Στη Μητρόπολη Αθηνών τελείται σήμερα, Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2026 στις 13:00, η κηδεία της διακεκριμένης βυζαντινολόγου και πρώην πρυτάνεως Ελένης Γλύκατζη Αρβελέρ, η οποία έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 99 ετών.
Η εξόδιος ακολουθία πραγματοποιείται δημοσία δαπάνη, ύστερα από κοινή απόφαση των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Παιδείας και Πολιτισμού. Πριν από την τελετή, η σορός της εκτίθεται σε λαϊκό προσκύνημα, ώστε το κοινό να αποτίσει φόρο τιμής σε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της ελληνικής και διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας.
Από τη Μικρά Ασία στην κορυφή της διεθνούς επιστήμης
Η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ γεννήθηκε στην Αθήνα στις 29 Αυγούστου 1926 από γονείς μικρασιατικής καταγωγής. Η οικογένειά της εγκαταστάθηκε στον Βύρωνα ως πρόσφυγες μετά τη «Μεγάλη Καταστροφή». Από πολύ μικρή έδειξε έντονη προσωπικότητα και πολιτική ευαισθησία, καθώς σε ηλικία μόλις έξι ετών εκφωνούσε λόγους στη γειτονιά της.
Στα χρόνια της Κατοχής εντάχθηκε στην Αντίσταση και ανέλαβε τη μεταφορά μηνυμάτων. Ολοκλήρωσε τη φοίτησή της στο 4ο Γυμνάσιο Αθηνών και συνέχισε στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας.
Μετά τον πόλεμο εργάστηκε στο ίδρυμα που δημιούργησε η βασίλισσα Φρειδερίκη για άπορα παιδιά, ενώ παράλληλα αφιερώθηκε σε έρευνες για τη Μικρά Ασία και την Καππαδοκία.
Η διαδρομή στο Παρίσι και η διεθνής αναγνώριση
Το 1953 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι για να συνεχίσει τις σπουδές της στην École des Hautes Études, όπου το 1960 ανακηρύχθηκε διδάκτωρ Ιστορίας. Το 1957 παντρεύτηκε τον Ζακ Αρβελέρ και απέκτησαν μία κόρη.
Η ακαδημαϊκή της πορεία υπήρξε εντυπωσιακή. Διορίστηκε στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας και το 1967 εξελέγη καθηγήτρια βυζαντινής ιστορίας στη Σορβόννη. Αργότερα έγινε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του Πανεπιστημίου Paris I Panthéon Sorbonne και στη συνέχεια η πρώτη γυναίκα πρύτανης της Ακαδημίας και καγκελάριος των Πανεπιστημίων του Παρισιού.
Διετέλεσε επίσης πρόεδρος του Κέντρου Ζορζ Πομπιντού, πρόεδρος του Εθνικού Θεάτρου στην Ελλάδα, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών και κατείχε σημαντικές θέσεις σε διεθνείς οργανισμούς και ακαδημίες. Υπήρξε αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και πολλών ακόμη διεθνών ακαδημιών, ενώ τιμήθηκε ως επίτιμη διδάκτωρ από πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο.
Οι συμβουλές ζωής που άφησαν αποτύπωμα
Ο πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Γεράσιμος Σιάσος, , αναφέρθηκε στη γνωριμία τους και στις συμβουλές που έλαβε από εκείνη.
«Είχα την χαρά και την τιμή να την γνωρίσω όταν ακόμη ήμουν Πρόεδρος στην Ιατρική Σχολή της Αθήνας και μου είχε κάνει εντύπωση η διαύγεια της και οι συμβουλές ζωής που μου έδωσε, μετά την τόσο σπουδαία διοικητική πορεία που είχε, πέραν της ακαδημαϊκής της πορείας, ως Πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης και φυσικά πολλών άλλων διοικητικών θέσεων που κατείχε.
Είχαμε ευρέως συζητήσει πάνω σε αυτό και κυρίως εκεί που εστίασε, θέλοντας να με συμβουλεύσει, γιατί εγώ τότε μόλις είχα αναλάβει Πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής, ήταν στο να διοικώ με δικαιοσύνη. Εκεί επέμενε. Η θέση της ήταν, ότι όποιος ασκεί διοίκηση θα πρέπει να έχει δικαιοσύνη. Σε αυτό επέμενε και αυτό ήταν που μου είχε κάνει τότε μεγάλη εντύπωση.
Πρόκειται για το πιο φωτεινό παράδειγμα Ελληνίδας πανεπιστημιακού με διεθνές κύρος. Θα έλεγα ότι αποτελεί για εμάς την Πρέσβειρα του Ελληνικού Πολιτισμού και της Βυζαντινής Ιστορίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Και βέβαια η παρακαταθήκη που αφήνει θα εμπνέει προφανώς όλους τους επιστήμονες του κόσμου, γιατί ήταν μια διεθνής προσωπικότητα, αλλά και την ακαδημαϊκή κοινότητα του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθότι ήταν και μια διακεκριμένη απόφοιτος μας και βέβαια υπήρξε και Επίτιμη Διδάκτορας του πανεπιστημίου μας».
Κλείνοντας, υπογράμμισε: «Το Πανεπιστήμιο μας με αίσθημα βαθιάς τιμής και συγκίνησης αποχαιρετά την Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ, μιας Ιστορικού, από τις πλέον εμβληματικές μορφές των Βυζαντινών σπουδών, διεθνώς. Ίσως την πιο σπουδαία Ελληνίδα πανεπιστημιακό και διακεκριμένη απόφοιτο της Φιλοσοφικής Σχολής καθώς και Επίτιμη Διδάκτορα της ίδιας σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών».
Η σημερινή ημέρα αποτελεί στιγμή εθνικής συγκίνησης για μια γυναίκα που αφιέρωσε τη ζωή της στην επιστήμη και ανέδειξε διεθνώς το Βυζάντιο και τον ελληνικό πολιτισμό
