Στη συνέντευξη που παραχωρεί στους Atticatimes και στη δημοσιογράφο Κορίνα Τριανταφύλλου, ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας παρουσιάζει το συνολικό σχέδιο της δημοτικής αρχής για μια πιο δίκαιη, βιώσιμη και ανθεκτική πόλη.
Αναλύει τις παρεμβάσεις του Δήμου για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, δίνοντας έμφαση σε πρακτικές λύσεις που στηρίζουν άμεσα τα ευάλωτα νοικοκυριά, αλλά και στη φιλοσοφία μιας κοινωνικής πολιτικής που φτάνει μέχρι τη γειτονιά και τον πολίτη. Παράλληλα, ο Δήμαρχος Αθηναίων αναφέρεται στον σχεδιασμό για την κλιματική προσαρμογή της Αθήνα, με δράσεις που ενισχύουν το πράσινο, βελτιώνουν την καθημερινότητα και επαναπροσδιορίζουν τον δημόσιο χώρο μέσα από τη λογική της «πόλης των 15 λεπτών».
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο κρίσιμο ζήτημα της στέγασης, με τον κ. Δούκα να περιγράφει τις πρωτοβουλίες για την ανακούφιση της αγοράς ενοικίων, την ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας και τη ρύθμιση της σχέσης μεταξύ τουρισμού και μόνιμης κατοικίας.
Η Δημοτική Αρχή έχει θέσει ως προτεραιότητα την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας με τη δημιουργία αρμόδιου γραφείου της Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας. Πώς αξιολογείτε μέχρι σήμερα το αποτέλεσμα αυτής της δράσης;
Η ενεργειακή φτώχεια αποτελεί καθημερινή πραγματικότητα για χιλιάδες οικογένειες. Σύμφωνα με τη Eurostat, ένας στους πέντε Έλληνες δυσκολεύεται να θερμάνει επαρκώς το σπίτι του τον χειμώνα. Για τον Δήμο Αθηναίων αυτό δεν είναι στατιστικό στοιχείο αλλά κοινωνική προτεραιότητα.
Μέσα από το Γραφείο Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας προχωρούμε σε ουσιαστικές και εφαρμόσιμες λύσεις, με στόχο την ενεργειακή δικαιοσύνη. Μέχρι σήμερα περισσότερα από 240 νοικοκυριά απαλλάχθηκαν από δημοτικά τέλη, διανεμήθηκαν 85.000 λαμπτήρες LED και πάνω από 450 κάρτες ενεργειακής ωφέλειας σε ενεργειακά ευάλωτους πολίτες. Παράλληλα, εξασφαλίσαμε δωρεάν ηλεκτρικό ρεύμα για 22 χρόνια σε μονογονεϊκή οικογένεια.
Το σημαντικότερο, όμως, δεν είναι μόνο οι αριθμοί, αλλά η φιλοσοφία της παρέμβασης. Δεν περιμένουμε τους πολίτες να χαθούν στη γραφειοκρατία. Οι υπηρεσίες του Δήμου πηγαίνουν στις γειτονιές και στα σπίτια, πραγματοποιώντας επιτόπιες ενεργειακές αξιολογήσεις, προτείνοντας πρακτικές λύσεις εξοικονόμησης και βοηθώντας στην πρόσβαση σε προγράμματα στήριξης.
Στόχος μας είναι η πρόληψη και όχι η εκ των υστέρων διαχείριση της φτώχειας. Θεωρούμε την ενέργεια κοινωνικό δικαίωμα και βασική προϋπόθεση αξιοπρεπούς διαβίωσης. Το Γραφείο, που λειτουργεί μέσω της Αναπτυξιακής Αθήνας Α.Ε., εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική που συνδέει την κοινωνική πολιτική με την πράσινη μετάβαση.
Θέλουμε μια Αθήνα που εξοικονομεί ενέργεια, αλλά πάνω απ’ όλα μια πόλη που δεν αφήνει κανέναν στο κρύο και στο σκοτάδι.
