Του Κίμωνα Λογοθέτη
Με αφορμή τα πρόσφατα έργα συντήρησης στην Αττική Οδού, και ειδικότερα στη σήραγγα Λιοσίων, η δημόσια συζήτηση επικεντρώθηκε δικαίως στις μεγάλες καθυστερήσεις που προκλήθηκαν από το κλείσιμο του τμήματος από τα διόδια της Ελευσίνας έως τη λεωφόρο Φυλής. Η επιβάρυνση μεταφέρθηκε στη Νέα Εθνική Οδό Αθηνών–Κορίνθου, στη Λεωφόρο Αθηνών αλλά και στον ήδη κορεσμένο Λεωφόρος Κηφισού.
Το ερώτημα όμως δεν είναι μόνο κυκλοφοριακό. Είναι βαθιά θεσμικό και λειτουργικό: πώς αντιμετωπίζουμε τη συντήρηση των βασικών οδικών μας αξόνων;
Τι συμβαίνει στη σήραγγα Λιοσίων
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, στη σήραγγα παρατηρήθηκαν αποκολλήσεις τμημάτων της οροφής, γεγονός που δημιουργούσε κίνδυνο πτώσης υλικών στα διερχόμενα οχήματα. Η απόφαση για άμεση διακοπή της κυκλοφορίας και εκτέλεση εργασιών δεν ήταν πολυτέλεια· ήταν υποχρέωση. Η οδική ασφάλεια προηγείται της κυκλοφοριακής ευκολίας.
Η Αττική Οδός λειτουργεί υπό καθεστώς παραχώρησης και ελέγχεται από τη Διεύθυνση Παραχωρήσεων του Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών. Διαθέτει:
• Κέντρο Διαχείρισης Κυκλοφορίας
• Κέντρο Λειτουργίας και Συντήρησης
• Πλήρη κάλυψη με κάμερες εποπτείας και καταγραφής παραβάσεων
• Συγκεκριμένο και συμβατικά δεσμευτικό πρόγραμμα συντήρησης
Η συντήρηση δεν περιορίζεται στο οδόστρωμα. Περιλαμβάνει απορροή ομβρίων, διαγραμμίσεις, στηθαία ασφαλείας, πινακίδες σήμανσης, πράσινο, ηλεκτροφωτισμό. Υπάρχουν οχήματα οδικής ασφάλειας, πλατφόρμες άμεσης επέμβασης, τετραψήφιος αριθμός έκτακτης ανάγκης. Όλα αυτά χρηματοδοτούνται από το αντίτιμο των διοδίων που καταβάλλει ο οδηγός.
Η φιλοσοφία είναι σαφής: πρόληψη, συνεχής έλεγχος, άμεση παρέμβαση.
Η εικόνα του Κηφισού
Ο Κηφισός, αν και κατασκευάστηκε περίπου την ίδια περίοδο, παρουσιάζει μια διαφορετική πραγματικότητα. Κατακερματισμένα στηθαία ασφαλείας, φθορές στο οδόστρωμα, κατεστραμμένες ή δυσδιάκριτες πινακίδες, άναρχη διαγράμμιση, παράνομα διαφημιστικά λάβαρα σε γέφυρες και στύλους φωτισμού. Σημεία που χρήζουν άμεσης τεχνικής παρέμβασης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πέτρινη γέφυρα Βρυούλων στη Νέα Φιλαδέλφεια, με εμφανή σημάδια κόπωσης. Η εικόνα δεν συνάδει με έναν βασικό αστικό αυτοκινητόδρομο που εξυπηρετεί καθημερινά δεκάδες χιλιάδες οχήματα και συνδέεται λειτουργικά με την Αττική Οδό και τον άξονα ΠΑΘΕ.
Σε αντίθεση με την Αττική Οδό, ο Κηφισός συντηρείται από το Ελληνικό Δημόσιο. Δεν έχει διόδια, αλλά δεν είναι «δωρεάν». Η συντήρησή του χρηματοδοτείται από τα τέλη κυκλοφορίας, τον ειδικό φόρο κατανάλωσης καυσίμων, τον ΦΠΑ και τα έσοδα από παραβάσεις. Οι πόροι, λοιπόν, υφίστανται.
Δύο μοντέλα, δύο αποτελέσματα
Η διαφορά δεν είναι τεχνική· είναι διοικητική.
Στην Αττική Οδό υπάρχει συμβατική υποχρέωση διαρκούς ελέγχου και μετρήσιμων προδιαγραφών. Στον Κηφισό, η ευθύνη διαχέεται. Η συντήρηση συχνά αποκτά χαρακτήρα αποσπασματικής παρέμβασης και όχι οργανωμένου προγράμματος.
Κι όμως, μιλάμε για μόλις 15 χιλιόμετρα αστικού αυτοκινητόδρομου. Δεν πρόκειται για ένα εκτεταμένο εθνικό δίκτυο σε ορεινές περιοχές. Πρόκειται για έναν κρίσιμο, αλλά περιορισμένου μήκους άξονα, που θα μπορούσε να αποτελεί πρότυπο αστικής οδικής υποδομής.
Η ανάγκη πολιτικής επιλογής
Ο Κηφισός δεν πρέπει να παρουσιάζει ουσιαστικές διαφορές από τους παραχωρημένους αυτοκινητοδρόμους. Συμβάλλει άμεσα με την Αττική Οδό και λειτουργεί ως βασική αρτηρία του μητροπολιτικού συγκροτήματος. Η ποιότητά του επηρεάζει όχι μόνο την ασφάλεια, αλλά και την εικόνα της πρωτεύουσας.
Το προσωπικό υπάρχει. Οι πόροι υπάρχουν. Η τεχνογνωσία υπάρχει, εφαρμόζεται ήδη στους παραχωρημένους άξονες. Αυτό που απαιτείται είναι πολιτική βούληση, σαφές πρόγραμμα συντήρησης, καθημερινή επιτήρηση και λογοδοσία.
Η πρόσφατη διακοπή κυκλοφορίας στην Αττική Οδό ανέδειξε τις επιπτώσεις μιας αναγκαίας παρέμβασης. Ας αποτελέσει όμως και αφορμή για μια σοβαρή συζήτηση: θέλουμε αυτοκινητοδρόμους που λειτουργούν με όρους πρόληψης και ευθύνης ή δρόμους που απλώς «αντέχουν» μέχρι την επόμενη φθορά;
Η επιλογή δεν είναι τεχνική. Είναι πολιτική.
