Του Σωτήρη Σκουλούδη
Η πρόσφατη επίσκεψη του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην Ινδία, στις 19 Φεβρουαρίου, στο περιθώριο της Συνόδου AI Impact Summit στο Νέο Δελχί, σηματοδοτεί ένα καθοριστικό βήμα στην περαιτέρω αναβάθμιση των ελληνοϊνδικών σχέσεων, υπογραμμίζει στους Attica Times η Δρ. Manjari Singh, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Manav Rachna International Institute of Research and Studies (MRIIRS) και ιδρυτικό μέλος του Greater West Asia Forum, India (GWAFI).
Όπως επισημαίνει, ο Πρωθυπουργός της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι είχε μόλις εννέα διμερείς συναντήσεις με αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων στο περιθώριο της Συνόδου, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη διπλωματική βαρύτητα στη συνάντηση με τον Έλληνα πρωθυπουργό. «Σε ένα περιβάλλον με δεκάδες ηγέτες παρόντες, η επιλογή της Ελλάδας για μία από τις λίγες κατ’ ιδίαν συναντήσεις καταδεικνύει ότι η Αθήνα καταλαμβάνει πλέον αναβαθμισμένη θέση στην ινδική εξωτερική πολιτική, ιδιαίτερα καθώς το Νέο Δελχί διευρύνει το στρατηγικό του αποτύπωμα προς την Ευρώπη και τη Μεσόγειο», τονίζει.
Στρατηγική σύγκλιση με θαλάσσιο υπόβαθρο
Σύμφωνα με τη Δρ. Singh, ο συμβολισμός της συνάντησης συνοδεύτηκε από ουσιαστικό περιεχόμενο. «Ινδία και Ελλάδα, δύο δημοκρατίες γεωγραφικά απομακρυσμένες, βρίσκονται σε κομβικά θαλάσσια σημεία της Ευρασίας», σημειώνει.
Η Ινδία αποτελεί πυλώνα του Ινδο-Ειρηνικού και ελέγχει κρίσιμες θαλάσσιες οδούς στον Ινδικό Ωκεανό, από τις οποίες διέρχεται σχεδόν το 80% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου. Η Ελλάδα, από την άλλη, διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους διεθνώς, με περίπου το 20% της παγκόσμιας χωρητικότητας και άνω του 50% της ναυτιλιακής ισχύος της ΕΕ.
«Αυτή η θαλάσσια συμπληρωματικότητα δημιουργεί φυσική βάση για βαθύτερη συνεργασία σε ναυτιλία, logistics, διαχείριση λιμένων και θαλάσσια ασφάλεια», αναφέρει.
Πολιτική εμπιστοσύνη και αμοιβαία στήριξη
Η ίδια υπογραμμίζει ότι η πολιτική εμπιστοσύνη αποτελεί διαχρονικό θεμέλιο της σχέσης. Η Ελλάδα έχει στηρίξει την υποψηφιότητα της Ινδίας για μόνιμη έδρα σε ένα μεταρρυθμισμένο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, καθώς και την ένταξή της σε καθεστώτα ελέγχου εξαγωγών, όπως το Nuclear Suppliers Group.
Αντίστοιχα, η Ινδία έχει σταθερά υποστηρίξει τις ελληνικές θέσεις στο Κυπριακό και στα ζητήματα θαλάσσιας κυριαρχίας στην Ανατολική Μεσόγειο. «Η αμοιβαία αναγνώριση των ζωτικών συμφερόντων έχει καλλιεργήσει στρατηγική εμπιστοσύνη μακράς πνοής», σημειώνει.
Η αναβάθμιση των σχέσεων σε Στρατηγική Εταιρική Σχέση, κατά την επίσκεψη Μόντι στην Αθήνα τον Αύγουστο του 2023, θεσμοθέτησε αυτή την εμπιστοσύνη, με εντατικοποίηση συνεργασίας σε άμυνα, εμπόριο, μετανάστευση και τεχνολογία.
