Ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε βήμα πίσω από τις απειλές περί χρήσης στρατιωτικής βίας για την απόκτηση της Γροιλανδίας, έπειτα από έντονες παρεμβάσεις κορυφαίων συνεργατών του που τάχθηκαν ανοιχτά κατά της στρατιωτικής επιλογής, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters.
Μετά από εβδομάδες πολιτικής αναστάτωσης και έντονων αντιδράσεων από συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός και απέκλεισε δημόσια τη χρήση βίας, κάτι που μέχρι πρότινος απέφευγε να ξεκαθαρίσει. Παράλληλα, μέσω ανάρτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γνωστοποίησε ότι δεν θα προχωρήσει τελικά στην επιβολή των δασμών που είχε απειλήσει να ενεργοποιήσει την 1η Φεβρουαρίου.
Σύμφωνα με πηγές του Λευκού Οίκου, η μεταστροφή αυτή ήρθε μετά από συντονισμένες προσπάθειες αξιωματούχων να υιοθετηθεί πιο ήπια στρατηγική, καθώς αρκετά βασικά στελέχη της κυβέρνησης δεν έβλεπαν θετικά το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης σε δανικό έδαφος. Στόχος τους ήταν αφενός να ικανοποιηθούν οι πολιτικές επιδιώξεις του προέδρου και αφετέρου να περιοριστεί ο πανικός που είχε προκληθεί σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Αφού απέσυρε το ενδεχόμενο δασμών, ο Τραμπ δήλωσε ότι μαζί με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε «διαμόρφωσαν το πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας σε σχέση με τη Γροιλανδία και, στην πραγματικότητα, ολόκληρη την Αρκτική Περιοχή» στο περιθώριο των συνομιλιών στο Νταβός. Παράλληλα, έδωσε εντολή σε ανώτατους αξιωματούχους να αναλάβουν διαπραγματεύσεις για μια πιθανή συμφωνία.
Το επεισόδιο ανέδειξε για ακόμη μία φορά τη σύγκρουση ανάμεσα στη διαχρονική επιθυμία του Τραμπ να αποκτήσει τη Γροιλανδία και τα όρια της διπλωματικής πραγματικότητας. Η δεύτερη θητεία του Ρεπουμπλικανού προέδρου χαρακτηρίζεται από απότομες στροφές πολιτικής, καθώς έχει ήδη αναθεωρήσει θέσεις του για δασμούς και άλλα κρίσιμα ζητήματα υπό την πίεση αγορών, συμμάχων και εσωτερικών αντιδράσεων.
Σε ερώτηση για το αν εξετάστηκαν σοβαρά στρατιωτικές επιλογές, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι δήλωσε: «Ο Λευκός Οίκος δεν αποκλείει επιλογές για τον πρόεδρο Τραμπ, εκτός αν το κάνει ο ίδιος». Πρόσθεσε ότι «ανακοίνωσε σήμερα ότι δεν θα χρησιμοποιήσει βία για να καταλάβει τη Γροιλανδία και ολόκληρη η κυβέρνηση θα ακολουθήσει το παράδειγμά του», σημειώνοντας πως μια συμφωνία θα μπορούσε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να επιτύχουν τους στόχους τους με «ελάχιστο μακροπρόθεσμο κόστος».
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Τραμπ είχε επαναφέρει δυναμικά τη θέση ότι η Γροιλανδία είναι κρίσιμη για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ, λόγω της εντεινόμενης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στην Αρκτική. Οι ηγεσίες της Γροιλανδίας και της Δανίας απέρριψαν κατηγορηματικά τις αμερικανικές προτάσεις, υπογραμμίζοντας ότι το μέλλον του νησιού αφορά αποκλειστικά τον λαό του και κατηγορώντας την Ουάσιγκτον για πρακτικές εκφοβισμού.