Η Αθήνα έχει ενταχθεί σε διεθνείς πρωτοβουλίες και υλοποιεί σχέδια για βιώσιμες γειτονιές και πράσινη ανάπτυξη. Ποια είναι τα περαιτέρω σχέδιά σας για την κλιματική προσαρμογή;
Η Αθήνα δεν έχει την πολυτέλεια των ευχών. Χρειάζεται σχέδιο με σαφείς και μετρήσιμους στόχους. Το σύνολο των παρεμβάσεών μας υλοποιείται με βάση την αρχή της «Γειτονιάς των 15 λεπτών»: μια πόλη όπου οι καθημερινές ανάγκες καλύπτονται κοντά στο σπίτι, με ασφαλείς μετακινήσεις, πράσινο και ποιοτικό δημόσιο χώρο.
Η προσέγγιση αυτή δεν σχεδιάστηκε πίσω από κλειστές πόρτες. Υλοποιήσαμε συμμετοχικά εργαστήρια σε γειτονιές της Αθήνας, όπου οι ίδιοι οι κάτοικοι κατέγραψαν διαδρομές, ανάγκες και σημεία ενδιαφέροντος της καθημερινότητάς τους. Μέσα από αυτά τα εργαστήρια της «Ανοιχτής Γειτονιάς των 15 λεπτών», οι πολίτες συμμετείχαν ενεργά στον σχεδιασμό πιο φιλικών και προσβάσιμων διαδρομών.
Στο ίδιο πλαίσιο θέσαμε από την πρώτη ημέρα στόχο τη φύτευση 5.000 νέων δέντρων ετησίως. Μέχρι σήμερα έχουν φυτευτεί 11.500 δέντρα σε όλες τις Δημοτικές Κοινότητες, συμβάλλοντας στη μείωση της θερμοκρασίας και στη βελτίωση του μικροκλίματος. Δημιουργήσαμε το πρώτο microforest στην Κυψέλη, σε μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες γειτονιές της Ευρώπης. Θα ακολουθήσουν άλλα δύο, για τα οποία έχουμε ήδη βρει τις περιοχές.
Παράλληλα, δημιουργούμε και αναβαθμίζουμε χώρους πρασίνου. Η Διπλή Ανάπλαση στον Ελαιώνα, με νέο πάρκο 215 στρεμμάτων, μεταμορφώνει μια υποβαθμισμένη περιοχή, ενώ προχωρά και το πάρκο Θερμίδας στη Ριζούπολη. Εγκαταλελειμμένοι χώροι μετατρέπονται σε μικρές πράσινες ανάσες μέσα στον αστικό ιστό.
Υλοποιούμε παρεμβάσεις ήπιου δροσισμού, ενεργειακές αναβαθμίσεις σχολείων και δημοτικών κτιρίων, καθώς και πεζοδρομήσεις και ασφαλείς διαδρομές, ιδιαίτερα γύρω από σχολεία.
Η Μελέτη Δημοτικής Αστικής Συγκοινωνίας που έχουμε καταθέσει προς έγκριση ανοίγει τον δρόμο για ενίσχυση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούμε νέους χώρους στάθμευσης, όπως το ανακαινισμένο δημοτικό πάρκινγκ της πλατείας Κοτζιά, για να δώσουμε άμεση ανακούφιση σε ένα πρόβλημα που ταλαιπωρεί κατοίκους και επισκέπτες.
Προσπαθούμε να δίνουμε λύσεις με στοχευμένες παρεμβάσεις χαμηλού κόστους που κάνουν τη διαφορά. Στο πλαίσιο αυτό, πριν λίγες μέρες θέσαμε σε εφαρμογή μία κυκλοφοριακή ρύθμιση που επιτρέπει την αναστροφή στη Λεωφόρο Αμαλίας, στο ύψος της Βασιλίσσης Όλγας, διευκολύνοντας την είσοδο προς την Πλάκα. Η παρέμβαση έδωσε λύση σε ένα διαχρονικό και τεκμηριωμένο αίτημα των κατοίκων της περιοχής, το οποίο συνοδεύτηκε από εκατοντάδες υπογραφές και πολυετείς διεκδικήσεις.
