Γράφει ο ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΓΕΡΑΣΙΜΑΤΟΣ, Crisis Management Certified Specialist. Ως μέρος του Διεθνούς Συστήματος Διοίκησης Συμβάντων * Incident Command System, αποτελεί η επιχειρησιακή λειτουργία των Κινητών ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΩΝ Πολιτικής Προστασίας, τα οποία αποτελούν το μέλλον της αντιμετώπισης καταστροφών, σε όλο τον πλανήτη.
Λειτουργούν και αναπτύσσονται στο πεδίο των καταστροφών από την 10ετία του 1990, στο πλαίσιο του Διεθνούς Συστήματος Διοίκησης Συμβάντος (Incident Command System) και η αποτελεσματικότητά τους είναι τεράστια, πέραν των προσδοκιών. Σπάνε το παραδοσιακό μοντέλο των απομακρυσμένων επιχειρησιακών κέντρων, που επιφέρει δυσλειτουργίες και αναποτελεσματικότητα στην διαχείριση κρίσεων και καταστροφών. Κινητό ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ (ή Κέντρο) Πολιτικής Προστασίας, ορίζεται ένα ειδικής κατασκευής και ειδικού εξοπλισμού όχημα διοίκησης και ελέγχου, στελεχωμένο από πιστοποιημένους ειδικούς λειτουργούς, που σταθμεύει στην πληγείσα περιοχή, προκειμένου να διευκολύνει μέσω της άμεσης λήψης αποφάσεων, του συντονισμού και της χρηστής διαχείρισης πόρων, την αποτελεσματική διαχείριση ενός καταστροφικού συμβάντος (π.χ. από σεισμό, πυρκαγιά, μέσα μαζικής μεταφοράς, κ.α.) ή την αποτελεσματική αποτροπή εκδήλωσης μαζικών απωλειών υγείας ή καταστροφικού συμβάντος (π.χ. σε δημόσιες μαζικές συναθροίσεις, ήτοι συναυλίες, πολιτικές ή κοινωνικές συγκεντρώσεις, κινητοποιήσεις, κ.α.).
Τα Κινητά ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΑ (ή Κέντρα) Πολιτικής Προστασίας, νέας γενιάς, παρέχουν : Ταχύτητα Λήψης Απόφασης έως και 25% , Μείωση Χρόνου Απόκρισης έως και 35% , Ακρίβεια στην Λήψη Απόφασης έως και 40% , Αυτονομία Ενέργειας Πλήρους Λειτουργίας έως και 72ώρες. Τα μεγέθη είναι εντυπωσιακά υψηλά, εφόσον μιλάμε για την μάχη με τον παράγοντα χρόνο, στην διάσωση μιας ανθρώπινης ζωής ή περισσοτέρων. Τα Κινητά ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΑ (ή Κέντρα) Πολιτικής Προστασίας, μετασχηματίζουν το αφιλόξενο περιβάλλον της αντιμετώπισης της καταστροφής, σε Κεντρικό Λειτουργικό Περιβάλλον Διοίκησης, στο πεδίο. Παρέχουν δυνατότητα μετακίνησης οπουδήποτε, εντός και εκτός οδικού δικτύου, τεχνολογική εξέλιξη και επάρκεια και επιχειρησιακή ευελιξία. Παρέχουν δυνατότητες πραγματικής επίγνωσης της κατάστασης, διαρκούς επιτήρησης σε πραγματικό χρόνο, ενημέρωσης, επικοινωνίας, ελέγχου, συντονισμού, λήψης αποφάσεων, άμεσης ανταπόκρισης, αποδοτικότητας και υπηρεσιών ανάπαυσης των στελεχών που επιχειρούν στο πεδίο.
