Η σύλληψη του Μαδούρο στη Νέα Υόρκη, η κινηματογραφική μεταφορά από τη Βενεζουέλα στις ΗΠΑ και το βαρύ κατηγορητήριο για διακίνηση ναρκωτικών αλλάζουν τα δεδομένα στη Λατινική Αμερική
Η είδηση έσκασε σαν κρότος, όχι επειδή είναι «πιασάρικη», αλλά επειδή αλλάζει τους κανόνες. Ο Νικολάς Μαδούρο βρίσκεται υπό κράτηση από τις αμερικανικές αρχές και η υπόθεση περνά στο αμερικανικό δικαστικό πεδίο, με βαρύ κατηγορητήριο που τον φέρνει αντιμέτωπο με σοβαρές κατηγορίες για διακίνηση ναρκωτικών και συμμετοχή σε διεθνή εγκληματικά δίκτυα. Η σύλληψη του Μαδούρο και η μεταφορά του στις Ηνωμένες Πολιτείες ανοίγουν ένα νέο κεφάλαιο στη Βενεζουέλα και στέλνουν μήνυμα ότι η εποχή της ατιμωρησίας τελειώνει.
Η μεταφορά του από τη Βενεζουέλα στις ΗΠΑ περιγράφεται ως επιχείρηση υψηλής ασφάλειας, με αυστηρά ελεγχόμενες κινήσεις και εικόνα που στόχευε σε ένα πράγμα: να μην υπάρχει καμία αμφιβολία για το ποιος κρατά το τιμόνι. Η διαδικασία, όπως παρουσιάζεται διεθνώς, είχε «κινηματογραφικό» χαρακτήρα και λειτούργησε ως καθαρό σήμα αποτροπής προς κάθε καθεστώς που θεωρεί ότι μπορεί να επιβιώνει πίσω από μηχανισμούς εξουσίας, προπαγάνδα και φόβο.
Αυτό είναι το σημείο καμπής. Δεν μιλάμε για μία ακόμη διπλωματική ανακοίνωση που θα ξεχαστεί σε λίγες ώρες. Μιλάμε για μια κίνηση που κουμπώνει ισχύ, υπηρεσίες, θεσμούς και Δικαιοσύνη σε ένα ενιαίο αποτέλεσμα. Από τη μία, επιβολή του νόμου. Από την άλλη, στρατηγικό μήνυμα αποτροπής. Και το μήνυμα είναι κρυστάλλινο: δεν υπάρχουν πια ασφαλή καταφύγια πίσω από κρατικούς μηχανισμούς, στολές και προπαγάνδα.
Η επιλογή της Νέας Υόρκης ως τόπου δικαστικής διαδικασίας δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι το «βαρύ» θεσμικό περιβάλλον, με διαδικασίες που προβάλλονται ως αδιάβλητες και με στόχο να μετατραπεί η υπόθεση από πολιτικό γεγονός σε υπόθεση λογοδοσίας. Το αφήγημα είναι ξεκάθαρο: δεν μιλάμε απλώς για αλλαγή προσώπων, αλλά για δικαιοσύνη απέναντι σε ένα σύστημα που κατηγορείται ότι λειτούργησε ως κράτος-μηχανισμός για το οργανωμένο έγκλημα.
Σε έναν κόσμο που έχει χορτάσει από ρητορική του τύπου «είμαστε μαζί σας» και μετά σιωπή, η Αμερική και ο πρόεδρός της δείχνουν τι σημαίνει πραγματική ισχύς όταν αποφασίσεις να την ασκήσεις. Δεν μένουν στα λόγια όταν κρίνουν ότι πρέπει να επέμβουν. Κάνουν αυτό που λένε και αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί παραμένουν η ισχυρότερη χώρα στον κόσμο. Δεν είναι μόνο δύναμη. Είναι βούληση να επιβάλεις κανόνες, να κόψεις τη φόρα σε τυραννικά καθεστώτα και να ανεβάσεις το κόστος σε όσους επενδύουν στην ατιμωρησία.
Το σοκ δεν περιορίστηκε στη Βενεζουέλα. Οι αντιδράσεις διεθνώς ήρθαν άμεσα και σε διαφορετικές ταχύτητες. Άλλοι μίλησαν για παραβίαση κυριαρχίας, άλλοι ζήτησαν αποκλιμάκωση, ενώ στην Ευρώπη ο τόνος κινήθηκε σε πιο πρακτική κατεύθυνση: σταθερότητα, ασφάλεια πολιτών και ανάγκη για ειρηνική δημοκρατική μετάβαση χωρίς να ανοίξει ένα επικίνδυνο κενό εξουσίας.
Στην Ευρώπη κυριαρχεί η λογική της σταθερότητας. Όχι γιατί υπάρχει συμπάθεια για το καθεστώς, αλλά γιατί κανείς δεν θέλει ένα κενό εξουσίας που θα γεννήσει χάος. Η βασική ανησυχία αφορά την επόμενη μέρα, την ασφάλεια, τη μετάβαση, τη διατήρηση στοιχειώδους τάξης και τη δυνατότητα να οδηγηθεί η χώρα σε εκλογική και θεσμική κανονικότητα χωρίς να καταρρεύσουν όλα γύρω της.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι αν κάποιοι συμφωνούν ή διαφωνούν. Το ερώτημα είναι τι γίνεται μέσα στη Βενεζουέλα από εδώ και πέρα. Ποιος κρατά τον έλεγχο, πώς αποφεύγεται η εκτροπή, πώς μπαίνουν όρια στις ένοπλες δομές που συντηρούσαν το σύστημα, πώς ανοίγει δρόμος για θεσμική αποκατάσταση και πραγματική πολιτική αλλαγή. Εκεί θα κριθεί αν αυτή η κίνηση θα μείνει ως ένα εντυπωσιακό επεισόδιο ή θα γίνει το σημείο που άνοιξε, επιτέλους, μια σοβαρή προοπτική εξόδου από τη σκοτεινή περίοδο.
Όμως, ένα πράγμα έχει ήδη καταγραφεί. Η εποχή που κάποια καθεστώτα έπαιζαν χωρίς αντίπαλο, πιστεύοντας ότι ο κόσμος θα περιοριστεί σε δηλώσεις, έχει δεχτεί ισχυρό πλήγμα. Σε μια διεθνή σκηνή που γεμίζει με κούφια λόγια, η Ουάσινγκτον έστειλε το πιο καθαρό σήμα: όταν αποφασίζει να δράσει, δεν το κάνει για να “γραφτεί” μια είδηση. Το κάνει για να αλλάξει το αποτέλεσμα.