Με βάση τα πρόσφατα προγράμματα για τη στέγαση και τις υποδομές της πόλης, ποια είναι η στρατηγική σας για την αντιμετώπιση της κρίσης στέγασης στην Αθήνα και την πιεσμένη αγορά ενοικίων και πώς βλέπετε τη σχέση μεταξύ τουρισμού και κατοικίας;
Η στεγαστική κρίση είναι σήμερα ένα από τα πιο πιεστικά κοινωνικά ζητήματα στην Αθήνα και συνολικά στην Ευρώπη. Στην Αθήνα τα ενοίκια έχουν αυξηθεί κατά 90% την τελευταία οκταετία, ενώ το 52% των ενοικιαστών δαπανά πάνω από το 30% του εισοδήματός του για στέγη. Την ίδια στιγμή, 526.000 κατοικίες παραμένουν κλειστές στην Αττική, εκ των οποίων πάνω από 40.000 στον Δήμο Αθηναίων. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ζήτηση, αλλά και η απουσία συνεκτικής δημόσιας πολιτικής για την κατοικία.
Γι’ αυτό κινηθήκαμε πρώτα με δεδομένα. Εκπονήσαμε Μελέτη Φέρουσας Τουριστικής Ικανότητας, η οποία ανέδειξε γειτονιές με έντονη πίεση στη μόνιμη κατοικία από τη βραχυχρόνια μίσθωση και πιέσαμε για να επιβληθούν απαγορεύσεις για νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις σε περιοχές που υπάρχει υπερκορεσμός. Μέσω του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού παρακολουθούμε δεδομένα σε πραγματικό χρόνο και παρεμβαίνουμε στοχευμένα, όπως με την Task Force στην Πλάκα, για την προστασία του αστικού ιστού και της ποιότητας ζωής.
Ταυτόχρονα, μέσα από το πρόγραμμα «Κάλυψη», αξιοποιήσαμε πόρους ύψους 5,3 εκατ. ευρώ για τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και νέων ηλικίας 25–39 ετών που βρίσκονται σε στεγαστική επισφάλεια. Παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες και τα εμπόδια της αγοράς, έχουν στεγαστεί 51 νοικοκυριά.
Στον τομέα της κοινωνικής στέγασης, ο Δήμος προχωρά και στην ανακαίνιση 70 διαμερισμάτων, με προϋπολογισμό άνω του 1 εκατ. ευρώ, τα οποία θα διατεθούν με χαμηλό μίσθωμα σε ευάλωτες ομάδες. Μέχρι σήμερα έχουν ενταχθεί 15 ακίνητα, ενώ 9 διαμερίσματα έχουν ήδη ολοκληρώσει τις εργασίες ανακαίνισης και οδηγούνται άμεσα σε μίσθωση.
Όλα αυτά όμως δεν αρκούν. Χρειαζόμαστε νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και ισχυρή ευρωπαϊκή στήριξη, με τους Δήμους στον πυρήνα της εφαρμογής. Με βασική αρχή ότι η στέγη δεν είναι χρηματιστηριακό προϊόν, με πρωτοβουλία του Δημάρχου της Βαρκελώνης, 17 δήμαρχοι ευρωπαϊκών πόλεων, μεταξύ των οποίων η Ρώμη, το Παρίσι και το Βερολίνο, ιδρύσαμε τη Συμμαχία «Mayors for Housing». Πέρυσι τον Μάιο, παρουσιάσαμε το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για τη Στέγαση (EHAP). Στόχο έχει τη δημιουργία 1,2 εκατομμυρίων μονάδων κοινωνικής στέγασης σε 15 μεγάλες πόλεις, μεταξύ των οποίων και η Αθήνα, έως το 2030, με συνολικό προϋπολογισμό 80 δισ. ευρώ.
Δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια. Το σημερινό μοντέλο πρέπει να αλλάξει τώρα. Πρέπει να ληφθούν άμεσα μέτρα και γενναίες δημόσιες πολιτικές που θα αυξάνουν σημαντικά την προσφορά οικονομικά προσιτής στέγαση. Η στέγη είναι βασική προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής και βιώσιμης πόλης.
