Η ιστορική ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο, η αναγνώριση της Ελλάδας ως πρότυπου συμμάχου και η νέα δυναμική στις σχέσεις Αθήνας και Ουάσιγκτον. Η εξωτερική πολιτική του Κυριάκου Μητσοτάκη, οι στρατηγικές προτεραιότητες του Ντόναλντ Τραμπ και ο ξεχωριστός διπλωματικός ρόλος της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ σε μια επίσκεψη με ιδιαίτερη σημασία για τη χώρα.
Από την Πνύκα, εκεί όπου πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια οι Αθηναίοι διαμόρφωναν τις πρώτες μεγάλες αρχές της δημοκρατικής διακυβέρνησης, ο Μάρκο Ρούμπιο επέλεξε να στείλει ένα μήνυμα που ξεπερνούσε τα ελληνικά σύνορα. Με τον Παρθενώνα πίσω του, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας μίλησε για το ιστορικό χρέος της Δύσης προς την Ελλάδα, αλλά και για τον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει η χώρα μας στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα.
Δεν ήταν μια συνηθισμένη διπλωματική ομιλία. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών επέλεξε έναν από τους σημαντικότερους τόπους της παγκόσμιας πολιτικής ιστορίας για να παρουσιάσει την αντίληψη της κυβέρνησης Τραμπ για το μέλλον της Δύσης, την εθνική ισχύ, την ασφάλεια και τη σημασία των συμμαχιών.
Και μέσα σε αυτή την ομιλία, η Ελλάδα απέκτησε ξεχωριστή θέση.
Ο Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε τη χώρα μας αναντικατάστατο φίλο των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης, αναγνωρίζοντάς την ως πρότυπο συμμάχου στον τομέα της άμυνας.
Προχώρησε μάλιστα ακόμη περισσότερο, εκφράζοντας την ελπίδα ότι και η υπόλοιπη Ευρώπη θα ακολουθήσει το ελληνικό παράδειγμα.
Η τοποθέτηση αυτή είχε σαφή πολιτική σημασία. Ο επικεφαλής της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής αναγνώριζε δημόσια την αξία της Ελλάδας ως συμμάχου, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον επαναπροσδιορίζει τις στρατηγικές της προτεραιότητες και ζητά από τους Ευρωπαίους εταίρους μεγαλύτερη συμμετοχή στην κοινή ασφάλεια.
Ο Ρούμπιο υπενθύμισε την επιρροή της αρχαίας ελληνικής σκέψης στους ιδρυτές των Ηνωμένων Πολιτειών, αναφερόμενος στον Πλάτωνα, στον Αριστοτέλη και στην κληρονομιά που διαμόρφωσε τη δυτική αντίληψη για την πολιτική, την ελευθερία και την ανθρώπινη δημιουργία.
Επικαλέστηκε ακόμη τον Αμερικανό πολιτικό Ντάνιελ Ουέμπστερ, ο οποίος το 1824, μιλώντας στο Κογκρέσο για την Ελληνική Επανάσταση, είχε αναγνωρίσει το βαθύ ιστορικό χρέος της ανθρωπότητας προς την Ελλάδα.
Δύο αιώνες αργότερα, ένας ακόμη κορυφαίος εκπρόσωπος της αμερικανικής πολιτικής επέλεγε την Αθήνα για να αναδείξει τη διαχρονική σχέση των δύο λαών.
Μόνο που αυτή τη φορά, δίπλα στην ιστορία, υπήρχε και μια ισχυρή σύγχρονη γεωπολιτική ατζέντα.
Η διπλωματία Μητσοτάκη και το στρατηγικό βάρος της Ελλάδας
Η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στην πορεία των ελληνοαμερικανικών σχέσεων και ανέδειξε την εξωτερική πολιτική που ακολουθεί η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Ο Έλληνας Πρωθυπουργός έχει επενδύσει στην ενίσχυση των διεθνών συμμαχιών, στην αναβάθμιση της αμυντικής συνεργασίας και στην αξιοποίηση της γεωγραφικής θέσης της χώρας ως σημαντικού πλεονεκτήματος στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στη συνάντησή του με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών στο Μέγαρο Μαξίμου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι οι σχέσεις Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών.
