Με αισιόδοξα στοιχεία για τη σημερινή κατάσταση, αλλά με ξεκάθαρες προειδοποιήσεις για τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν τα επόμενα χρόνια, η Κομισιόν αποτυπώνει τη νέα εικόνα του ελληνικού δημόσιου χρέους στην τελευταία ανάλυση βιωσιμότητας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι βραχυπρόθεσμα η κατάσταση παραμένει ελεγχόμενη και διαχειρίσιμη, ωστόσο υπογραμμίζει πως η μεσοπρόθεσμη πορεία απαιτεί προσοχή, καθώς υπάρχουν παράγοντες που δεν επιτρέπουν εφησυχασμό.
Στην κορυφή των επισημάνσεων βρίσκονται οι κρατικές εγγυήσεις, το απόθεμα μη εξυπηρετούμενων δανείων, αλλά και πιθανές δημοσιονομικές επιβαρύνσεις από δικαστικές εκκρεμότητες. Παράλληλα, ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε ελέγχους που αφορούν συγχρηματοδοτούμενα αγροτικά προγράμματα, με την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ να παραμένει στο μικροσκόπιο, καθώς τέτοιες εξελίξεις ενδέχεται να εξελιχθούν σε δημοσιονομικούς «πονοκεφάλους».
Σε άμεσο ορίζοντα, οι δείκτες παραμένουν καθησυχαστικοί. Οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες του Δημοσίου εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν κοντά στο 9% του ΑΕΠ για την περίοδο 2026 έως 2027, ποσοστό συμβατό με τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Σημαντικό ρόλο παίζει και το ισχυρό ταμειακό απόθεμα, που φτάνει περίπου τα 44 δισ. ευρώ, προσφέροντας ένα δίχτυ ασφαλείας απέναντι σε πιέσεις των αγορών και διακυμάνσεις στο κόστος δανεισμού.
Καθοριστική θεωρείται επίσης η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας από τους περισσότερους μεγάλους οίκους αξιολόγησης, γεγονός που ενισχύει την εμπιστοσύνη και μειώνει το κόστος χρηματοδότησης. Επιπλέον, η δομή του χρέους παραμένει ευνοϊκή, καθώς έχει μεγάλη μέση διάρκεια ωρίμανσης, διακρατείται κυρίως από επίσημους δανειστές με χαμηλά επιτόκια και είναι πλήρως εκφρασμένο σε ευρώ, εξαλείφοντας τον συναλλαγματικό κίνδυνο.
Ωστόσο, σε βάθος χρόνου η εξίσωση γίνεται πιο σύνθετη. Το βασικό σενάριο της Κομισιόν προβλέπει σταδιακή αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, με στόχο να φτάσει περίπου στο 124% έως το 2036. Αυτή η πρόβλεψη βασίζεται σε μια κρίσιμη προϋπόθεση, τη διατήρηση διαρθρωτικού πρωτογενούς πλεονάσματος γύρω στο 1,8% του ΑΕΠ από το 2026 και μετά, στόχο που απαιτεί σταθερή δημοσιονομική πειθαρχία και πολιτική συνέπεια.
Ταυτόχρονα, η Κομισιόν εκτιμά ότι το «snowball effect», δηλαδή η θετική διαφορά ανάμεσα στα επιτόκια και τον ρυθμό ανάπτυξης, θα εξασθενήσει σταδιακά. Αυτό σημαίνει ότι η αποκλιμάκωση του χρέους θα γίνει δυσκολότερη, ενώ μια επιδείνωση της σχέσης επιτοκίων και ανάπτυξης κατά μία ποσοστιαία μονάδα θα μπορούσε να ανεβάσει τον λόγο χρέους έως και 10 μονάδες πάνω από το βασικό σενάριο μέχρι το 2036.
Στους πρόσθετους κινδύνους περιλαμβάνονται οι κρατικές εγγυήσεις, τα «κόκκινα» δάνεια που παραμένουν πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ παρά τη μείωση των τελευταίων ετών, καθώς και η αρνητική διεθνής επενδυτική θέση της χώρας. Ειδική μνεία γίνεται σε ενδεχόμενες επιβαρύνσεις από δικαστικές αποφάσεις ή από ελέγχους ευρωπαϊκών προγραμμάτων που θα μπορούσαν να αυξήσουν τις υποχρεώσεις του Δημοσίου.
Από την άλλη πλευρά, η Επιτροπή σημειώνει πως ένα σενάριο υψηλότερων πρωτογενών πλεονασμάτων, κοντά στον μέσο όρο της τελευταίας 15ετίας, θα μπορούσε να επιταχύνει την πτωτική πορεία του χρέους.
Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, πάντως, οι δείκτες βιωσιμότητας εμφανίζονται πιο ενθαρρυντικοί, καθώς με βάση τις υφιστάμενες παραδοχές δεν απαιτείται πρόσθετη δημοσιονομική προσαρμογή ώστε το χρέος να κινηθεί προς το 60% του ΑΕΠ έως το 2070.
