Σοβαρή αποσταθεροποίηση προκάλεσε στο Μεξικό η εξόντωση του διαβόητου βαρόνου ναρκωτικών Νεμέσιο Οσεγκέρα, γνωστού ως «Ελ Μέντσο», με τις συγκρούσεις να εξαπλώνονται σε πολλές πολιτείες της χώρας. Ο μεξικανικός στρατός τον σκότωσε στην πολιτεία Χαλίσκο, σε επιχείρηση που είχε αρχικά στόχο τη σύλληψή του, πυροδοτώντας άμεσα κύμα αντιποίνων από μέλη του καρτέλ.
Καθοριστικό ρόλο στην προετοιμασία της επιχείρησης φέρεται να διαδραμάτισε η νεοσύστατη αμερικανική υπηρεσία Joint Interagency Task Force Counter Cartel, η οποία υπάγεται στο Πεντάγωνο. Σύμφωνα με αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters υπό καθεστώς ανωνυμίας, η συγκεκριμένη μονάδα παρείχε πληροφορίες στις μεξικανικές αρχές, χωρίς ωστόσο να συμμετάσχει επιχειρησιακά στο πεδίο. Η επιχείρηση, όπως διευκρινίστηκε, υλοποιήθηκε από τις ένοπλες δυνάμεις του Μεξικού.
Η Joint Interagency Task Force Counter Cartel συγκροτήθηκε τον προηγούμενο μήνα με αποστολή τη χαρτογράφηση και αποδόμηση των δικτύων διακίνησης ναρκωτικών κατά μήκος των συνόρων ΗΠΑ και Μεξικού. Στόχος της είναι να «εντοπίσει, να διαταράξει και να εξαρθρώσει δίκτυα καρτέλ που αποτελούν απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες, κατά μήκος των συνόρων ΗΠΑ-Μεξικού».
Αμερικανός πρώην αξιωματούχος ανέφερε ότι οι ΗΠΑ είχαν συγκεντρώσει εκτενή φάκελο πληροφοριών για τον Οσεγκέρα και τον είχαν διαβιβάσει στο Μεξικό, επισημαίνοντας πως ο «Ελ Μέντσο» βρισκόταν πολύ ψηλά, αν όχι στην κορυφή, της λίστας στόχων της Ουάσιγκτον. Οι ΗΠΑ τον είχαν επικηρύξει με 15 εκατομμύρια δολάρια, κατατάσσοντάς τον μεταξύ των πλέον καταζητούμενων βαρόνων ναρκωτικών.
Ο 60χρονος, πρώην αστυνομικός, ηγείτο του πανίσχυρου καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά, ενός από τα πιο βίαια και ισχυρά εγκληματικά δίκτυα διεθνώς, με κομβικό ρόλο στη διακίνηση κοκαΐνης και φαιντανύλης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μετά τον θάνατό του, μέλη του καρτέλ προχώρησαν σε αποκλεισμούς δρόμων, πυρπολήσεις οχημάτων και επιθέσεις σε επιχειρήσεις στις πολιτείες Χαλίσκο, Μιτσοακάν, Γκουαναχουάτο, Πουέμπλα και Σιναλόα. Η πρεσβεία των ΗΠΑ στο Μεξικό κάλεσε τους Αμερικανούς πολίτες να παραμείνουν σε ασφαλή καταφύγια. Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, «Λόγω των συνεχιζόμενων επιχειρήσεων (των δυνάμεων) ασφαλείας, των οδοφραγμάτων και της εγκληματικής δραστηριότητας, οι Αμερικανοί πολίτες στις αναφερθείσες περιοχές θα πρέπει να παραμείνουν σε ασφαλή καταφύγια μέχρι νεωτέρας».
Η προειδοποίηση αφορά και δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς όπως το Κανκούν, η Γουαδαλαχάρα, η Οαχάκα και η Μπάχα Καλιφόρνια. Αεροπορικές εταιρείες, μεταξύ αυτών οι United Airlines, Southwest Airlines, Alaska Airlines, Air Canada και WestJet, ανακοίνωσαν ακυρώσεις πτήσεων προς πόλεις του δυτικού Μεξικού, ενώ ορισμένα αεροσκάφη επέστρεψαν στα αεροδρόμια αναχώρησης.
Η εξόντωση του «Ελ Μέντσο» θεωρείται σημαντικό πλήγμα για τα καρτέλ, εντάσσεται όμως σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αυξημένης πίεσης από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ προς το Μεξικό για εντατικοποίηση των επιχειρήσεων κατά των οργανωμένων εγκληματικών δικτύων. Ο πρώην αξιωματούχος της DEA Τζακ Ράιλι σημείωσε ότι η απόφαση να ενταχθούν μεξικανικά καρτέλ στη λίστα τρομοκρατικών οργανώσεων «ξεκλείδωσε» περισσότερους πόρους για την καταπολέμησή τους.
Η πρόεδρος του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ απηύθυνε έκκληση για αυτοσυγκράτηση μετά τα βίαια επεισόδια. Σε ανάρτησή της τόνισε: «Πρέπει να παραμείνουμε ενημερωμένοι και ψύχραιμοι», επιχειρώντας να κατευνάσει την ένταση που έχει εξαπλωθεί σε μεγάλο μέρος της χώρας.