Η δήλωση αυτή συνοδεύτηκε από συγκεκριμένες συζητήσεις για την άμυνα, την ενέργεια, τη ναυτιλία, την τεχνολογία και την οικονομική συνεργασία.
Ο 6ος Στρατηγικός Διάλογος Ελλάδας και ΗΠΑ, υπό τον Γιώργο Γεραπετρίτη και τον Μάρκο Ρούμπιο, επιβεβαίωσε τη διεύρυνση των κοινών προτεραιοτήτων.
Στον αμυντικό τομέα ανακοινώθηκαν αμερικανικές πωλήσεις στρατιωτικού υλικού ύψους 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, στο πλαίσιο του μακροπρόθεσμου ελληνικού αμυντικού σχεδιασμού. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν επίσης να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στην αμυντική βιομηχανία, στην κυβερνοασφάλεια και στις προηγμένες τεχνολογίες.
Στον ενεργειακό τομέα, ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου αποκτά αυξημένο στρατηγικό ενδιαφέρον, καθώς προσφέρει τη δυνατότητα μεταφοράς αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου μέσω της Ελλάδας προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Η χώρα μας ενισχύει έτσι τη θέση της στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη, αποκτώντας μεγαλύτερη σημασία για την ενεργειακή ασφάλεια των γειτονικών κρατών.
Στη ναυτιλία, η συμφωνία για την πιστοποίηση Αμερικανών ναυτικών σε ελληνικά πλοία προσθέτει ένα ακόμη πεδίο συνεργασίας, αναγνωρίζοντας τη βαρύτητα της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας στις διεθνείς μεταφορές.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η συνεργασία επεκτάθηκε και στον πολιτισμό, με την παράταση της διμερούς συμφωνίας προστασίας πολιτιστικών αγαθών και την ανακοίνωση νέας αμερικανικής πρωτοβουλίας πολιτιστικής διατήρησης στην Ελλάδα.
Για την κυβέρνηση Μητσοτάκη, η εμβάθυνση αυτών των σχέσεων αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης διπλωματικής στρατηγικής, που επιδιώκει να μετατρέψει τη διεθνή παρουσία της χώρας σε απτά οφέλη για την εθνική ασφάλεια και την οικονομία.
Η Ελλάδα συμμετέχει πλέον σε κρίσιμες συζητήσεις για την ενεργειακή τροφοδοσία της Ευρώπης, την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και τη σταθερότητα μιας περιοχής με ιδιαίτερη σημασία για τα δυτικά συμφέροντα.
Κίμπερλι Γκίλφοϊλ: Η πρέσβης που έδωσε προσωπικό χαρακτήρα στη διπλωματία
Στη στενή συνεργασία Αθήνας και Ουάσιγκτον ξεχωριστή θέση έχει η πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.
Με άμεσους δεσμούς με την πολιτική ηγεσία της Ουάσιγκτον και έντονη δημόσια παρουσία, η Αμερικανίδα πρέσβης έχει δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην προώθηση των ενεργειακών συμφερόντων, στις επενδύσεις και στην ενίσχυση της στρατηγικής σχέσης των δύο χωρών.
Η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο ανέδειξε το υψηλό επίπεδο της συνεργασίας ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση, το Υπουργείο Εξωτερικών και την αμερικανική διπλωματική αποστολή.
Η θερμή υποδοχή του Αμερικανού υπουργού από τον Γιώργο Γεραπετρίτη και την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στην Αθήνα έδωσε από την πρώτη στιγμή το στίγμα μιας επίσκεψης με υψηλό πολιτικό συμβολισμό.
