Ύστερα από χρόνια καθυστερήσεων, αλλαγών στον σχεδιασμό και πολιτικών εκκρεμοτήτων, το πρόγραμμα πλήρους εκσυγχρονισμού των 38 ελληνικών F-16 Block 50 στην έκδοση Viper περνά πλέον σε φάση ουσιαστικής υλοποίησης. Ο φάκελος του έργου βρίσκεται στο τελικό στάδιο πριν εξεταστεί από το Συμβούλιο Αρχηγών Γενικών Επιτελείων, ένα καθοριστικό βήμα που ανοίγει τον δρόμο για τις επόμενες θεσμικές και διακρατικές εγκρίσεις.
Η αναβάθμιση ενός F-16 στο επίπεδο Viper ουσιαστικά μεταμορφώνει το αεροσκάφος σε μια νέας γενιάς εκδοχή του, με δυνατότητες που πλησιάζουν εκείνες μαχητικών 5ης γενιάς, σε όρους αισθητήρων, τακτικής επίγνωσης και διασύνδεσης στο σύγχρονο πεδίο μάχης.
Τι σημαίνει F-16V στην πράξη
Η έκδοση F-16V (Viper) περιλαμβάνει ριζική ανανέωση των ηλεκτρονικών και των συστημάτων μάχης. Κεντρικό στοιχείο αποτελεί η εγκατάσταση του προηγμένου ραντάρ AESA APG-83, το οποίο αντικαθιστά το παλαιότερο μηχανικό ραντάρ και προσφέρει πολύ μεγαλύτερη εμβέλεια εντοπισμού, δυνατότητα ταυτόχρονης παρακολούθησης πολλών στόχων σε αέρα και έδαφος, αυξημένη αντοχή σε παρεμβολές και μεγαλύτερη ακρίβεια στη χρήση όπλων μεγάλης εμβέλειας.
Παράλληλα, το πιλοτήριο αλλάζει πλήρως, με την τοποθέτηση μεγάλης έγχρωμης οθόνης αφής, νέου υπολογιστή αποστολής και σύγχρονου συστήματος απεικόνισης δεδομένων, δίνοντας στον χειριστή ολοκληρωμένη εικόνα του επιχειρησιακού περιβάλλοντος σε πραγματικό χρόνο.
Η αναβάθμιση περιλαμβάνει επίσης νέο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου, βελτιωμένα συστήματα αυτοπροστασίας και αναβαθμισμένες δυνατότητες επικοινωνίας και διασύνδεσης με άλλα αεροσκάφη, πλοία και επίγεια κέντρα διοίκησης.
Σε επίπεδο οπλισμού, το F-16V μπορεί να αξιοποιήσει σύγχρονα κατευθυνόμενα όπλα αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους, αυξάνοντας θεαματικά τη φονικότητα και την ακρίβεια των αποστολών. Ταυτόχρονα, προβλέπονται δομικές παρεμβάσεις ώστε να παραταθεί η επιχειρησιακή ζωή των αεροσκαφών για πολλές ακόμη δεκαετίες.
Με απλά λόγια, δεν πρόκειται για μια περιορισμένη βελτίωση, αλλά για έναν ολικό ψηφιακό εκσυγχρονισμό που κρατά τα F-16 τεχνολογικά επίκαιρα και πλήρως διαλειτουργικά με συμμαχικές δυνάμεις.
Πώς ξεμπλοκάρει το πρόγραμμα
Το σχέδιο αναβάθμισης των Block 50 είχε παρουσιαστεί αρχικά το καλοκαίρι του 2021 στην αρμόδια Κοινοβουλευτική Επιτροπή, όμως αποσύρθηκε αιφνιδιαστικά με την υπόσχεση ότι θα επανέλθει σύντομα. Αυτό δεν συνέβη ποτέ, με αποτέλεσμα το πρόγραμμα να παραμείνει «παγωμένο» για σχεδόν τέσσερα χρόνια.
Η εκκρεμότητα άρχισε να κλείνει την άνοιξη του 2025, όταν ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας ενέταξε επισήμως την αναβάθμιση στον Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών, δίνοντας ξανά θεσμική βάση στο έργο.
Εφόσον δοθεί τώρα το «ναι» από το ΣΑΓΕ, το επόμενο βήμα θα είναι η αποστολή επίσημης Επιστολής Αιτήματος προς τις ΗΠΑ μέσω της διακρατικής διαδικασίας. Στη συνέχεια, το πρόγραμμα θα πρέπει να εγκριθεί τόσο από τη Βουλή όσο και από το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, ώστε να προχωρήσει η σύμβαση μέσω του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας.
Το μακρύ χρονοδιάγραμμα έως το 2037
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, το πρόγραμμα έχει ιδιαίτερα εκτεταμένο ορίζοντα:
Η υπογραφή της σύμβασης τοποθετείται μέσα στο 2027
Οι πρώτες παραδόσεις αναβαθμισμένων αεροσκαφών αναμένονται το 2031
Η πλήρης ολοκλήρωση προβλέπεται έως το… 2037
Το χρονοδιάγραμμα αυτό αποτυπώνει το μέγεθος και την πολυπλοκότητα ενός έργου που θεωρείται στρατηγικής σημασίας.
Η ραχοκοκαλιά της Πολεμικής Αεροπορίας
Τα F-16C/D Block 30 και Block 50 αποτελούν τη βασική δύναμη της Πολεμικής Αεροπορίας και συγκαταλέγονται στα πιο ευέλικτα και δοκιμασμένα μαχητικά πολλαπλού ρόλου παγκοσμίως. Είναι μονοκινητήρια παντός καιρού, ικανά να εκτελούν αποστολές εναέριας υπεροχής, κρούσης, αναχαίτισης και υποστήριξης.
Η Ελλάδα απέκτησε τα πρώτα 40 F-16 Block 30 το 1989 μέσω του Peace Xenia I και ακολούθησαν το 1997 άλλα 40 πιο εξελιγμένα Block 50 μέσω του Peace Xenia II. Τα Block 50 διαθέτουν ισχυρότερο κινητήρα, δομικές ενισχύσεις και αναβαθμισμένα ηλεκτρονικά, προσφέροντας αυξημένες επιδόσεις και μεγαλύτερη μαχητική αποτελεσματικότητα.
Με ταχύτητες που αγγίζουν τα 2 Mach, δυνατότητα επιχειρήσεων σε ύψη έως 50.000 πόδια και σημαντική ακτίνα δράσης, τα μαχητικά αυτά παραμένουν κρίσιμα για την αποτρεπτική ισχύ και την ετοιμότητα της χώρας.
Η αναβάθμιση των Block 50 σε Viper θεωρείται πλέον αναγκαία προϋπόθεση για να διατηρηθεί η επιχειρησιακή ισορροπία της Πολεμικής Αεροπορίας στα επόμενα χρόνια, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων προκλήσεων και τεχνολογικού ανταγωνισμού.
