Του Κίμωνα Λογοθέτη
Το θανατηφόρο τροχαίο που σημειώθηκε στους Αγίους Θεοδώρους, το απόγευμα της 31ης Δεκεμβρίου, στην Εθνική Οδό Αθηνών–Κορίνθου, υπενθυμίζει με τον πιο σκληρό τρόπο ότι ακόμη και στους πιο σύγχρονους αυτοκινητόδρομους της χώρας, η ασφάλεια δεν είναι αυτονόητη.
Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία, όχημα που κινούνταν στο ρεύμα προς Κόρινθο εξετράπη της πορείας του και προσέκρουσε με σφοδρότητα στις μεταλλικές μπάρες ασφαλείας. Ο 58χρονος οδηγός εγκλωβίστηκε και, παρά την άμεση κινητοποίηση των Αρχών, υπέκυψε στα τραύματά του. Ένα ακόμη θανατηφόρο δυστύχημα σε έναν δρόμο που θεωρείται από τους πλέον ασφαλείς του εθνικού δικτύου.
Το γεγονός ότι το ατύχημα συνέβη σε παραχωρημένο αυτοκινητόδρομο, με σύγχρονες προδιαγραφές και συστηματική συντήρηση, καθιστά το ερώτημα πιο επιτακτικό. Δεν πρόκειται για έναν επικίνδυνο επαρχιακό δρόμο, αλλά για έναν άξονα υψηλών ταχυτήτων, όπου θεωρητικά τα επίπεδα ασφάλειας είναι αυξημένα.
Η δημόσια συζήτηση γύρω από τα τροχαία παραμένει συχνά εγκλωβισμένη στον ανθρώπινο παράγοντα. Αναμφίβολα, το ανθρώπινο λάθος παίζει καθοριστικό ρόλο. Όμως η σύγχρονη προσέγγιση στην οδική ασφάλεια διεθνώς αναγνωρίζει ότι οι υποδομές πρέπει να είναι σχεδιασμένες έτσι ώστε να περιορίζουν τις συνέπειες του λάθους και όχι απλώς να πληρούν τις ελάχιστες προδιαγραφές.
Τα παραδοσιακά μεταλλικά στηθαία έχουν συγκεκριμένα όρια απόδοσης, ιδίως σε περιπτώσεις εκτροπής με υψηλή ταχύτητα και μεγάλη γωνία πρόσκρουσης. Σε τέτοιες συνθήκες, η σύγκρουση συχνά μετατρέπεται σε ανεξέλεγκτο γεγονός με τραγικές συνέπειες.
Δεν είναι τυχαίο ότι σε άλλες χώρες έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται διαφορετικές μορφές συστημάτων αναχαίτισης, όπως τα λεγόμενα roller barriers, με κυλινδρικά στοιχεία που απορροφούν μέρος της ενέργειας της σύγκρουσης και περιορίζουν τη βίαιη αναπήδηση ή την ανατροπή του οχήματος. Σε παρόμοια περιστατικά, η ύπαρξη τέτοιων συστημάτων έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να αλλάξει την εξέλιξη ενός ατυχήματος και να μειώσει δραστικά τη σοβαρότητα των τραυματισμών.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες προδιαγραφές στον συγκεκριμένο αυτοκινητόδρομο, αλλά αν οι προδιαγραφές αυτές ανταποκρίνονται πλήρως στις σημερινές συνθήκες κυκλοφορίας και ταχύτητας. Και κυρίως, αν υπάρχει περιθώριο βελτίωσης σε σημεία όπου μια εκτροπή μπορεί να αποβεί μοιραία.
Το δυστύχημα στους Αγίους Θεοδώρους δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη συστημικής αστοχίας. Αποτελεί, όμως, μια αφορμή για σοβαρό προβληματισμό. Για το κατά πόσο οι αυτοκινητόδρομοι της χώρας μας σχεδιάζονται με τη λογική της «συγχώρεσης» του λάθους ή απλώς με τη λογική της συμμόρφωσης στους κανονισμούς.
Γιατί κάθε θανατηφόρο τροχαίο σε έναν σύγχρονο αυτοκινητόδρομο δεν είναι απλώς ένα ακόμη δυστύχημα. Είναι μια υπενθύμιση ότι η οδική ασφάλεια δεν τελειώνει στις συμβάσεις παραχώρησης και στις μελέτες, αλλά κρίνεται στην πράξη και, δυστυχώς, πολλές φορές με ανθρώπινες ζωές.