Εμπόριο, επενδύσεις και ο ρόλος του IMEC
Η οικονομική διάσταση, σύμφωνα με τη Δρ. Singh, αποκτά πλέον απτό δυναμισμό. Το διμερές εμπόριο άγγιξε τα 1,94 δισ. δολάρια το οικονομικό έτος 2022-23, με μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης σχεδόν 30% την προηγούμενη τετραετία.
Παρά τις διακυμάνσεις λόγω ενεργειακών ροών, η δομική τάση είναι η διαφοροποίηση: η Ινδία εξάγει στην Ελλάδα προϊόντα διύλισης πετρελαίου, φαρμακευτικά, χημικά, υφαντουργικά και βιομηχανικά αγαθά, ενώ η Ελλάδα εξάγει αλουμίνιο, χαλκό, μάρμαρο, λιπάσματα και αγροδιατροφικά προϊόντα υψηλής αξίας.
Κομβικό ρόλο διαδραματίζει, όπως επισημαίνει, ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC), που παρουσιάστηκε στη Σύνοδο G20 στο Νέο Δελχί το 2023. Το σχέδιο προβλέπει συνδυασμό σιδηροδρομικών, θαλάσσιων και ψηφιακών υποδομών, μειώνοντας τον χρόνο μεταφοράς έως και 40% και το κόστος logistics κατά περίπου 30% σε σχέση με τις παραδοσιακές διαδρομές μέσω Σουέζ.
«Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας την καθιστά φυσική ευρωπαϊκή πύλη του IMEC, συνδέοντας τα μεσογειακά λιμάνια με τα σιδηροδρομικά δίκτυα της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης», τονίζει.
Τεχνολογία και γεωπολιτική διεύρυνση
Η Σύνοδος AI Impact Summit, στο περιθώριο της οποίας πραγματοποιήθηκε η συνάντηση, προσδίδει και τεχνολογική διάσταση στη συνεργασία. Η Ινδία έχει αναπτύξει ισχυρές ψηφιακές δημόσιες υποδομές που εξυπηρετούν εκατοντάδες εκατομμύρια πολίτες, ενώ η Ελλάδα, ενταγμένη στο ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο, διαθέτει πλεονεκτήματα στη διαμόρφωση προτύπων και πολιτικών καινοτομίας.
«Η συνεργασία σε τεχνητή νοημοσύνη, διακυβέρνηση δεδομένων, κυβερνοασφάλεια και οικοσυστήματα νεοφυών επιχειρήσεων μπορεί να αποτελέσει νέο πυλώνα της εταιρικής σχέσης», επισημαίνει.
Παράλληλα, η γεωπολιτική διάσταση διευρύνεται. Η πρόταση της Ελλάδας στις αρχές του 2026 για διεύρυνση του τριμερούς σχήματος με Κύπρο και Ισραήλ σε ένα ευρύτερο μεσογειακό πλαίσιο που θα περιλαμβάνει και την Ινδία αντανακλά, κατά την ίδια, την αυξανόμενη διασύνδεση Ανατολικής Μεσογείου και Ινδο-Ειρηνικού.
«Η σχέση παύει να είναι περιφερειακή»
Καταληκτικά, η Δρ. Singh εκτιμά ότι η συνάντηση Μητσοτάκη–Μόντι δεν ήταν μια απλή διπλωματική εθιμοτυπία, αλλά «μια μεθοδική ευθυγράμμιση συμφερόντων σε εμπόριο, συνδεσιμότητα, θαλάσσια ασφάλεια και αναδυόμενες τεχνολογίες».
«Σε μια περίοδο δομικών μετασχηματισμών στην Ευρασία — με αναδιατάξεις εφοδιαστικών αλυσίδων, ενεργειακή μετάβαση και ψηφιακή μεταμόρφωση — η Ινδία και η Ελλάδα τοποθετούνται ως συμπληρωματικοί δρώντες σε ένα ευρύτερο διαπεριφερειακό πλαίσιο. Η εταιρική σχέση δεν είναι πλέον περιφερειακή· εντάσσεται ολοένα και περισσότερο στον πυρήνα της ευρασιατικής συνδεσιμότητας και σταθερότητας», καταλήγει.