Τα Κινητά ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΑ (ή Κέντρα) Πολιτικής Προστασίας, στα βασικά χαρακτηριστικά τους περιλαμβάνουν, την αξιόπιστη επικοινωνία, η οποία αποτελεί την ραχοκοκαλιά κάθε διαχείρισης έκτακτης ανάγκης ή καταστροφής και ενσωματώνουν δορυφορικές ζεύξεις, διαλειτουργικά συστήματα ραδιοεπικοινωνίας, συστήματα διατήρησης συνδεσιμότητας. Είναι εξοπλισμένα με συστήματα επιτήρησης σε πραγματικό χρόνο, όπως κάμερες, drones, video walls, όπου η ανάλυση των δεδομένων μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης, ενισχύει την επίγνωση της κατάστασης, ανιχνεύοντας ανωμαλίες ή απειλές, ταχύτερα από την παρακολούθηση από έναν άνθρωπο. Ενσωματώνουν γεννήτριες, ηλιακούς συλλέκτες, υβριδικά συστήματα ισχύος, επιτρέποντας αδιάλειπτη λειτουργία. Είναι δυνατή η πρόβλεψη για αυτονομία ενέργειας, πλήρους λειτουργίας 72 ωρών. Σχεδιάζονται προσεκτικά για επιχειρήσεις πολλαπλών απαιτήσεων και υπηρεσιών λειτουργίας. Διαθέτουν σταθμούς εργασίας, κονσόλες επικοινωνίας, χώρους ενημέρωσης. Έχουν αρθρωτή διάταξη, εργονομία και ασφάλεια, επιτρέποντας παρατεταμένη εργασία.
Η εύκολη μετακίνησή τους και η ταχεία ανάπτυξή τους σε περιβάλλοντα απαιτήσεων, κυρίως εκτός δρόμου, επιτρέπουν την έναρξη εργασιών στο πεδίο, σε χρόνο ελάχιστο. Η ευκολία απόκρισης μειώνεται δραστικά, προς όφελος της διάσωσης της ανθρώπινης ζωής. Η δυνατότητα συγκέντρωσης δεδομένων από πολλές πηγές, περιλαμβανομένων αισθητήρων πεδίου, συστημάτων επιτήρησης, παρακολούθησης καιρού και πρόσβασης σε βάση δεδομένων και η εκπόνηση αναλυτικών στοιχείων, βελτιώνουν την ταχύτητα λήψης απόφασης, έως και 25% κατά την διάρκεια διαχείρισης κατάστασης μεγάλης κλίμακας. Τα Κινητά ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΑ (ή Κέντρα) Πολιτικής Προστασίας, στα τεχνικά χαρακτηριστικά τους περιλαμβάνουν : τον καθορισμό του επιχειρησιακού πεδίου, των εμπλεκόμενων φορέων και υπηρεσιών, των περιβαλλόντων λειτουργίας, της διάρκειας των αποστολών, τις παραμέτρους της οδηγικής μετακίνησης, της ταχύτητας ανάπτυξης λειτουργίας, το πλήθος των σταθμών εργασίας, το εύρος της επικοινωνίας, τις απαιτήσεις συνδεσιμότητας, τον τύπο του οχήματος, τον εργονομικό σχεδιασμό, τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν, τα συστήματα επάρκειας ενέργειας και επικοινωνιών, κ.α. Τα Κινητά ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΑ (ή Κέντρα) Πολιτικής Προστασίας, νέας γενιάς παρέχουν Χρόνο Επιχειρησιακής Ζωής από 12 έως και 15 χρόνια και κοστίζουν για το επίπεδο Περιφέρειας Ελλάδος, από 850.000,00 $ έως 1.250.000,00 $ .
