Το παρασκήνιο που οδήγησε στη συμφωνία εκεχειρίας ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν φέρνει στο φως δημοσίευμα του Axios, αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ στις κρίσιμες αποφάσεις των τελευταίων ημερών.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν έδωσε για πρώτη φορά από την έναρξη της σύγκρουσης σαφή εντολή στους διαπραγματευτές του να προχωρήσουν σε συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η εξέλιξη αυτή έγινε γνωστή σε Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους λίγες ώρες πριν λήξει το τελεσίγραφο που είχε θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ προς την Τεχεράνη.
Παρά τις δημόσιες απειλές της Ουάσινγκτον για συντριπτικά πλήγματα, στο παρασκήνιο εξελισσόταν έντονη διπλωματική κινητικότητα. Αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή προετοιμάζονταν για ευρείας κλίμακας βομβαρδισμούς ιρανικών στόχων, ενώ σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή προεξοφλούσαν ισχυρά αντίποινα από την Τεχεράνη. Το κλίμα αβεβαιότητας ήταν έντονο, με Αμερικανό αξιωματούχο να δηλώνει χαρακτηριστικά: «Δεν είχαμε ιδέα τι θα συνέβαινε. Ήταν τρελό».
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, ο απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ φέρεται να χαρακτήρισε ιρανική αντιπρόταση δέκα σημείων ως «μια καταστροφή», γεγονός που οδήγησε σε μια ιδιαίτερα δύσκολη και χαοτική ημέρα επαφών. Μεσολαβητές από το Πακιστάν, την Αίγυπτο και την Τουρκία επιχείρησαν να γεφυρώσουν τις διαφορές, μεταφέροντας διαδοχικά νέα σχέδια συμφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών.
Μέχρι το βράδυ της ίδιας ημέρας διαμορφώθηκε αναθεωρημένη πρόταση για εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων, η οποία έπρεπε να εγκριθεί από τον Χαμενεΐ. Η συμμετοχή του στη διαδικασία θεωρήθηκε ιδιαίτερα σημαντική, με πηγές να κάνουν λόγο για «σημαντική αλλαγή» στάσης, καθώς η τελική απόφαση πέρασε από τον ίδιο. Όπως ανέφερε περιφερειακός αξιωματούχος, «Χωρίς το πράσινο φως του, δεν θα υπήρχε συμφωνία».
Την ίδια στιγμή, η ρητορική παρέμενε ιδιαίτερα σκληρή. Ο Τραμπ προειδοποίησε δημόσια ότι «Ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε», ενώ δημοσιεύματα ανέφεραν πως οι συνομιλίες είχαν διακοπεί, κάτι που σύμφωνα με πηγές δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα, καθώς οι διαπραγματεύσεις συνέχιζαν να προχωρούν.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς είχε ενεργό ρόλο στις επαφές με τους Πακιστανούς μεσολαβητές, ενώ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου διατηρούσε συνεχή επικοινωνία με τον Τραμπ. Παρά τις ανησυχίες της ισραηλινής πλευράς για την πορεία των εξελίξεων, σταδιακά διαμορφώθηκε κοινή κατανόηση γύρω από μια προσωρινή κατάπαυση του πυρός.
Όταν δημοσιοποιήθηκαν οι όροι της συμφωνίας από τον Πακιστανό πρωθυπουργό Σεχμπάζ Σαρίφ, ο Τραμπ δέχθηκε πιέσεις από συμμάχους να απορρίψει την πρόταση. Παρά τις αντιδράσεις, επέλεξε τελικά να την αποδεχτεί, αφού προηγουμένως εξασφάλισε τη δέσμευση του Νετανιάχου ότι θα τηρηθεί η εκεχειρία.
Στη συνέχεια, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η Τεχεράνη θα σεβαστεί τη συμφωνία και θα επιτρέψει τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ «σε συντονισμό με τις ένοπλες δυνάμεις του Ιράν».
Παρά τη συμφωνία, σημαντικές διαφωνίες παραμένουν ανάμεσα στις δύο πλευρές, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τους βαλλιστικούς πυραύλους. Το γεγονός αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας έντασης, ενώ οι επόμενες συνομιλίες που έχουν προγραμματιστεί θεωρούνται κρίσιμες για τη συνέχεια.
