Από την Ελλάδα μέχρι κάθε γωνιά της γης, η πίστη, η μνήμη και η παράδοση κρατούν τον Ελληνισμό ενωμένο. Στην Ελλάδα, το Πάσχα δεν είναι απλώς μια μεγάλη γιορτή. Είναι η στιγμή που αλλάζει ο παλμός της χώρας. Οι μέρες βαραίνουν, οι καμπάνες ακούγονται αλλιώς και τα σπίτια, οι γειτονιές, οι εκκλησίες και οι οικογένειες μπαίνουν σε έναν κοινό ρυθμό. Και αυτό δεν συμβαίνει μόνο εδώ αλλά όπου υπάρχει Έλληνας. Από την Αθήνα και τα χωριά της πατρίδας μέχρι τη Νέα Υόρκη, το Τορόντο, τη Μελβούρνη, το Λονδίνο, τη Γερμανία, την Αφρική και τη Μέση Ανατολή, το Πάσχα γίνεται η στιγμή που ο Ελληνισμός ξαναβρίσκει το νήμα που τον ενώνει, γιατί για τους Έλληνες δεν είναι τοπικό αλλά παγκόσμιο.
Η Μεγάλη Εβδομάδα δεν βιώνεται μόνο ως θρησκευτική περίοδος αλλά ως εσωτερική μετακίνηση. Οι πόλεις αδειάζουν, οι δρόμοι αλλάζουν όψη και οι άνθρωποι επιστρέφουν στις ρίζες τους, ενώ όσοι δεν μπορούν να επιστρέψουν προσπαθούν να αναστήσουν μέσα τους τον ίδιο κόσμο εκεί όπου ζουν, στην εκκλησία της γειτονιάς τους, στο οικογενειακό τραπέζι, στο κόκκινο αυγό, στο κερί της Ανάστασης και στη μνήμη των παλιών. Έτσι, ακόμη και χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, το ελληνικό Πάσχα παραμένει το ίδιο, ενώ τη Μεγάλη Παρασκευή όλα χαμηλώνουν και ο Επιτάφιος βγαίνει στους δρόμους μαζί με την ανάγκη του ανθρώπου να συμμετέχει σε κάτι κοινό, σε μια λύπη που δεν είναι ατομική και σε μια σιωπή που δεν χρειάζεται εξήγηση, είτε σε ένα μικρό νησί του Αιγαίου είτε σε μια ενορία της ομογένειας.
Και έπειτα έρχεται η νύχτα της Ανάστασης, η ώρα που οι Έλληνες σε όλο τον κόσμο περιμένουν το ίδιο άκουσμα, το «Χριστός Ανέστη». Το φως περνά από κερί σε κερί, από χέρι σε χέρι και από γενιά σε γενιά, και εκείνη τη στιγμή δεν υπάρχουν αποστάσεις, δεν υπάρχει ξενιτιά και δεν υπάρχει κέντρο και περιφέρεια, παρά μόνο η αίσθηση ότι όλοι συμμετέχουν στην ίδια αλήθεια, στην ίδια ελπίδα και στην ίδια παράδοση. Για λίγα λεπτά ο Ελληνισμός γίνεται ένα σώμα και ύστερα το Πάσχα περνά από τόπους που αποτελούν σύμβολα πίστης, μνήμης και συνέχειας, από το Φανάρι και τα Ιεροσόλυμα μέχρι την Παναγία Σουμελά, την Τήνο, την Εκατονταπυλιανή της Πάρου, τις μεγάλες μητροπόλεις και τα μικρά ξωκλήσια.
Γι’ αυτό και για τον Ελληνισμό το Πάσχα περνά και από τις αλησμόνητες πατρίδες, από τη Σμύρνη και τον Πόντο, όχι μόνο ως ανάμνηση αλλά ως συνέχεια που μεταφέρθηκε από γενιά σε γενιά μέσα από εικόνες, ψαλμωδίες, τραπέζια, αφηγήσεις, τρόπους και λέξεις που δεν χάθηκαν. Το Πάσχα στην Ελλάδα δεν είναι ομοιόμορφο και αυτή είναι η δύναμή του, γιατί αλλιώς βιώνεται στα νησιά, αλλιώς στα βουνά, αλλιώς στις πόλεις και αλλιώς στη διασπορά, όμως κάτω από όλες αυτές τις διαφορές υπάρχει ένας κοινός πυρήνας, το κόκκινο αυγό, το αναστάσιμο φως, το οικογενειακό τραπέζι και η ανάγκη να βρεθούν ξανά οι άνθρωποι μαζί, όχι ως διακοσμητικά στοιχεία μιας γιορτής αλλά ως πράξεις συνέχειας.
Το Πάσχα επαναφέρει στο κέντρο την οικογένεια όχι σαν σύνθημα αλλά σαν ανάγκη, καθώς οι άνθρωποι κάθονται μαζί, τρώνε μαζί, θυμούνται μαζί και μιλούν για όσους λείπουν και για όσους έρχονται, για όσους έφυγαν και για όσους κρατούν τώρα τη συνέχεια, κάτι που αποτελεί την ίδια την αίσθηση της κοινότητας. Στον πυρήνα όλων βρίσκεται η Ανάσταση όχι μόνο ως θρησκευτικό μήνυμα αλλά ως βαθιά ανθρώπινη ανάγκη, η ιδέα ότι μετά τη δοκιμασία υπάρχει φως, ότι μετά το πένθος υπάρχει ελπίδα και ότι τίποτα δεν τελειώνει οριστικά όταν υπάρχει πίστη, μνήμη και συνέχεια. Ίσως γι’ αυτό το Πάσχα παραμένει τόσο ισχυρό στις ψυχές των Ελλήνων, γιατί δεν μιλά μόνο στη θρησκευτική συνείδηση αλλά και στην ιστορική εμπειρία ενός λαού που έμαθε να αντέχει, να χάνει, να ξανασηκώνεται και να συνεχίζει, και έτσι το πάσχα των ελλήνων δεν είναι απλώς μια γιορτή αλλά η στιγμή που ο Ελληνισμός, όπου κι αν βρίσκεται, θυμάται ποιος είναι.
