Του Κίμωνα Λογοθέτη
Στην πρώτη του ετήσια ομιλία για την Κατάσταση του Έθνους στη δεύτερη θητεία του, ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να μιλήσει με τη λογική ενός «απολογισμού και ταυτόχρονα σχεδίου μάχης» για την επόμενη μέρα. Και το έκανε με τρόπο που δεν πέρασε απαρατήρητος: η ομιλία του την Τρίτη 24 Φεβρουαρίου 2026 καταγράφηκε ως η μακροσκελέστερη στην ιστορία των State of the Union, διάρκειας περίπου 108 λεπτών, σπάζοντας προηγούμενα ρεκόρ και μετατρέποντας τη διαδικασία σε ένα πολιτικό γεγονός υψηλής έντασης.
Ο Τραμπ έστησε το κεντρικό του αφήγημα πάνω στην ιδέα μιας «νέας χρυσής εποχής» και μιας χώρας που κατά τη δική του περιγραφή– «κερδίζει ξανά», επιχειρώντας να δώσει εικόνα ελέγχου, αποτελεσματικότητας και επαναφοράς της αμερικανικής ισχύος στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.
Στο εσωτερικό μέτωπο, η αιχμή του δόρατος ήταν τα σύνορα. Ο πρόεδρος παρουσίασε την πολιτική του ως «κλείσιμο της στρόφιγγας» της παράτυπης μετανάστευσης, δηλώνοντας ότι πλέον «τα σύνορά μας είναι ασφαλή» και προβάλλοντας ως πολιτική επιτυχία την εικόνα σχεδόν μηδενικής ροής. Σε αυτό το σημείο επανέλαβε τον ισχυρισμό ότι «κανένας μετανάστης δεν πέρασε τα σύνορα» διατύπωση που στηρίζει το πολιτικό του μήνυμα, αν και οι έλεγχοι από μέσα ενημέρωσης και δεδομένα δείχνουν ότι η πίεση έχει μειωθεί αλλά δεν είναι κυριολεκτικά δυνατό να τεκμηριωθεί απόλυτο «μηδέν», ούτε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο διελεύσεων που δεν εντοπίζονται. Με άλλα λόγια, ως πολιτικό σύνθημα λειτουργεί ισχυρά· ως απόλυτος αριθμητικός ισχυρισμός αμφισβητείται.
Στο οικονομικό πεδίο, ο Τραμπ επέμεινε στο τρίπτυχο «τιμές – εισοδήματα – ανάπτυξη», παρουσιάζοντας την εικόνα μιας οικονομίας που «ξαναπαίρνει μπροστά» και αποδίδοντας βελτιώσεις σε επιλογές όπως φορολογικές ελαφρύνσεις, απορρύθμιση και μια πιο επιθετική εμπορική πολιτική. Η έμφαση στην «ανακούφιση του κόστους ζωής» ήταν κεντρική, με τον ίδιο να επιχειρεί να πείσει ότι η πορεία είναι καθοδική σε πληθωρισμό και βασικές τιμές, ενώ παράλληλα αναγνώρισε έμμεσα ότι η ακρίβεια παραμένει το πολιτικό νεύρο της περιόδου.
Κρίσιμο κεφάλαιο της ομιλίας αποτέλεσαν οι δασμοί και ο εμπορικός προστατευτισμός. Ο Τραμπ υπερασπίστηκε τη γραμμή των πιέσεων μέσω δασμών ως εργαλείο «δικαιότερων συμφωνιών» και προστασίας της αμερικανικής παραγωγής, ενώ ταυτόχρονα άφησε αιχμές για θεσμικά εμπόδια και –σύμφωνα με ρεπορτάζ– εξέφρασε ενόχληση για πρόσφατους δικαστικούς περιορισμούς σε πτυχές της πολιτικής του. Η στρατηγική του εδώ είναι καθαρή: προβάλλει «σκληρή διαπραγμάτευση» ως μοχλό επαναβιομηχάνισης και εθνικής ισχύος, ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται μεγαλύτερη τριβή με εταίρους και εσωτερικές αντιδράσεις.
Στον τομέα της ενέργειας και της τεχνολογίας, εμφανίστηκε ένα ενδιαφέρον, πιο «σύγχρονο» πολιτικό μήνυμα: αναφορές στην πίεση που δημιουργεί η εκρηκτική ανάπτυξη ενεργοβόρων υποδομών (ιδίως data centers που σχετίζονται με τεχνητή νοημοσύνη) και η ανάγκη, όπως την περιέγραψε, να προστατευθούν οι καταναλωτές από το κόστος. Αυτή η σύνδεση «AI–ενέργεια–λογαριασμοί» χρησιμοποιήθηκε για να ενισχύσει το αφήγημα της καθημερινότητας και της “ratepayer protection” λογικής, δηλαδή να μην μετακυλίεται στους πολίτες η ενεργειακή ζήτηση των τεχνολογικών γιγάντων.
