Του Κίμωνα Λογοθέτη
Η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση παρουσιάζεται ως μονόδρομος για τις σύγχρονες πόλεις. Τα οφέλη είναι αδιαμφισβήτητα: χαμηλότερο κόστος ενέργειας σε σχέση με τα καύσιμα, μειωμένα έξοδα συντήρησης, μηδενικοί ρύποι στο κέντρο της πόλης, αθόρυβη λειτουργία. Για ένα όχημα όπως το ταξί, που διανύει καθημερινά δεκάδες ή και εκατοντάδες χιλιόμετρα εντός αστικού ιστού, η εξοικονόμηση μπορεί να είναι σημαντική. Και όμως, στην Αττική οι οδηγοί ταξί εμφανίζονται διστακτικοί. Ζητούν μάλιστα παράταση του νόμου που προβλέπει ότι κάθε νέο ταξί που ταξινομείται θα πρέπει να είναι υποχρεωτικά αμιγώς ηλεκτροκίνητο. Το πρόβλημα των υποδομών φόρτισης Ο πρώτος και βασικότερος προβληματισμός αφορά τις υποδομές.
Οι ταχυφορτιστές (DC fast chargers) δεν είναι ακόμη επαρκώς κατανεμημένοι σε όλο το λεκανοπέδιο. Σε πολλές πιάτσες ταξί ή κομβικά σημεία δεν υπάρχει εύκολη πρόσβαση σε φορτιστή. Για έναν επαγγελματία που ζει από το μεροκάματο, ο χρόνος αναμονής για φόρτιση δεν είναι απλώς ταλαιπωρία είναι χαμένο εισόδημα. Επιπλέον, ακόμη και όταν υπάρχει φορτιστής, συχνά είναι κατειλημμένος ή εκτός λειτουργίας. Η έλλειψη αξιοπιστίας του δικτύου δημιουργεί ανασφάλεια. Ένας οδηγός δεν μπορεί να «ρισκάρει» να μείνει με χαμηλή μπαταρία στο κέντρο της πόλης.
Η αυτονομία και οι «κούρσες επαρχίας»
Ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα είναι η πραγματική αυτονομία. Θεωρητικά, πολλά σύγχρονα ηλεκτρικά οχήματα προσφέρουν 350–500 χιλιόμετρα αυτονομίας. Στην πράξη, όμως, η συνεχής χρήση κλιματισμού ή θέρμανσης, η κίνηση με χαμηλές ταχύτητες και τα συχνά σταμάτα-ξεκίνα μειώνουν την απόδοση. Ο οδηγός ταξί δεν μπορεί εύκολα να αρνηθεί μια κούρσα για επαρχία ή αεροδρόμιο αν η μπαταρία του βρίσκεται στο 20%. Στο επαγγελματικό ταξί, η ευελιξία είναι βασικό εργαλείο δουλειάς. Με ένα συμβατικό όχημα, το γέμισμα διαρκεί πέντε λεπτά. Με ένα ηλεκτρικό, η φόρτιση ακόμη και σε ταχυφορτιστή απαιτεί περισσότερο χρόνο.
Τρεις βάρδιες, μηδενικός χρόνος
Πολλά ταξί στην Αττική λειτουργούν σε τρεις βάρδιες. Το όχημα ουσιαστικά δεν «σταματά» ποτέ. Σε αυτό το μοντέλο, πότε θα φορτιστεί; Αν δεν υπάρχει ιδιωτικός φορτιστής σε χώρο στάθμευσης, η καθημερινή διαχείριση γίνεται σύνθετη.
Το ηλεκτρικό ταξί απαιτεί διαφορετική οργάνωση, διαφορετικό επιχειρησιακό σχεδιασμό. Και αυτό μεταφράζεται σε ρίσκο. Το κόστος αγοράς και η μεταπωλητική αξία Παρά τις επιδοτήσεις, το αρχικό κόστος αγοράς ενός ηλεκτρικού οχήματος παραμένει υψηλότερο από ένα πετρελαιοκίνητο ή υβριδικό. Για έναν επαγγελματία που επενδύει στο εργαλείο της δουλειάς του, η απόσβεση είναι κρίσιμο ζήτημα. Επιπλέον, υπάρχει αβεβαιότητα για τη μεταπωλητική αξία.
Πόσο θα αξίζει ένα ηλεκτρικό ταξί μετά από 5–6 χρόνια εντατικής χρήσης; Ποιο θα είναι το κόστος αντικατάστασης της μπαταρίας; Αν και οι κατασκευαστές προσφέρουν εγγυήσεις, η μακροχρόνια εμπειρία στην ελληνική αγορά είναι ακόμη περιορισμένη.
Τεχνική υποστήριξη και χρόνος εκτός δρόμου
Η ηλεκτροκίνηση έχει λιγότερα μηχανικά μέρη, άρα θεωρητικά λιγότερες βλάβες. Ωστόσο, σε περίπτωση τεχνικού προβλήματος, δεν υπάρχουν παντού εξειδικευμένα συνεργεία με άμεση διαθεσιμότητα ανταλλακτικών.
Για ένα ταξί, κάθε ημέρα εκτός δρόμου σημαίνει απώλεια εισοδήματος. Το περιβαλλοντικό επιχείρημα και η κοινωνική πίεση Από την άλλη πλευρά, η πίεση για καθαρές μετακινήσεις είναι ισχυρή. Οι ευρωπαϊκές πόλεις στρέφονται σε ζώνες χαμηλών εκπομπών, περιορισμούς ντίζελ και κίνητρα για ηλεκτρικά οχήματα.
Το ταξί, ως δημόσιας χρήσης όχημα, βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής αυτής. Η πολιτεία υποστηρίζει ότι η εξοικονόμηση ενέργειας σε βάθος χρόνου υπερκαλύπτει τα αρχικά εμπόδια. Οι οδηγοί, όμως, ζητούν μεταβατικό στάδιο, ενίσχυση υποδομών και ουσιαστικό διάλογο πριν την πλήρη υποχρεωτικότητα. Σύγκρουση στόχων ή έλλειψη σχεδιασμού; Η αντίδραση των οδηγών ταξί δεν είναι άρνηση της τεχνολογίας. Είναι έκφραση ανησυχίας για τη βιωσιμότητα του επαγγέλματος σε ένα περιβάλλον που αλλάζει βίαια και γρήγορα.
Η ηλεκτροκίνηση μπορεί πράγματι να αποτελέσει εργαλείο εξοικονόμησης και περιβαλλοντικής αναβάθμισης. Όμως χωρίς επαρκές δίκτυο ταχυφόρτισης, χωρίς χωροθέτηση φορτιστών σε πιάτσες και κομβικά σημεία, χωρίς ειδικά κίνητρα για επαγγελματίες και χωρίς σαφές επιχειρησιακό πλάνο, η μετάβαση θα συναντά αντιδράσεις. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν το μέλλον είναι ηλεκτρικό. Το ερώτημα είναι αν η μετάβαση γίνεται με σχέδιο ή απλώς με νόμο.
