Καθώς ο πόλεμος ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Ρωσία εισέρχεται στον πέμπτο χρόνο του, η εικόνα στο πεδίο απέχει αισθητά από τη βεβαιότητα μιας «αναπόφευκτης» ρωσικής νίκης. Οι ουκρανικές αντεπιθέσεις, οι βαριές απώλειες των ρωσικών δυνάμεων και η πίεση στα ενεργειακά έσοδα της Μόσχας διαμορφώνουν ένα σκηνικό πολύ διαφορετικό από εκείνο που προέβαλλε το Κρεμλίνο.
Οι ειρηνευτικές επαφές με τη μεσολάβηση του Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να έχουν «κολλήσει», ενώ η ρωσική πλευρά επιμένει ότι η τελική επικράτηση είναι απλώς θέμα χρόνου. Την ίδια στιγμή, οι αριθμοί αποτυπώνουν το κόστος. Πάνω από 1,2 εκατομμύρια Ρώσοι στρατιώτες εκτιμάται ότι έχουν τεθεί εκτός μάχης, εκ των οποίων περίπου 325.000 νεκροί, ενώ η προέλαση σε πολλά σημεία του μετώπου μετριέται σε λίγες δεκάδες μέτρα ημερησίως. Αντίθετα, ουκρανικές δυνάμεις καταγράφουν ανακτήσεις εδαφών στο Κουπιάνσκ και στη Ζαπορίζια, αμφισβητώντας τις θριαμβολογίες της Μόσχας.
Στη Ζαπορίζια, η ουκρανική στρατηγική δεν εστιάζει σε θεαματικές διεισδύσεις αλλά σε στοχευμένα πλήγματα φθοράς. Μικρές ρωσικές «ομάδες διείσδυσης» αντιμετωπίζονται με συνδυασμό πυροβολικού και drones, με στόχο την αποσταθεροποίηση της ρωσικής διάταξης και την αναγκαστική μετακίνηση εφεδρειών. Η ανακατάληψη του Κουπιάνσκ στα μέσα Δεκεμβρίου αποτέλεσε ισχυρό συμβολισμό αυτής της τακτικής, με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να εμφανίζεται στο μέτωπο για να αναδείξει την ανθεκτικότητα της χώρας του.
Το τίμημα για την Ουκρανία παραμένει βαρύ. Ο Ζελένσκι έχει αναγνωρίσει 55.000 νεκρούς στρατιώτες, ενώ η πίεση στη στρατολόγηση είναι εμφανής. Παρότι η Ρωσία εξακολουθεί να στρατολογεί περισσότερους άνδρες, σύμφωνα με δυτικές εκτιμήσεις δυσκολεύεται πλέον να αναπληρώσει τις απώλειες του 2025.
Η υπόσχεση για ρωσική «αστραπιαία νίκη» έχει μετατραπεί σε έναν εξαντλητικό πόλεμο χαρακωμάτων. Στο Τσασίβ Γιαρ, στην περιφέρεια του Ντονέτσκ, οι ρωσικές δυνάμεις έχουν προωθηθεί ελάχιστα μέσα σε μήνες, με ρυθμούς πιο αργούς ακόμη και από ιστορικές μάχες του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, σύμφωνα με το Center for Strategic and International Studies. Συνολικά, το 2025 η Ρωσία κατέλαβε μόλις το 0,8% της ουκρανικής επικράτειας, με τεράστιο ανθρώπινο και υλικό κόστος.
Στο πεδίο της τεχνολογίας, η Μόσχα ανέπτυξε πλεονέκτημα σε μεσαίου βεληνεκούς drones, όπως τα Molniya, αξιοποιώντας ακόμη και κρυφά τερματικά Starlink για να παρακάμψει τα ουκρανικά συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου. Η πρόσφατη απενεργοποίηση της πρόσβασης Starlink για ρωσικές δυνάμεις στην Ουκρανία περιόρισε ωστόσο σημαντικά αυτή τη δυνατότητα, με Ουκρανούς στρατιώτες να κάνουν λόγο για αισθητή μείωση των σχετικών επιθέσεων.
Παράλληλα, το οικονομικό βάρος αυξάνεται. Οι δυτικές κυρώσεις, οι κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων της «σκιώδους αρμάδας» και η πίεση προς μεγάλους αγοραστές ρωσικού αργού έχουν οδηγήσει το ρωσικό blend Urals σε σημαντική έκπτωση έναντι του Brent. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, η εικόνα μιας «άτρωτης» ρωσικής οικονομίας εμφανίζει ρωγμές, καθώς τα μειωμένα έσοδα από το πετρέλαιο επηρεάζουν τον κρατικό προϋπολογισμό και, σε βάθος χρόνου, τη δυνατότητα χρηματοδότησης της πολεμικής μηχανής.
Στο διπλωματικό παρασκήνιο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιδιώκει να αξιοποιήσει την οικονομική και ενεργειακή διάσταση για να επηρεάσει τις ισορροπίες στην Ουάσιγκτον. Όπως επισημαίνει ο Σέθ Τζόουνς του CSIS, ο «μεγάλος ελιγμός» για τη Ρωσία ενδέχεται να μην κριθεί αποκλειστικά στα χαρακώματα αλλά στο πολιτικό πεδίο, όπου μια μεταβολή στη δυτική στήριξη προς την Ουκρανία θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστική.
