Επιμέλεια-Μαρίνα Βασιλικιά
Έντονη κινητικότητα καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες σε σούπερ μάρκετ και πρατήρια καυσίμων στην Κύπρο, καθώς πολλοί πολίτες σπεύδουν να προμηθευτούν βασικά αγαθά και καύσιμα υπό τον φόβο νέου κύματος ακρίβειας. Οι εικόνες που καταγράφονται θυμίζουν σε αρκετές περιπτώσεις την περίοδο της πανδημίας, με γεμάτα καρότσια και αυξημένη κίνηση στα ταμεία.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του «Φιλελεύθερου», η ανησυχία των καταναλωτών εντείνεται από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή αλλά και από τα πρόσφατα μηνύματα των αρχών σχετικά με τα πρωτόκολλα που θα ισχύσουν σε περίπτωση συναγερμού. Παράλληλα, η συζήτηση για την κατάσταση των καταφυγίων και την ανάγκη ετοιμότητας ενισχύει το κλίμα ανασφάλειας, οδηγώντας πολλούς πολίτες σε προληπτικές αγορές.
Ο διευθυντής της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή, Κωνσταντίνος Καραγιώργης, περιέγραψε την κατάσταση ως ιδιαίτερα πιεστική, ζητώντας ωστόσο από τους πολίτες να επιδείξουν ψυχραιμία. Όπως ανέφερε, η αγορά αντιμετωπίζει ταυτόχρονα πολλαπλές προκλήσεις, καθώς οι τιμές των διυλισμένων προϊόντων αυξάνονται με ταχύ ρυθμό.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον δείκτη Platts Basis Italy, ο οποίος αποτελεί τη βασική βάση τιμολόγησης για την Κύπρο. Τα στοιχεία της τελευταίας εβδομάδας (27 Φεβρουαρίου – 5 Μαρτίου) δείχνουν σημαντικές αυξήσεις: η τιμή διυλιστηρίου για τη βενζίνη 95 οκτανίων κατέγραψε άνοδο 20% έως 25%, ενώ στο πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης οι αυξήσεις φτάνουν ακόμη και το 40% με 45%.
Χθες η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων διαμορφώθηκε στα 1,334 ευρώ το λίτρο, το πετρέλαιο κίνησης στα 1,40 ευρώ, ενώ το πετρέλαιο θέρμανσης στα 0,981 ευρώ το λίτρο. Στις αρχές της εβδομάδας οι τιμές βρίσκονταν στα 1,318 ευρώ για τη βενζίνη, 1,418 ευρώ για το πετρέλαιο κίνησης και 0,95 ευρώ για το πετρέλαιο θέρμανσης.
Η άνοδος των τιμών συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις, με αποτέλεσμα σχεδόν πλήρη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Το πετρέλαιο Brent καταγράφει εβδομαδιαία άνοδο περίπου 18%, ξεπερνώντας τα 85 δολάρια το βαρέλι — τη μεγαλύτερη αύξηση από το 2022.
Όπως επισημαίνει ο κ. Καραγιώργης, οι αυξημένες διεθνείς τιμές, σε συνδυασμό με την ισοτιμία ευρώ – δολαρίου και τα υψηλότερα ασφάλιστρα μεταφοράς λόγω κινδύνων στις θαλάσσιες μεταφορές, αναμένεται να επηρεάσουν άμεσα και τις λιανικές τιμές μόλις φτάσουν τα επόμενα φορτία καυσίμων στην Κύπρο. Εκτιμήσεις της αγοράς κάνουν λόγο για νέες αυξήσεις περίπου 6 έως 7 σεντ το λίτρο μέσα στις επόμενες ημέρες.
Οι επιπτώσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται στα καύσιμα. Οι αυξήσεις στην ενέργεια επηρεάζουν συνολικά το κόστος μεταφοράς και παραγωγής, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ανατιμήσεις και σε βασικά προϊόντα διατροφής.
Την ίδια ώρα, σημαντική αύξηση παρουσιάζει η κίνηση και στις υπεραγορές. Οι καταναλωτές αγοράζουν κυρίως τρόφιμα μακράς διάρκειας, όπως μακαρόνια, ρύζι, όσπρια και κονσέρβες. Μεγάλη ζήτηση καταγράφεται επίσης σε βρεφικά προϊόντα, όπως πάνες και γάλα σε σκόνη.
Βίντεο που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με άδεια ράφια ή μεγάλες ουρές φαίνεται να ενισχύουν το φαινόμενο, αν και οι επιχειρηματίες επισημαίνουν ότι οι όποιες ελλείψεις είναι προσωρινές και οφείλονται στον χρόνο που απαιτείται για την αναπλήρωση των αποθεμάτων.
Ο γενικός γραμματέας του Παγκύπριου Συνδέσμου Λιανικού Εμπορίου, Μάριος Αντωνίου, εμφανίστηκε καθησυχαστικός, υπογραμμίζοντας ότι δεν υπάρχει πρόβλημα επάρκειας προϊόντων. Όπως σημείωσε, τα αποθέματα βασικών αγαθών επαρκούν για τουλάχιστον 30 ημέρες και οποιαδήποτε κενά στα ράφια καλύπτονται άμεσα από τις αποθήκες.
Παράλληλα, τόνισε ότι δεν υπάρχει λόγος για αυξήσεις τιμών λόγω της παρούσας κατάστασης, ενώ επιθεωρητές του Υπουργείου Εμπορίου πραγματοποιούν καθημερινά ελέγχους στην αγορά για την αποφυγή φαινομένων αισχροκέρδειας.
Ο ίδιος εξέφρασε ωστόσο έντονη ανησυχία για τον τουρισμό, βασικό πυλώνα της κυπριακής οικονομίας. Όπως ανέφερε, ήδη καταγράφονται πολλές ακυρώσεις κρατήσεων ενόψει του Καθολικού Πάσχα, κυρίως από επισκέπτες από τη Βρετανία.
Σύμφωνα με τον κ. Αντωνίου, η διάρκεια της κρίσης θα καθορίσει και το μέγεθος των επιπτώσεων στην οικονομία, καθώς τυχόν μείωση του τουρισμού επηρεάζει άμεσα και το λιανικό εμπόριο, το οποίο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την τουριστική κίνηση.