Στο κεφάλαιο «νόμος και τάξη», ο Τραμπ κινήθηκε στο γνώριμο πλαίσιο: σκληρότερη στάση απέναντι στο έγκλημα, ενίσχυση της αστυνομίας και σύνδεση της εγκληματικότητας με τη μεταναστευτική πολιτική. Παρουσίασε την προσέγγισή του ως επιστροφή στην «κοινή λογική» και στην ασφάλεια των γειτονιών, επιχειρώντας να αποδώσει στους πολιτικούς αντιπάλους του μια «χαλαρή» στάση που, κατά τον ίδιο, κόστισε κοινωνική συνοχή.
Εκεί όμως που ζήτησες «πιο αναλυτικά» και πράγματι εκεί ήταν από τα πιο φορτισμένα σημεία της βραδιάς είναι η ενότητα των πολέμων και της εξωτερικής πολιτικής. Ο Τραμπ επιδίωξε να εμφανιστεί ως πρόεδρος που «δεν φοβάται τη σύγκρουση, αλλά επιδιώκει την ειρήνη από θέση ισχύος». Η πιο αιχμηρή αναφορά αφορούσε το Ιράν και το πυρηνικό του πρόγραμμα: σε δημόσιες απομαγνητοφωνήσεις/μεταδόσεις καταγράφεται να μιλά για στρατιωτική επιχείρηση του προηγούμενου έτους («Operation Midnight Hammer») με στόχο το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, παρουσιάζοντάς την ως καίριο πλήγμα και προειδοποιώντας ότι η Αμερική δεν θα επιτρέψει πυρηνικό Ιράν. Παράλληλα, ρεπορτάζ αποτυπώνουν έναν τόνο που «σπρώχνει» προς τελεσίγραφα/πίεση, ενισχύοντας την εικόνα μιας προεδρίας που θέλει να ξαναγράψει τους όρους της αποτροπής στη Μέση Ανατολή.
Για Γάζα και Ουκρανία, το μήνυμα που πέρασε μέσα από τα ρεπορτάζ είναι ότι ο Τραμπ βλέπει τα ανοιχτά μέτωπα κυρίως μέσα από το πρίσμα του αμερικανικού κόστους, της αποτροπής και των «συμφωνιών» που πρέπει να παράγουν χειροπιαστά αποτελέσματα. Δεν ήταν μια ομιλία «διπλωματικών λεπτομερειών», αλλά μια ομιλία πολιτικής κατεύθυνσης: περισσότερη πίεση στους αντιπάλους, πιο σκληρή διαπραγμάτευση με συμμάχους, και επιμονή ότι η ισχύς (στρατιωτική, ενεργειακή, οικονομική) είναι το βασικό εργαλείο για να λήξουν ή να ελεγχθούν οι συγκρούσεις.
Σημαντικό είναι και το σκηνικό: η ομιλία συνοδεύτηκε από έντονες αντιδράσεις, αποχές/μποϊκοτάζ μερίδας Δημοκρατικών και μια ατμόσφαιρα διαρκούς πολιτικής αντιπαράθεσης, γεγονός που αν το δεις από τη σκοπιά του Τραμπ τροφοδοτεί το αφήγημα «εγώ απέναντι στο κατεστημένο». Ταυτόχρονα, η παρουσία προσκεκλημένων και τιμητικών αναφορών λειτούργησε ως «πατριωτικό μοντάζ» που δένει καλά με το ύφος του: αμερικανικά σύμβολα, στρατιωτικές ιστορίες, και στιγμές που επιδιώκουν να χτίσουν συναισθηματική σύνδεση με το κοινό.
Το καθαρό πολιτικό συμπέρασμα είναι ότι ο Τραμπ χρησιμοποίησε την ομιλία-ρεκόρ ως ένα ενιαίο μήνυμα ισχύος: «κλειστά σύνορα», «μάχη με το κόστος ζωής», «σκληρή εμπορική γραμμή», «ενεργειακή επάρκεια» και «αποτροπή στο εξωτερικό». Ακόμη κι εκεί όπου ορισμένοι επιμέρους ισχυρισμοί του αντιμετωπίζονται με επιφυλάξεις από fact-checkers, το συνολικό του αφήγημα στόχευε να δημιουργήσει αίσθηση κατεύθυνσης και ελέγχου: ότι η κυβέρνηση έχει σχέδιο, το εφαρμόζει επιθετικά, και δεν διστάζει να συγκρουστεί είτε με αντιπάλους στο εξωτερικό είτε με αντιπάλους στο εσωτερικό.
