Δημήτρης Αποστολόπουλος, Ειδικός Σύμβουλος Οδικής Ασφάλειας – Δήμος Σπάτων – Αρτέμιδας Υπεύθυνος Επικοινωνίας – Ένωσης Αστυνομικών Βορειοανατολικής Αττικής Αξιωματικός Ακροάσεων – Β’ Τμήμα Τροχαίας Βορειοανατολικής Αττικής
«Ένα μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα μεγάλο βήμα για την ανθρωπότητα», είχε πει ο Neil Armstrong. Κάπως έτσι μπορούμε να περιγράψουμε και τη σημερινή εικόνα της οδικής συμπεριφοράς στη χώρα μας: μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα, που όμως μπορούν να οδηγήσουν σε μια ουσιαστική μεταμόρφωση της οδικής μας κουλτούρας. Το τελευταίο διάστημα παρατηρείται μια σταδιακή βελτίωση. Η αυστηροποίηση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, οι εντατικοί έλεγχοι, η δράση των αρμόδιων υπηρεσιών και η αξιοποίηση καμερών επιτήρησης λειτουργούν αποτρεπτικά.
Οι βαριές παραβάσεις, όπως η υπερβολική ταχύτητα, η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ και η μη χρήση ζώνης ή κράνους, εμφανίζουν αισθητή υποχώρηση. Παράλληλα, μειώνονται τα σοβαρά και θανατηφόρα τροχαία συμβάντα, γεγονός που αποδεικνύει ότι η συστηματική εφαρμογή των κανόνων μπορεί πράγματι να σώσει ζωές. Παρά τα θετικά αυτά βήματα, ορισμένες επικίνδυνες συμπεριφορές επιμένουν. Η χρήση κινητού τηλεφώνου, η απόσπαση προσοχής, η μη τήρηση σημάτων και προτεραιοτήτων και η βιασύνη της καθημερινότητας εξακολουθούν να δημιουργούν κινδύνους. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν αρκεί μόνο το πρόστιμο.
Απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας και ουσιαστική κατανόηση του κινδύνου. Ο οδηγός συχνά πιστεύει ότι «δεν θα συμβεί σε μένα», όμως η πραγματικότητα δείχνει ότι ένα δευτερόλεπτο απροσεξίας αρκεί για να προκαλέσει ένα μη αναστρέψιμο αποτέλεσμα. Ταυτόχρονα, ζητήματα όπως η αντικανονική στάθμευση και η έλλειψη σεβασμού στον δημόσιο χώρο επιβαρύνουν το κυκλοφοριακό περιβάλλον και αυξάνουν την επικινδυνότητα, ιδιαίτερα για τους πιο ευάλωτους χρήστες του δρόμου, όπως οι πεζοί, τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι. Η οδική ασφάλεια δεν είναι μόνο θέμα αστυνόμευσης. Χρειάζεται καλύτερες υποδομές, επαρκή φωτισμό, καθαρή και ευδιάκριτη σήμανση, καθώς και σωστό πολεοδομικό σχεδιασμό. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η εκπαίδευση.
Η κυκλοφοριακή αγωγή πρέπει να ξεκινά από το σχολείο, να συνοδεύεται από ουσιαστική και απαιτητική εκπαίδευση και σοβαρή, αξιοκρατική εξέταση για την απόκτηση διπλώματος οδήγησης. Παράλληλα, είναι απαραίτητη η δια βίου μάθηση, η συνεχής επιμόρφωση και η σταθερή ευαισθητοποίηση των οδηγών, ώστε η υπεύθυνη οδήγηση να παραμένει στάση ζωής και όχι απλή υποχρέωση.
Τελικά, η πραγματική αλλαγή ξεκινά από τον καθένα μας. Από τη συνειδητή επιλογή να οδηγούμε με προσοχή, υπομονή και σεβασμό προς τους άλλους. Ο δρόμος δεν είναι χώρος ανταγωνισμού, αλλά κοινός χώρος συνύπαρξης και ευθύνης. Γιατί κάθε διαδρομή πρέπει να έχει τον ίδιο προορισμό: την ασφαλή επιστροφή.