Σε ανάρτησή του το Σάββατο, ο Τραμπ είχε απειλήσει με κλιμακούμενους δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες μέχρι να επιτραπεί στις ΗΠΑ να αγοράσουν τη Γροιλανδία, κάτι που η Ευρωπαϊκή Ένωση χαρακτήρισε «εκβιασμό». Η ιδέα των δασμών, σύμφωνα με πηγές, προήλθε από τον υπουργό Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ και άλλα μέλη του υπουργικού συμβουλίου, ενώ οι απειλές ακολούθησαν την αποστολή περιορισμένου αριθμού ευρωπαϊκών στρατευμάτων στο νησί, ως ένδειξη ότι οι ανησυχίες ασφαλείας λαμβάνονται σοβαρά υπόψη.
Λίγο πριν από το Νταβός, Ευρωπαίοι ηγέτες ενίσχυσαν τη δημόσια αντίθεσή τους στην ιδέα αμερικανικής απόκτησης της Γροιλανδίας. «Δεν του αρέσει να τον στριμώχνουν», ανέφερε χαρακτηριστικά μία από τις πηγές του Λευκού Οίκου, εξηγώντας την επιθετική αντίδραση του Τραμπ. Η απειλή για δασμούς αιφνιδίασε ακόμη και το επιτελείο του, προκαλώντας εσωτερική κινητοποίηση για την κατάρτιση σχετικού σχεδίου.
Η ιδέα της Γροιλανδίας είχε τεθεί για πρώτη φορά από τον Τραμπ το 2019, όμως η ρητορική του εντάθηκε μετά την επιστροφή του στην εξουσία. Αν και το προηγούμενο διάστημα Αμερικανοί αξιωματούχοι διαβεβαίωναν τη Δανία ότι οι σχέσεις σταθεροποιούνται, η εικόνα άλλαξε τον Δεκέμβριο, όταν ο Τραμπ όρισε τον κυβερνήτη της Λουιζιάνα Τζεφ Λάντρι ως ειδικό απεσταλμένο και αναζωπύρωσε την προσπάθεια απόκτησης της περιοχής.
Σύμφωνα με πηγές, οι συνεργάτες του συμφωνούσαν στον στόχο, αλλά διαφωνούσαν έντονα για την επιθετική τακτική. Σε πολλές συσκέψεις, οι περισσότεροι αξιωματούχοι ζητούσαν αυτοσυγκράτηση απέναντι σε όσους πίεζαν για κατάληψη του νησιού με τη βία. Ο Τομ Ντανς, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο «πιέζουν για μια μέση λύση», ενώ ο Στίβεν Μίλερ εμφανιζόταν πιο ανοιχτός στη διατήρηση της στρατιωτικής επιλογής στο τραπέζι.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι «η ομάδα του προέδρου Τραμπ του παρουσιάζει συστηματικά μια σειρά από επιλογές σε ζητήματα εθνικής σημασίας», επιβεβαιώνοντας ότι ο ίδιος ο πρόεδρος είχε ενεργό ρόλο στις αποφάσεις. Πάντως, δεν έχει διευκρινιστεί ποτέ τι θα σήμαινε πρακτικά μια στρατιωτική επιχείρηση στη Γροιλανδία, η οποία ως δανικό έδαφος είναι ήδη μέλος του ΝΑΤΟ και φιλοξενεί αμερικανική στρατιωτική βάση.
Υπενθυμίζεται ότι η συμφωνία του 1951 μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας επιτρέπει στον αμερικανικό στρατό ελεύθερη πρόσβαση στη Γροιλανδία για λόγους άμυνας του ΝΑΤΟ, κάτι που σύμφωνα με ειδικούς δίνει ήδη στην Ουάσιγκτον ευρεία επιχειρησιακά περιθώρια.
Την περασμένη εβδομάδα, Βανς και Ρούμπιο υποδέχθηκαν τους υπουργούς Εξωτερικών της Δανίας και της Γροιλανδίας στον Λευκό Οίκο. Ο Δανός υπουργός Λαρς Λόκε Ράσμουσεν χαρακτήρισε τις συνομιλίες «ειλικρινείς αλλά εποικοδομητικές», διευκρινίζοντας ότι η στρατιωτική δράση δεν τέθηκε σοβαρά στο τραπέζι, με τη συζήτηση να επικεντρώνεται στην αναζήτηση λύσης παρά τις βαθιές διαφορές.
