Του Κίμωνα Λογοθέτη
Υπάρχει μια φράση που βλέπουμε σχεδόν σε κάθε μεταλλική πινακίδα σήμανσης: «Για κάθε ζημιά προβλέπεται φυλάκιση έως δύο έτη». Ένα αυστηρό μήνυμα, μια σαφής προειδοποίηση. Μόνο που το πραγματικό ερώτημα δεν είναι τι γράφει πίσω από την πινακίδα αλλά τι βλέπουμε μπροστά της. Και αυτό που βλέπουμε, συνήθως, είναι ένα αυτοκόλλητο αθλητικού συλλόγου, μια υπογραφή με σπρέι, ένα σύνθημα, μια μουτζούρα. Στην καλύτερη περίπτωση, μια πινακίδα ξεθωριασμένη, αποχρωματισμένη από τον ήλιο, με σκουριά στα άκρα ή κρυμμένη πίσω από κλαδιά που κανείς δεν φρόντισε να κλαδέψει. Στη χειρότερη, μια πινακίδα που απλώς δεν διακρίνεται.
Οι πινακίδες σήμανσης του Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας δεν είναι διακοσμητικά στοιχεία. Είναι βασικό εργαλείο πρόληψης ατυχημάτων. Είναι κομμάτι της οδικής ασφάλειας. Και όμως, σε πολλές περιοχές της χώρας έχουν παραδοθεί στον βανδαλισμό, στη φθορά και κυρίως στην αδιαφορία. Οι δύο όψεις του προβλήματος Το φαινόμενο έχει δύο βασικές αιτίες.
Η πρώτη είναι οι ίδιοι οι βανδαλισμοί. Υπάρχουν εκείνοι που αντιμετωπίζουν τις πινακίδες ως καμβά έκφρασης: για να δηλώσουν οπαδικές προτιμήσεις, να αφήσουν την «υπογραφή» τους ή να εκτονώσουν την αντικοινωνική τους συμπεριφορά. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η πράξη, αλλά και η ατιμωρησία. Παρότι η νομοθεσία προβλέπει ποινές, στην πράξη δεν καταγράφονται ουσιαστικές διώξεις για φθορά δημόσιας περιουσίας που θέτει σε κίνδυνο την οδική ασφάλεια.
Η δεύτερη, και ίσως σοβαρότερη, αιτία είναι η αδιαφορία των αρμόδιων φορέων συντήρησης: δήμοι, περιφέρειες και τεχνικές υπηρεσίες. Η συντήρηση της οδικής σήμανσης δεν είναι προαιρετική αρμοδιότητα. Είναι υποχρέωση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Λεωφόρος Αλεξάνδρας. Σε ένα από τα πιο κεντρικά οδικά σημεία της Αττική, ελάχιστες πινακίδες είναι πραγματικά ευδιάκριτες. Σε ορισμένα σημεία, πρακτικά δεν υπάρχει λειτουργική σήμανση. Και δυστυχώς, η εικόνα αυτή δεν περιορίζεται εκεί.
Σε δημοτικούς δρόμους πολλών περιοχών, πινακίδες STOP, απαγορευτικά και βασικά ρυθμιστικά σήματα είτε δεν διακρίνονται είτε έχουν πλήρως αλλοιωθεί. Τι ορίζει η νομοθεσία και τι δεν εφαρμόζεται Η νομοθεσία είναι σαφής: ο αρμόδιος φορέας συντήρησης του οδικού δικτύου, μέσω των εποπτών μηχανικών, οφείλει να πραγματοποιεί τακτικές αυτοψίες, να καταγράφει φθορές και ελλείψεις και να προχωρά άμεσα στην αποκατάστασή τους. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, τίθεται ζήτημα παράβασης καθήκοντος. Είτε οι αυτοψίες δεν γίνονται, είτε γίνονται τυπικά, χωρίς ουσιαστικό έλεγχο.
Σε περίπτωση σοβαρού τροχαίου ατυχήματος, όπου μια πινακίδα STOP ή απαγόρευσης αναστροφής δεν είναι ευδιάκριτη, οι ευθύνες δεν περιορίζονται μόνο στους οδηγούς. Υπάρχουν ποινικές διαστάσεις που αγγίζουν και τον φορέα συντήρησης, καθώς και τους αρμόδιους υπηρεσιακούς παράγοντες. Ζήτημα οδικού περιβάλλοντος και πολιτικής ευθύνης
Η οδική ασφάλεια δεν εξαντλείται σε ελέγχους ταχύτητας και πρόστιμα. Ξεκινά από το ίδιο το οδικό περιβάλλον. Από τον φωτισμό, τη διαγράμμιση και πρωτίστως από τη σήμανση. Αν θέλουμε πραγματικά να μειώσουμε τα τροχαία ατυχήματα, οφείλουμε να ξεκινήσουμε από τα βασικά.
Οι πινακίδες σήμανσης είναι θεμελιώδες στοιχείο του συστήματος κυκλοφορίας. Δεν μπορεί να θεωρούνται δευτερεύουσας σημασίας. Η τοπική αυτοδιοίκηση επηρεάζει άμεσα την ποιότητα ζωής και την ασφάλεια των πολιτών. Οι αιρετοί οφείλουν να εποπτεύουν τις υπηρεσίες τους και να διασφαλίζουν ότι οι τεχνικές υπηρεσίες επιτελούν το έργο τους. Η εντολή που λαμβάνεται από τις εκλογικές διαδικασίες δεν αφορά μόνο έργα βιτρίνας, αλλά και την καθημερινή, αθόρυβη ευθύνη της συντήρησης.
