Μαρίνα Βασιλικιά
Πολλά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ αυξάνουν την εκπαίδευση των στρατιωτικών τους σε αρκτικές συνθήκες, με κύρια πεδία τη Νορβηγία, τη Φινλανδία και τη Γροιλανδία, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times. Τον Μάρτιο, περίπου 25.000 στρατιώτες –μεταξύ των οποίων 4.000 Αμερικανοί– θα συμμετάσχουν στην άσκηση Cold Response στη βόρεια Νορβηγία, προσομοιώνοντας χερσαίες, αεροπορικές και ναυτικές επιχειρήσεις σε ακραία ψύχους.
Οι σκανδιναβικές χώρες, πέρα από την εστίαση στη ρωσική απειλή, θέλουν να τονίσουν τη στρατηγική τους σημασία για τις ΗΠΑ. Κρίσιμες περιοχές θεωρούνται το χάσμα GIUK – ανάμεσα σε Γροιλανδία, Ισλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο – και το λεγόμενο αρκτικό χάσμα μεταξύ Σβάλμπαρντ και της νορβηγικής ενδοχώρας, κοντά στη χερσόνησο Κόλα.
Ο Νορβηγός υπουργός Άμυνας Τόρε Σάντβικ επισήμανε ότι η χώρα χρησιμοποιεί αναγνωριστικά αεροσκάφη P8, δορυφόρους, drones, υποβρύχια και φρεγάτες για την επιτήρηση κρίσιμων περιοχών. «Το ΝΑΤΟ σχεδιάζει την άμυνα αυτής της περιοχής σε περίπτωση κρίσης, αλλά πρωτίστως θέλουμε να αποτρέψουμε τη Ρωσία», τόνισε.
Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει εκφράσει επανειλημμένα ενδιαφέρον για τη Γροιλανδία, ενώ πρόσφατα, μετά από συνάντηση με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, το αμερικανικό ενδιαφέρον μετατοπίστηκε στη στρατηγική σημασία της Αρκτικής. Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν, δήλωσε: «Η άμυνα και η ασφάλεια στην Αρκτική αφορούν ολόκληρη τη συμμαχία».
Οι σκανδιναβικές χώρες βλέπουν στην αρκτική ατζέντα μια ευκαιρία να επαναφέρουν τη γεωπολιτική προσοχή στη ρωσική απειλή. Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, η στρατιωτική παρουσία στην περιοχή μειώθηκε σημαντικά, ενώ η Ρωσία, υπό τον Βλαντιμίρ Πούτιν, αναβάθμισε τις εγκαταστάσεις και τη στρατηγική της θέση.
Η Ρωσία ελέγχει σχεδόν το ήμισυ της Αρκτικής, διατηρώντας πάνω από 40 στρατιωτικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων βάσεων, αεροδρομίων, σταθμών ραντάρ και λιμανιών. Ο Βόρειος Στόλος της Ρωσίας, με έδρα το Σεβερομόρσκ, διαχειρίζεται τα μισά από τα πυρηνικά υποβρύχια της χώρας και παραμένει κεντρικός πυλώνας στρατηγικής αποτροπής. Παράλληλα, η Ρωσία συνεχίζει τις δοκιμές πυρηνικών όπλων στη Νόβαγια Ζεμλία και προωθεί τη χρήση της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού.
Οι σκανδιναβικές χώρες παρακολουθούν με προσοχή τη ρωσική δραστηριότητα και ζητούν μεγαλύτερη εμπλοκή του ΝΑΤΟ. Η άνοδος της Κίνας και τα συμφέροντά της στην Αρκτική εντείνουν την ανησυχία. Όπως τόνισε ο ναύαρχος Τζουζέπε Κάβο Ντραγκόνε του ΝΑΤΟ, η περιοχή παρουσιάζει «μεγάλο ενδιαφέρον», με στόχο τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και των αναδυόμενων οικονομικών δυνατοτήτων.
