Επιμέλεια-Μαρίνα Βασιλικιά
Η αναμόρφωση του Λυκείου και η καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου τέθηκαν στο τραπέζι του Εθνικού Διαλόγου που ξεκίνησε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής την Τρίτη 10 Φεβρουαρίου 2026. Η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, τόνισε ότι δεν υπάρχουν προειλημμένες αποφάσεις, ενώ επισήμανε ότι πρόκειται για «στοίχημα της χώρας και όχι μιας κυβέρνησης».
Στόχος του σχεδίου είναι ένα Λύκειο που προάγει τη γνώση και την κριτική σκέψη, περιορίζει την εξεταστική πίεση και προσφέρει ένα απολυτήριο με αξιοπιστία και διεθνή κύρος. Η υπουργός χαρακτήρισε το τρέχον Λύκειο ως «προθάλαμο εξετάσεων», όπου η διδασκαλία υποβαθμίζεται και οι μαθητές, κυρίως στη Γ’ Λυκείου, απουσιάζουν συστηματικά, καταφεύγοντας στην εξωσχολική υποστήριξη.
Μείωση ύλης και λιγότερα εξεταζόμενα μαθήματα
Κεντρική πρόταση του νέου σχεδιασμού είναι η μείωση των εξεταζόμενων μαθημάτων στη Γ’ Λυκείου από έξι σε τέσσερα, σε συνδυασμό με ουσιαστικό περιορισμό της ύλης. Η αλλαγή αυτή στοχεύει στην αποσυμπίεση των μαθητών και τη δημιουργία χώρου για ουσιαστική μάθηση και ανάπτυξη δεξιοτήτων, αντί για στείρα απομνημόνευση.
Παράλληλα, εισάγεται μεικτό σύστημα αξιολόγησης που συνδυάζει τις ενδοσχολικές επιδόσεις με τις εθνικές εξετάσεις, εμπνέοντας από μοντέλα άλλων ευρωπαϊκών χωρών (συνήθως σε αναλογία 30%-70%). Η αξιοπιστία του συστήματος θα εξασφαλίζεται μέσω ενιαίων κριτηρίων, διαφάνειας και θεσμικών εγγυήσεων.
Πανελλαδικές: Στοιχείο αξιοπιστίας στο νέο σύστημα
Οι Πανελλαδικές εξετάσεις δεν καταργούνται άμεσα, αλλά εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σύστημα αξιολόγησης που αντικατοπτρίζει συνολικά την πορεία των μαθητών. Παράλληλα, ενισχύεται η Τράπεζα Θεμάτων, συγκροτείται σώμα βαθμολογητών και θεσπίζεται ενιαίο πλαίσιο εξετάσεων. Στόχος είναι οι εξετάσεις να μην αποτελούν τη μοναδική «πύλη» εισόδου στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Εκπαιδευτικοί: Κλειδί για την επιτυχία της μεταρρύθμισης
Η υπουργός τόνισε τον κρίσιμο ρόλο των εκπαιδευτικών, οι οποίοι πρέπει να είναι ενεργοί συνδιαμορφωτές και όχι απλοί εκτελεστές αποφάσεων. Η σταδιακή εφαρμογή, η πιλοτική φάση και η διαρκής επιμόρφωση θεωρούνται προϋποθέσεις επιτυχίας. Το ζητούμενο είναι ένα πιο ανθρώπινο, μαθητοκεντρικό Λύκειο με χρόνο για εμβάθυνση και ανάπτυξη δεξιοτήτων.
Πολιτικές τοποθετήσεις και αντιδράσεις
Η συζήτηση στην Επιτροπή ανέδειξε συγκλίσεις και επιφυλάξεις. Η βουλευτής της ΝΔ Ιωάννα Λυτρίβη μίλησε για ένα σύγχρονο, δίκαιο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα, ενώ ο πρόεδρος της Συνόδου Πρυτάνεων Μιχάλης Σφακιανάκης τόνισε την ανάγκη για ανοιχτό, δημοκρατικό και συμπεριληπτικό Λύκειο.
Από την αντιπολίτευση, ο Στέφανος Παραστατίδης (ΠΑΣΟΚ) υπογράμμισε τους τρεις στόχους: αυτονομία του Λυκείου, τέλος στην «κρίση μιας στιγμής» των Πανελλαδικών και μείωση της εξάρτησης από φροντιστήρια. Ο Διονύσης Καλαματιανός (ΣΥΡΙΖΑ) προειδοποίησε για κίνδυνο αποτυχίας χωρίς λύση των χρόνιων προβλημάτων, ενώ ο Γιάννης Δελής (ΚΚΕ) επισήμανε τα ταξικά εμπόδια που παραμένουν.
Χρονοδιάγραμμα και πολιτικό στοίχημα
Το σχέδιο προβλέπει εννέα μήνες διαλόγου, περιλαμβάνοντας θεσμικό πλαίσιο, θεματικές ομάδες, περιφερειακά fora, σύνθεση προτάσεων, δημόσια διαβούλευση και τελική έκθεση με οδικό χάρτη εφαρμογής. Η υπουργός επανέλαβε ότι η επιτυχία της μεταρρύθμισης θα είναι «επιτυχία της χώρας και όχι μιας κυβέρνησης», αν οδηγήσει σε πιο δίκαιο, αξιοκρατικό και μορφωτικά ουσιαστικό Λύκειο.
