Επιμέλεια-Μαρίνα Βασιλικιά
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προχώρησε σε νέες κατευθυντήριες οδηγίες για τη χρήση περιεχομένου από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), με στόχο την ενίσχυση της προστασίας των δημιουργών και την εξασφάλιση δίκαιης αμοιβής. Οι κανόνες αφορούν κυρίως τα συστήματα παραγωγικής ΤΝ, τα οποία δημιουργούν κείμενα, εικόνες ή άλλο περιεχόμενο χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαδίκτυο.
Διαφάνεια και δίκαιη αμοιβή
Η νέα έκθεση, που εγκρίθηκε με 460 ψήφους υπέρ, τονίζει ότι κάθε χρήση έργων που προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα για την εκπαίδευση συστημάτων ΤΝ πρέπει να είναι διαφανής και να συνοδεύεται από δίκαιη οικονομική αποζημίωση στους δημιουργούς. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απορρίπτει την ιδέα ενιαίας παγκόσμιας άδειας με εφάπαξ πληρωμή, υπογραμμίζοντας ότι η αμοιβή πρέπει να αντικατοπτρίζει τη συνεχιζόμενη χρήση των έργων.
Υποχρεωτική διαφάνεια στα δεδομένα εκπαίδευσης
Οι πάροχοι και προγραμματιστές εφαρμογών ΤΝ θα πρέπει να:
- Δημοσιεύουν αναλυτικό κατάλογο των έργων που χρησιμοποιήθηκαν για την εκπαίδευση των μοντέλων.
- Καταγράφουν με ακρίβεια τον τρόπο συλλογής των δεδομένων από το διαδίκτυο.
- Εξηγούν πώς τα δεδομένα αυτά χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία απαντήσεων.
Η παράλειψη αυτών των στοιχείων μπορεί να θεωρηθεί παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων και να επιφέρει νομικές συνέπειες.
Δημιουργία ευρωπαϊκής αγοράς αδειοδότησης
Για να διευκολυνθεί η νόμιμη χρήση έργων, προτείνεται η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής αγοράς αδειοδότησης, η οποία θα βασίζεται σε συλλογικές συμφωνίες και θα επιτρέπει στους δημιουργούς να εγκρίνουν ή να απαγορεύουν τη χρήση των έργων τους για εκπαίδευση ΤΝ. Το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας (EUIPO) προτείνεται ως φορέας διαχείρισης αυτών των καταλόγων.
Προστασία ειδησεογραφικού περιεχομένου
Ιδιαίτερη μέριμνα δίνεται στα μέσα ενημέρωσης. Το Κοινοβούλιο ζητά πλήρη αποζημίωση για τα μέσα όταν η χρήση του περιεχομένου τους από συστήματα ΤΝ επηρεάζει επισκεψιμότητα και έσοδα. Παράλληλα, οι εκδότες θα μπορούν να αρνούνται τη χρήση του περιεχομένου τους για εκπαίδευση ΤΝ, διασφαλίζοντας πολυφωνία και πλουραλισμό.
Περιεχόμενο που δημιουργείται από ΤΝ
Τα έργα που παράγονται αποκλειστικά από τεχνητή νοημοσύνη δεν θα προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα, ενώ οι ψηφιακές πλατφόρμες καλούνται να προλαμβάνουν τη διάδοση παραποιημένου ή ψευδούς περιεχομένου.
Σχόλιο του εισηγητή
Ο Γερμανός ευρωβουλευτής Axel Voss τόνισε: «Η σαφής νομοθεσία για τη χρήση δημιουργικού περιεχομένου θα βοηθήσει τους προγραμματιστές να γνωρίζουν ποιο περιεχόμενο μπορούν να χρησιμοποιούν και πώς να λαμβάνουν άδειες, ενώ ταυτόχρονα οι δημιουργοί θα προστατεύονται και θα αμείβονται δίκαια».
Με αυτές τις συστάσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ισορροπήσει την καινοτομία στην τεχνητή νοημοσύνη με την προστασία των δικαιωμάτων των δημιουργών, εξασφαλίζοντας ότι η ανάπτυξη της τεχνολογίας δεν θα θίγει τους καλλιτέχνες, δημοσιογράφους και άλλους δημιουργούς περιεχομένου.
