Ξεκινά επίσημα η διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης στην Ελλάδα, μετά το μήνυμα του πρωθυπουργού και την αναμενόμενη υπογραφή σύσσωμης της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας στην πρόταση αναθεώρησης. Αν και το Σύνταγμα προβλέπει ελάχιστο όριο 50 υπογραφών, η κυβερνητική πλειοψηφία εμφανίζεται έτοιμη να στηρίξει ενιαία την έναρξη της διαδικασίας.
Το επόμενο βήμα είναι η έγκριση από την Ολομέλεια της Βουλής της σύστασης της Επιτροπής Αναθεώρησης, η οποία θα εργαστεί για περίπου τρεις μήνες. Οι πρώτες κρίσιμες ψηφοφορίες αναμένονται στις αρχές Ιουλίου και θα συνεχιστούν μετά το καλοκαίρι, σύμφωνα με τις συνταγματικές προβλέψεις που απαιτούν συμμετοχή δύο διαδοχικών Βουλών.
Η διαδικασία και τα πολιτικά σενάρια
Όπως επισημαίνουν συνταγματολόγοι, η πρώτη Βουλή δεν δεσμεύει τη δεύτερη ως προς το περιεχόμενο των αλλαγών, ωστόσο αποτελεί το βασικό πεδίο δημόσιας πολιτικής αντιπαράθεσης. Παράλληλα, τονίζεται ότι η αναθεώρηση μπορεί να «παγώσει» σε περίπτωση που η επόμενη Βουλή δεν συνέλθει σε τακτική σύνοδο, γεγονός που συνδέεται άμεσα με το ενδεχόμενο πολιτικής αστάθειας μετά τις εκλογές.
Μη κρατικά πανεπιστήμια
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί το άρθρο 16 και το ζήτημα των μη κρατικών πανεπιστημίων. Όπως σημειώνει η καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Πηνελόπη Φουντεδάκη, η Ελλάδα αποτελεί ευρωπαϊκή εξαίρεση στη συνταγματική απαγόρευση ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων, καθώς στις περισσότερες χώρες το θέμα ρυθμίζεται σε επίπεδο κοινής νομοθεσίας και όχι Συντάγματος.
Άρθρο 86 – Ευθύνη υπουργών
Στο επίκεντρο βρίσκεται και το άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη των υπουργών. Οι συνταγματολόγοι εξετάζουν μοντέλα που αποσυνδέουν τη Βουλή από τον ρόλο του «εισαγγελέα», διατηρώντας ωστόσο έναν θεσμικό έλεγχο ώστε να αποφεύγονται καταχρηστικές διώξεις. Προτείνεται ένα μικτό σύστημα, με προκαταρκτική έρευνα από τη Δικαιοσύνη και περιορισμένο ρόλο της Βουλής στην παροχή άδειας δίωξης.
Άρθρο 103 – Μονιμότητα στο Δημόσιο
Η συζήτηση για τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων συνδέεται με την αξιολόγηση και τη λειτουργικότητα του κράτους. Όπως τονίζεται, η μονιμότητα δεν θεωρείται προβληματική καθαυτή, αλλά η απουσία ουσιαστικών και αντικειμενικών μηχανισμών αξιολόγησης. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι πολλές ρυθμίσεις μπορούν να γίνουν με απλούς νόμους, χωρίς συνταγματική αναθεώρηση.
Η ανάγκη συναίνεσης
Ο συνταγματολόγος Κωνσταντίνος Μποτόπουλος υπογραμμίζει ότι το ισχύον Σύνταγμα παραμένει λειτουργικό και ότι οι αλλαγές δεν αποτελούν πανάκεια για τα πολιτικά προβλήματα της χώρας. Τονίζει, ωστόσο, πως η αναθεώρηση προϋποθέτει ευρεία κοινοβουλευτική συναίνεση, καθώς καμία κοινοβουλευτική ομάδα –πλην της ΝΔ– δεν διαθέτει τον απαιτούμενο αριθμό βουλευτών για αυτόνομη πρωτοβουλία.
