Καθώς η σύγκρουση με το Ιράν συνεχίζεται χωρίς σαφές τέλος, παρά τις διαβεβαιώσεις περί αποκλιμάκωσης, στην Ευρώπη εξετάζονται πλέον τα λεγόμενα «worst case scenarios». Πρόκειται για τα πιο ακραία ενδεχόμενα που θα μπορούσαν να προκύψουν αν η ενεργειακή κρίση λάβει μεγάλες διαστάσεις και διαρκέσει για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Το δυσμενέστερο σενάριο προβλέπει συνέχιση του πολέμου στη Μέση Ανατολή με ταυτόχρονη καταστροφή σημαντικών πετρελαϊκών υποδομών, ενώ παράλληλα θα διακοπεί και η ροή ενέργειας από τη Ρωσία προς την Ευρώπη. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει βαθιά παγκόσμια ενεργειακή αναταραχή.
Οι συνέπειες μιας τόσο σοβαρής κρίσης θα ήταν ιδιαίτερα βαριές. Μάλιστα, εκτιμά ότι σε σύγκριση με ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η οικονομική και ενεργειακή αναστάτωση που ακολούθησε την πανδημία θα έμοιαζε εκ των υστέρων σχετικά περιορισμένη.
Σε ένα ακραίο σενάριο, η πολεμική ένταση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγάλη διακοπή της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας. Σε αυτή την περίπτωση η τιμή του πετρελαίου τύπου Brent crude oil θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 150 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ οι τιμές φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά ενδέχεται να εκτοξευθούν πάνω από τα 250 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Η εξέλιξη αυτή θα αύξανε δραματικά το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Οι κυβερνήσεις πιθανότατα θα αναγκάζονταν να λάβουν έκτακτα μέτρα, εφαρμόζοντας ένα είδος «ενεργειακό lockdown». Μεταξύ των πιθανών παρεμβάσεων θα ήταν κουπόνια καυσίμων, περιορισμοί στις μετακινήσεις, μεγαλύτερη χρήση τηλεργασίας, προγράμματα επιδότησης ηλεκτρικής ενέργειας και περιορισμός της βιομηχανικής παραγωγής.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η πίεση στα ενεργειακά συστήματα θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε αστάθεια των ηλεκτρικών δικτύων. Η έλλειψη καυσίμων για μονάδες σταθερού φορτίου, σε συνδυασμό με την αδυναμία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας να καλύψουν πλήρως τη ζήτηση, θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτά blackout.
Οι χώρες της Νότιας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης θα βρίσκονταν σε ακόμη πιο δύσκολη θέση, καθώς εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από συμβατικά καύσιμα. Σε καθημερινή βάση θα μπορούσαν να αντιμετωπίζουν σοβαρά ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας λόγω ελλείψεων.
Το σενάριο γίνεται ακόμη πιο δυσοίωνο αν μειωθούν σημαντικά οι προμήθειες από τις χώρες του Κόλπου και ταυτόχρονα χαθεί επιπλέον ποσοστό καυσίμων από τη Ρωσία είτε μέσω αγωγών είτε μέσω φορτίων LNG, λόγω κυρώσεων και διακοπής συνεργασιών.
Η αύξηση του ενεργειακού κόστους θα μεταφερόταν γρήγορα σε ολόκληρη την οικονομία. Το κόστος μεταφορών, παραγωγής και διανομής θα ανέβαινε σημαντικά, προκαλώντας νέες ανατιμήσεις σε τρόφιμα, βιομηχανικά προϊόντα και υπηρεσίες. Σε σύγκριση με μια τέτοια κρίση, η ενεργειακή αναταραχή του 2022 που ακολούθησε την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία θα φαινόταν σχετικά περιορισμένη και σύντομη.
Η βασική αιτία ενός τόσο ακραίου ενδεχομένου θα ήταν η πιθανή διακοπή έως και του 25% του παγκόσμιου εμπορίου καυσίμων, αν καταστραφούν ή τεθούν εκτός λειτουργίας ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Περσικό Κόλπο ή στο Ιράν.
Σε μια τέτοια κατάσταση η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μειωνόταν δραματικά, ενώ οι υπόλοιπες πετρελαιοπαραγωγές χώρες δύσκολα θα μπορούσαν να καλύψουν το κενό σε σύντομο χρονικό διάστημα. Τα στρατηγικά αποθέματα θα εξαντλούνταν γρήγορα και οι ενεργειακές αποθήκες θα άδειαζαν, οδηγώντας σε μια παρατεταμένη παγκόσμια ενεργειακή κρίση με σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες.
