι διαχρονική υποτίμηση της αντιπλημμυρικής θωράκισης
Ο κοινός παρονομαστής είναι ξεκάθαρος.
Τα αντιπλημμυρικά έργα αντιμετωπίζονται συχνά ως δευτερεύοντα επειδή δεν κόβουν κορδέλα, δεν γράφουν ωραίες φωτογραφίες και δεν πουλάνε επικοινωνιακά. Όμως είναι έργα υποδομής ασφάλειας. Δεν υπάρχουν για να φαίνονται. Υπάρχουν για να μη θρηνούμε.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι θεωρητικό. Είναι απολύτως πρακτικό και επείγον. Με δεδομένη την εκτεταμένη υποσκαφή, τη χαλάρωση των εδαφών και την υφιστάμενη ποσότητα φερτών υλικών, ποια άμεσα μέτρα έχουν ληφθεί ώστε ακόμη και με βροχή μικρότερης έντασης να μην επαναληφθεί το ίδιο σενάριο στους γύρω δρόμους;
Γιατί εδώ μιλάμε για περιοχές που δεν αντέχουν άλλο “βλέποντας και κάνοντας”. Όταν υπάρχει ήδη τεχνικό αποτύπωμα αστοχίας στο πεδίο, η απραξία δεν είναι αμέλεια. Είναι επιλογή με κόστος.
Σε επόμενο άρθρο θα επανέλθουμε ειδικά για την αντιπλημμυρική προστασία και τα ρέματα αλλά και για το γιατί ο επιφανειακός καθαρισμός φρεατίων, όταν και αν γίνεται συχνά, λειτουργεί ως άλλοθι και όχι ως λύση.
Θεσμική λογοδοσία και σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων
Η ευθύνη πρέπει να αποτυπωθεί θεσμικά και με σαφή κατανομή ρόλων. Οι Δήμοι Γλυφάδας και Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης οφείλουν να ενημερώσουν δημόσια με στοιχεία και συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, ποια προληπτικά μέτρα εφαρμόστηκαν, ποια έργα συντήρησης και αποκατάστασης υλοποιήθηκαν και ποια είναι τα άμεσα επόμενα βήματα στα σημεία υψηλού κινδύνου. Η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται σε γενικές διαπιστώσεις μετά από κάθε έντονο φαινόμενο αλλά να μεταφέρεται σε μετρήσιμες ενέργειες και τεκμηριωμένες αποφάσεις.
Παράλληλα είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί επισήμως το πλαίσιο αρμοδιοτήτων μεταξύ Δήμων Περιφέρειας και λοιπών εμπλεκόμενων φορέων ώστε να μην δημιουργούνται κενά ευθύνης ή καθυστερήσεις στην ωρίμανση και εκτέλεση αντιπλημμυρικών παρεμβάσεων. Η αντιπλημμυρική προστασία είναι υποδομή δημόσιας ασφάλειας και απαιτεί σταθερό σχεδιασμό συντονισμό και διαρκή παρακολούθηση όχι αποσπασματικές κινήσεις εκ των υστέρων.
Σε αυτό το πλαίσιο αναμένονται σαφείς απαντήσεις στα εξής:
- Ποια σημεία έχουν επισήμως χαρακτηριστεί υψηλού κινδύνου σε κάθε δήμο;
- Ποιο είναι το ισχύον σχέδιο άμεσης επέμβασης και ποιος ο επιχειρησιακός υπεύθυνος ανά σενάριο;
- Ποιες εργασίες πρόληψης και συντήρησης έγιναν πριν το φαινόμενο και με ποια τεκμηρίωση;
- Ποια μέτρα έχουν ληφθεί μετά την υποσκαφή και τη μεταφορά φερτών υλικών ώστε να μειωθεί άμεσα ο κίνδυνος επανάληψης;
- Ποια έργα βρίσκονται σε ωρίμανση ή χρηματοδότηση και ποιο είναι το ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης;
- Ποια είναι η επίσημη κατανομή αρμοδιοτήτων ανά παρέμβαση μεταξύ Δήμων και Περιφέρειας;
Τι πρέπει να γίνει τώρα
Στην Άνω Γλυφάδα απαιτείται άμεσα απομάκρυνση φερτών, τεχνική αποκατάσταση υποσκαφών και προσωρινά έργα συγκράτησης και εκτροπής απορροών έως την εκπόνηση οριστικής μελέτης. Απαιτείται επίσης έλεγχος προδιαγραφών σε κάθε πρόχειρη στρώση και καταγραφή παρεμβάσεων που έγιναν χωρίς μελέτη χαρτογράφηση ροών και λεκάνης απορροής και θωράκιση των κρίσιμων σημείων.
Στη Βάρη Βούλα Βουλιαγμένη απαιτείται αποτύπωση των ρεμάτων και πραγματική αξιολόγηση της χωρητικότητας του δικτύου ομβρίων με στοχευμένες παρεμβάσεις στα σημεία όπου παρουσιάζονται εμπλοκές. Και τέλος να σταματήσει το άλλοθι καθαρίσαμε φρεάτια. Χωρίς συνολικό σχεδιασμό και μετρήσιμα έργα είναι απλώς επικοινωνία.
