Του Κίμωνα Λογοθέτη
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα προσβασιμότητας στην Αττική είναι οι διαβάσεις πεζών που σβήνουν με τη φθορά του χρόνου και δεν ξαναφτιάχνονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες συντήρησης των Δήμων και της Περιφέρειας. Πλέον, οι ευδιάκριτες διαβάσεις αποτελούν είδος πολυτελείας. Έχουν εξαφανιστεί από τους δρόμους ακόμη και στα πιο κεντρικά σημεία, όπως η Πλατεία Συντάγματος. Σε μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, η βασική υποδομή ασφάλειας του πεζού μοιάζει να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα λεπτομέρεια. Γιατί ξεβάφουν οι διαβάσεις;
Η απάντηση δεν είναι μονοσήμαντη. Κακοτεχνία, έλλειψη συντήρησης και χρήση φθηνότερων υλικών. Προφανώς και τα τρία μαζί. Κάθε δρόμος του οδικού δικτύου, ανεξάρτητα αν ανήκει στην αρμοδιότητα του Δήμου ή της Περιφέρειας, εποπτεύεται από αρμόδιο μηχανικό. Ο μηχανικός αυτός οφείλει να συντάσσει έκθεση αυτοψίας κάθε 15 ημέρες, παρουσιάζοντας όλες τις ελλείψεις και ταυτόχρονα να μεριμνά για την αποκατάστασή τους.
Μια διάβαση που δεν φαίνεται μπορεί να προκαλέσει τροχαίο δυστύχημα. Τα περισσότερα τροχαία ατυχήματα εντός αστικού ιστού σχετίζονται με παράσυρση πεζού. Όταν η διαγράμμιση είναι σχεδόν αόρατη, ο οδηγός δεν επιβραδύνει, ο πεζός θεωρεί ότι έχει προτεραιότητα και το αποτέλεσμα είναι συχνά τραγικό. Η αδιαφορία, λοιπόν, φαίνεται να είναι το νούμερο ένα πρόβλημα. Είτε οι εκθέσεις αυτοψίας δεν γίνονται, είτε ακόμη κι αν γίνονται παραμένουν σε κάποιο συρτάρι για το αρχείο και όχι για ουσιαστική αποκατάσταση. Κακοτεχνίες και ελλιπής έλεγχος Κακοτεχνίες στην εφαρμογή συμβαίνουν συχνά. Εργολάβοι χρησιμοποιούν μη εξειδικευμένα συνεργεία χωρίς την απαιτούμενη τεχνική εμπειρία για σωστές διαγραμμίσεις.
Η σωστή χάραξη, το κατάλληλο πάχος υλικού και η προετοιμασία του οδοστρώματος δεν είναι απλή υπόθεση. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, είναι η ποιότητα των υλικών. Τα υλικά διαγράμμισης δεν είναι απλές μπογιές. Καθορίζονται από εθνικές τεχνικές προδιαγραφές και πρέπει να διαθέτουν συγκεκριμένη ανακλαστικότητα, υψηλή συγκολλητικότητα και αντοχή σε μεγάλες πιέσεις. Οι διαβάσεις δέχονται καθημερινά έντονη καταπόνηση από οχήματα που ξεκινούν και σταματούν πάνω τους. Όταν χρησιμοποιούνται τα σωστά υλικά, μια διάβαση μπορεί να διατηρηθεί ευδιάκριτη και ανακλαστική για χρόνια. Όταν όμως, για λόγους «εξοικονόμησης», χρησιμοποιούνται φθηνά χρώματα, η διαγράμμιση εξαφανίζεται μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Το αποτέλεσμα; Δημόσιο χρήμα πληρωμένο για έργο που ουσιαστικά δεν υφίσταται. Ποιος έχει την ευθύνη; Η ευθύνη δεν βαραίνει μόνο τον εργολάβο. Βαραίνει κυρίως τον αρμόδιο μηχανικό:
• Γιατί επιτρέπει τη χρήση υλικών κατώτερων των προδιαγραφών.
• Γιατί πιστοποιεί και πληρώνει έργο που δεν ανταποκρίνεται στις τεχνικές απαιτήσεις.
• Γιατί δεν ασκεί ουσιαστικό έλεγχο και δεν απαιτεί αποκατάσταση όταν η φθορά είναι πρόωρη.
Και, σε πολιτικό επίπεδο, η ευθύνη αγγίζει άμεσα τις δημοτικές αρχές. Η οδική ασφάλεια δεν είναι διακοσμητική παρέμβαση. Είναι βασική υποχρέωση. Τι πρέπει να γίνει
Πρώτον, άμεση καταγραφή όλων των διαβάσεων από τους αρμόδιους μηχανικούς, με ψηφιακή αποτύπωση και χρονοδιάγραμμα συντήρησης.
Δεύτερον, υποχρεωτική αποκατάσταση από τον ανάδοχο όταν η διαγράμμιση σβήνει σε σύντομο χρονικό διάστημα – χωρίς επιπλέον κόστος για το Δημόσιο.
Τρίτον, αυστηρός έλεγχος ποιότητας υλικών και εφαρμογής, με δειγματοληπτικούς ελέγχους ανακλαστικότητας και αντοχής. Οι διαβάσεις πεζών δεν είναι αισθητική λεπτομέρεια. Είναι γραμμές ζωής. Και όταν σβήνουν, μαζί τους σβήνει και η αίσθηση ασφάλειας στον αστικό χώρο. Το ερώτημα δεν είναι γιατί ξεβάφουν. Το ερώτημα είναι γιατί επιτρέπουμε να σβήνουν.
