Σε ηλικία 99 ετών έφυγε από τη ζωή η σπουδαία βυζαντινολόγος Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, μια από τις σημαντικότερες μορφές της ιστορικής επιστήμης διεθνώς και η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε κορυφαίους ακαδημαϊκούς ρόλους στη Σορβόννη, τόσο ως πρόεδρος του τμήματος Ιστορίας όσο και ως πρύτανης του ιστορικού Πανεπιστημίου.
Η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ γεννήθηκε στην Αθήνα στις 29 Αυγούστου 1926, από γονείς μικρασιατικής καταγωγής, που εγκαταστάθηκαν ως πρόσφυγες στον Βύρωνα μετά τη «Μεγάλη Καταστροφή». Από μικρή ηλικία έδειξε έντονο πνεύμα και δυναμισμό, ενώ μόλις στα 6 της χρόνια εκφωνούσε πολιτικούς λόγους στη γειτονιά της.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής εντάχθηκε στην Αντίσταση σε ηλικία 14 ετών, αναλαμβάνοντας τη μεταφορά μηνυμάτων. Αργότερα σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και αφοσιώθηκε στην έρευνα για τη Μικρά Ασία και την Καππαδοκία.
Το 1953 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι για να συνεχίσει τις σπουδές της στην École des Hautes Études, όπου ανακηρύχθηκε διδάκτωρ Ιστορίας το 1960. Σύντομα εντάχθηκε στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας, ενώ το 1967 εξελέγη καθηγήτρια βυζαντινής ιστορίας στη Σορβόννη.
Η ακαδημαϊκή της διαδρομή υπήρξε εντυπωσιακή. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του Πανεπιστημίου Paris I Panthéon Sorbonne, αλλά και η πρώτη γυναίκα πρύτανης της Ακαδημίας και καγκελάριος των Πανεπιστημίων του Παρισιού. Παράλληλα, ανέλαβε σημαντικές θέσεις σε διεθνείς οργανισμούς, πολιτιστικά ιδρύματα και επιστημονικές ενώσεις, αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα στον χώρο των ανθρωπιστικών σπουδών.
Η ίδια είχε μιλήσει πολλές φορές δημόσια για την πορεία της χώρας και την ιστορική της ταυτότητα. Σε συνέντευξή της το 2024 είχε τονίσει πως «το μοντέλο της Μεταπολίτευσης είναι επιτυχημένο, ελπίζω να γίνει καλύτερο», προσθέτοντας ότι η περίοδος αυτή σηματοδότησε την ευρωπαϊκή πορεία της Ελλάδας.
Μεταξύ άλλων είχε επισημάνει ότι «Εκείνο το οποίο εμένα μου έχει κάνει εντύπωση στη Μεταπολίτευση είναι ότι υπάρχει μια αυθόρμητη συμφιλίωση… Από τη στιγμή που λέμε μεταπολίτευση λέμε Δημοκρατία».
Σε άλλη της παρέμβαση είχε μιλήσει για τη βαθιά ιστορική μνήμη του ελληνισμού, χαρακτηρίζοντας το Βυζάντιο ως «το μεγαλύτερο μεγαλείο του ελληνισμού» και σημειώνοντας πως «η πτώση της Πόλης και η Αγία Σοφία συνδέουν όλη τη Ρωμιοσύνη».
Η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ αφήνει πίσω της ένα τεράστιο έργο, μια μοναδική διαδρομή πρωτοπορίας και μια κληρονομιά που ξεπερνά τα σύνορα της Ελλάδας, φωτίζοντας την ιστορία του Βυζαντίου και της Ευρώπης για πολλές γενιές ακόμη.
