Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στην προσωρινή εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας με τον νοτιοαμερικανικό συνασπισμό Mercosur, δηλαδή την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη, παρά το γεγονός ότι η τελική έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ουσιαστικά παγώσει. Την ανακοίνωση έκανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προκαλώντας ήδη αντιδράσεις σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και σε κύκλους ευρωβουλευτών που αντιτίθενται στη συμφωνία.
Η συμφωνία στοχεύει στη δημιουργία ζώνης ελεύθερου εμπορίου που θα αφορά περίπου 720 εκατομμύρια πολίτες. Ωστόσο παραμένει αμφιλεγόμενη, καθώς δεν έχει εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Τον προηγούμενο μήνα οι ευρωβουλευτές αποφάσισαν να παραπέμψουν το κείμενο στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που ανέστειλε την οριστική επικύρωση για διάστημα που μπορεί να φτάσει και τα δύο χρόνια.
Η φον ντερ Λάιεν υπερασπίστηκε την επιλογή της Επιτροπής δηλώνοντας «Δίνει στην Ευρώπη ένα στρατηγικό πλεονέκτημα πρώτης κίνησης σε έναν κόσμο έντονου ανταγωνισμού και βραχυπρόθεσμων προοπτικών. Αλλά το πλεονέκτημα της πρώτης κίνησης πρέπει να υλοποιηθεί». Παράλληλα σημείωσε «Τις τελευταίες εβδομάδες, το συζήτησα εντατικά με τα κράτη μέλη και με τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου» και κατέληξε λέγοντας «Με βάση αυτό, η Επιτροπή θα προχωρήσει τώρα στην προσωρινή εφαρμογή».
Η Επιτροπή είχε ήδη λάβει σχετική εξουσιοδότηση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Ιανουάριο, ώστε να εφαρμόσει προσωρινά τη συμφωνία από τη στιγμή που θα υπάρξει πρώτη επικύρωση από χώρα της Mercosur. Η Αργεντινή και η Ουρουγουάη προχώρησαν στην επικύρωση, ανοίγοντας τον δρόμο για την ενεργοποίηση του μηχανισμού. Όπως ανέφερε η πρόεδρος της Κομισιόν «Τον Ιανουάριο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να εφαρμόσει προσωρινά τη Συμφωνία από τη στιγμή της πρώτης επικύρωσης από μία χώρα της Mercosur» και πρόσθεσε «Το έχω πει και στο παρελθόν: όταν είναι έτοιμοι εκείνοι, είμαστε έτοιμοι κι εμείς».
Η απόφαση προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια στη Γαλλία. Η υπουργός Γεωργίας Ανί Ζενεβάρ δήλωσε πως «λυπάται» γι’ αυτή την «πολύ επιζήμια» επιλογή. Όπως τόνισε «Είναι μια απόφαση για την οποία λυπάμαι» και πρόσθεσε ότι «δεν συμβαδίζει με το σεβασμό της απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που θα έπρεπε να είχε επικρατήσει». Παράλληλα χαρακτήρισε την προσωρινή εφαρμογή «πολύ επιζήμια για τη λειτουργία των θεσμών μας και κυρίως για το πνεύμα των ευρωπαϊκών θεσμών μας».
Η συμφωνία, που υπεγράφη στα μέσα Ιανουαρίου, δημιουργεί μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερων συναλλαγών διεθνώς. Επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση να αυξήσει τις εξαγωγές οχημάτων, μηχανημάτων και αλκοολούχων ποτών προς τη Λατινική Αμερική, ενώ διευκολύνει τις εισαγωγές προϊόντων όπως μοσχαρίσιο κρέας, πουλερικά, ζάχαρη, ρύζι, μέλι και σόγια από τις χώρες της Νότιας Αμερικής.
Οι επικριτές προειδοποιούν ότι η συμφωνία ενδέχεται να πλήξει την ευρωπαϊκή γεωργία, καθώς θα εισάγονται φθηνότερα προϊόντα που δεν τηρούν απαραίτητα τα ίδια πρότυπα με αυτά της ΕΕ. Αγροτικές οργανώσεις, κυρίως στη Γαλλία, έχουν εκφράσει έντονες αντιδράσεις. Από την άλλη πλευρά, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει ταχθεί ανοιχτά υπέρ της προσωρινής εφαρμογής, ενισχύοντας τη διαφωνία στο εσωτερικό της Ευρώπης.