Επί της ουσίας ωφελούν ακόμη και την εθνική οικονομία πολλαπλάσια, από την κατασκευή σταθερών και απομακρυσμένων εγκαταστάσεων, με πολυδάπανη συντήρηση και μειωμένη χρηστικότητα, όπως διαχρονικά αποδεικνύεται και στην χώρα μας. Η Ελλάδα χρειάζεται άμεσα την προμήθεια 15 Κινητών Επιχειρησιακών Στρατηγείων Πολιτικής Προστασίας, αρχικά, με ταυτόχρονη εκπαίδευση και εξειδίκευση άνω των 75 ΙΚΑΝΩΝ λειτουργών, στο Διεθνές Σύστημα Διοίκησης Συμβάντων ως Πιστοποιημένους Incident Commanders. Ταυτόχρονα είναι αναγκαία η ύπαρξη ισχυρής νομοθετικής εξασφάλισης της καθιέρωσής τους ως μέρος του εθνικού μηχανισμού ανταπόκρισης στην έκτακτη ανάγκη, της διευκόλυνσης και του αδιάβλητου της λειτουργίας του Incident Command System στην Ελλάδα. Τα ανωτέρω θα επιτευχθούν μέσα από την υιοθέτηση και εφαρμογή του διεθνούς προτύπου ISO 22320 : 2018 για την διαχείριση συμβάντων. Αυτό το διεθνές πρότυπο ΔΕΝ εφαρμόζει καμία υπηρεσία εκτάκτου ανάγκης στην Ελλάδα και καμία εθελοντική οργάνωση πολιτικής προστασίας. Το διεθνές πρότυπο ISO 22320 : 2018 ισχύει για κάθε δημόσιο ή ιδιωτικό οργανισμό που εμπλέκεται στην αντιμετώπιση περιστατικών, οποιουδήποτε τύπου και κλίμακας.
Η υιοθέτησή του ωφελεί την συνεργατική δράση στο πεδίο, διασφαλίζοντας συνεκτικές και συμπληρωματικές ενέργειες και δράσεις μεταξύ των εμπλεκομένων υπηρεσιών και οργανισμών εκτάκτου ανάγκης, αποτρέποντας επικάλυψη αρμοδιοτήτων και ενεργειών και σπατάλη χρόνου και πόρων. Όσο πιο άμεσα καθιερωθεί στην Ελλάδα και όσο πιο συχνά εφαρμόζεται το Σύστημα Διοίκησης Συμβάντων * Incident Command System στην διαχείριση μικρών ή μεγάλων περιστατικών, τόσο πιο εύκολα θα εξοικειωθούν οι εμπλεκόμενοι επικεφαλής και θα καταστεί αναγκαία και δυνατή η εφαρμογή του και στις καταστροφές μεγάλης έκτασης και διάρκειας. Η καθιέρωσή του πρέπει να ενθαρρυνθεί και χρηματοδοτηθεί και για της εθνικής εμβέλειας εθελοντικές οργανώσεις πολιτικής προστασίας, τουλάχιστον. Η μη καθιέρωσή του, όπως αποδείχθηκε, δεν δεσμεύει κανέναν στις σωστές διαδικασίες.
Το Ελληνικό Ινστιτούτο Διαχείρισης Κρίσεων και Καταστροφών, Ιδιωτικός και Ανεξάρτητος Οργανισμός ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗΣ στην διαχείριση καταστάσεων εκτάκτου ανάγκης, πραγματοποίησε για πρώτη φορά στην Ελλάδα (2025 – 2026), εξειδίκευση στο Incident Command System, (το πρόγραμμα βρίσκεται σε εξέλιξη), το οποίο αφιέρωσε ηθικά και λειτουργικά, στην μνήμη των νέων που έχασαν την ζωή τους από τις παθογένειες του εθνικού μηχανισμού ανταπόκρισης στην έκτακτη ανάγκη, Θεοφάνη Ερμή Θεοχαρόπουλου (2022) και Στέλιου Παπαδογιαννάκη (2025). ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Γ. ΓΕΡΑΣΙΜΑΤΟΣ Crisis Management Certified Specialist / UOM, MSc in HRM, Incident Commander / Bildungszentrum des DRK Rettungsdienst Mittelhessen, Certified Disaster Manager / DRK, Certified Early Warning Mentor / Athens Chamber of Tradesmen, former Member of the National Cardiopulmonary Resuscitation Committee of the Central Board of Health, former Deputy Director of the Hellenic Red Cross, Founder and former Head of Training Department of the Hellenic Red Cross, Certified Instructor of Trainers for Disaster Management, Member of International Crisis Management Association, Member of International Association of Professionals in Humanitarian Assistance and Protection, HCDMI Managing Director, Author.
