Χρήστος Γιαννούκας, Σύμβουλος Οδικής Ασφάλειας, Εκπαιδευτής Οδήγησης και Κυκλοφοριακής Αγωγής
Για να προστατεύσουμε τα παιδιά μας και τους ανθρώπους που αγαπάμε, ας εξηγήσουμε απλά και καθαρά τι πραγματικά συμβαίνει στον εγκέφαλο ενός οδηγού όταν έχει καταναλώσει αλκοόλ ή άλλες ουσίες.
Οδήγηση και ουσίες: τι πραγματικά συμβαίνει στον εγκέφαλο ενός οδηγού
Η οδήγηση είναι μια σύνθετη νευρολογική διαδικασία που απαιτεί ταυτόχρονα:
• καθαρή όραση
• ταχεία επεξεργασία πληροφοριών
• σωστή εκτίμηση αποστάσεων και ταχύτητας
• ψύχραιμη κρίση
• άμεση λήψη αποφάσεων
• συγχρονισμό ματιών, χεριών και ποδιών Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος λειτουργεί συνεχώς στην αλυσίδα Αντίληψη → Κατανόηση → Απόφαση → Κίνηση Όταν όμως έχουν καταναλωθεί ουσίες όπως το αλκοόλ, η κάνναβη ή διεγερτικά, όπως η κοκαΐνη, αυτή η αλυσίδα διαταράσσεται. Και τότε ο οδηγός
• βλέπει λιγότερα απ’ όσα νομίζει
• καταλαβαίνει αργότερα απ’ όσο χρειάζεται
• αποφασίζει χειρότερα απ’ όσο πιστεύει
• αντιδρά καθυστερημένα ή ασυντόνιστα Αλκοόλ Το αλκοόλ επηρεάζει άμεσα την όραση, την κρίση και τα αντανακλαστικά. Τι αλλάζει στην πράξη
• θολή όραση
• μειωμένη περιφερειακή όραση
• δυσκολία στη νυχτερινή οδήγηση και έντονη θάμβωση από φώτα
• εσφαλμένη εκτίμηση αποστάσεων και ταχύτητας
• σημαντικά καθυστερημένη αντίδραση και μειωμένα αντανακλαστικά Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι αργεί το πόδι να πατήσει φρένο. Αργεί πρώτα ο εγκέφαλος να καταλάβει ότι πρέπει να φρενάρει. Δηλαδή καθυστερεί να εντοπίσει τον κίνδυνο, να τον κατανοήσει, να αποφασίσει και στη συνέχεια να κινηθεί. Αυτό σημαίνει χαμένα μέτρα. Στα 50 χιλιόμετρα την ώρα, ένα δευτερόλεπτο καθυστέρησης ισοδυναμεί με περίπου 14 μέτρα πορείας χωρίς έλεγχο. Αυτή η απόσταση μπορεί να είναι η διαφορά ανάμεσα στην αποφυγή και τη σύγκρουση.
Επιπλέον, το αλκοόλ μειώνει την αυτοκριτική και δημιουργεί ψευδαίσθηση ικανότητας. Ο οδηγός συχνά νιώθει καλά, ενώ στην πραγματικότητα λειτουργεί με μειωμένες δυνατότητες. Κάνναβη Η κάνναβη επιβραδύνει τη νοητική επεξεργασία και επηρεάζει έντονα την προσοχή.
Επίσης:
• καθυστερημένος χρόνος αντίδρασης
• δυσκολία συγκέντρωσης σε πολλαπλά ερεθίσματα ταυτόχρονα
• διαστρεβλωμένη αντίληψη χρόνου και απόστασης
• αστάθεια πορείας και καθυστερημένες διορθώσεις στο τιμόνι
• μειωμένη ικανότητα σωστής λήψης αποφάσεων
Κοκαΐνη
Η κοκαΐνη δρα διαφορετικά, αλλά εξίσου επικίνδυνα. Κάνει τον οδηγό υπερβολικά σίγουρο και πιο ριψοκίνδυνο στις αποφάσεις του. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά Ένας οδηγός υπό επίδραση βλέπει λιγότερο, αντιλαμβάνεται αργότερα, κρίνει χειρότερα και αντιδρά πιο αργά. Το κρίσιμο λάθος μπορεί να συμβεί μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου. Η οδήγηση απαιτεί πλήρη εγρήγορση, καθαρό μυαλό και υπευθυνότητα.
Όταν ο εγκέφαλος επηρεάζεται από ουσίες, η ικανότητα ασφαλούς οδήγησης μειώνεται σημαντικά. Η οδική ασφάλεια είναι θέμα παιδείας και κουλτούρας. Είναι μια διαδικασία διαρκούς εκπαίδευσης που θα πρέπει να ξεκινά από την οικογένεια, να συνεχίζεται στο σχολείο και στην εκπαίδευση για το δίπλωμα οδήγησης, να εξελίσσεται μέσα από τη διαρκή επιμόρφωση και να οργανώνεται υπό την αιγίδα της πολιτείας και της κοινωνίας συνολικά.
Ταυτόχρονα, είναι και ζήτημα ατομικής ευθύνης, των επιλογών και της στάσης που υιοθετεί ο καθένας μας καθημερινά για μια ασφαλή μετακίνηση. Η αλλαγή κουλτούρας στον δρόμο έρχεται με γνώση, παράδειγμα και δια βίου μάθηση. Γιατί η ασφαλής μετακίνηση είναι στάση ζωής. Χρήστος Γιαννούκας Σύμβουλος Οδικής Ασφάλειας Εκπαιδευτής Οδήγησης και Κυκλοφοριακής Αγωγής