Λίγες ημέρες πριν από την άφιξή του, ο ίδιος ο Ρούμπιο είχε προχωρήσει σε μια δημόσια δήλωση με ιδιαίτερο βάρος για την πρέσβη.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ υπογράμμισε ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο ίδιος εκτιμούν ιδιαίτερα το έργο και την ηγεσία της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στην περιοχή.
Μάλιστα, συνέδεσε την αναγνώριση αυτή με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες στον ενεργειακό τομέα, αναφέροντας τον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο και την προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η τοποθέτηση του Ρούμπιο ανέδειξε τη θέση που κατέχει η Γκίλφοϊλ στον διπλωματικό σχεδιασμό της κυβέρνησης Τραμπ, αλλά και τη σημασία που αποδίδει η αμερικανική ηγεσία στην παρουσία της στην Αθήνα.
Η Αμερικανίδα πρέσβης έχει επιλέξει έναν τρόπο δημόσιας παρουσίας που δεν εξαντλείται στις επίσημες συναντήσεις. Εκφράζει ανοιχτά τον θαυμασμό της για την ελληνική ιστορία, τον πολιτισμό και τους ανθρώπους της χώρας, καλλιεργώντας μια ιδιαίτερα θερμή σχέση με την ελληνική κοινωνία.
Πίσω από τον θεσμικό της ρόλο διακρίνεται και μια προσωπική προσέγγιση που δίνει διαφορετικό χαρακτήρα στην παρουσία της.
Μια Αμερικανίδα πρέσβης που υπηρετεί με αφοσίωση την πατρίδα της, αλλά δείχνει να έχει χαρίσει ένα κομμάτι της καρδιάς της στην Ελλάδα.
Σε μια εποχή όπου η προσωπική εμπιστοσύνη και η άμεση επικοινωνία αποτελούν σημαντικά στοιχεία της διεθνούς διπλωματίας, η δραστήρια παρουσία της Γκίλφοϊλ προσθέτει τη δική της διάσταση στη συνεργασία των δύο κυβερνήσεων.
Η δημόσια στήριξη από τον πρόεδρο Τραμπ και τον Μάρκο Ρούμπιο, η στενή συνεργασία με τους ελληνικούς θεσμούς και η έμφαση σε συγκεκριμένα ενεργειακά και οικονομικά ζητήματα συνθέτουν μια διπλωματική παρουσία με ουσιαστικό αντικείμενο.
Από την αρχαία Αθήνα στο μέλλον της Δύσης
Η επιλογή της Πνύκας από τον Μάρκο Ρούμπιο είχε βαθύ πολιτικό και ιστορικό συμβολισμό.
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας επέλεξε τον τόπο όπου αναπτύχθηκαν οι πρώτες μεγάλες δημοκρατικές παραδόσεις για να παρουσιάσει τη θέση της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στις προκλήσεις του σύγχρονου κόσμου.
Μίλησε για την ανάγκη ανανέωσης της Δύσης, για ισχυρότερες κοινωνίες, μεγαλύτερη οικονομική και τεχνολογική αυτονομία και συμμαχίες ικανές να ανταποκριθούν στις νέες απειλές.
Σε αυτή την ομιλία, η αναφορά στην Ελλάδα δεν περιορίστηκε σε ιστορικές φιλοφρονήσεις.
Ο Ρούμπιο συνέδεσε την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά με τη σημερινή στρατηγική αξία της χώρας, αναγνωρίζοντας τη συνεισφορά της στην άμυνα, στην ενέργεια και στη διαχείριση κοινών προκλήσεων.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης τον υποδέχθηκε ως έναν φίλο της Ελλάδας, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξήρε την ομιλία του, επισημαίνοντας ότι το μήνυμά της θα έχει απήχηση πολύ πέρα από τον ιστορικό χώρο όπου εκφωνήθηκε.
Η επίσκεψη έφερε στην ίδια εικόνα την αμερικανική πολιτική ηγεσία, την ελληνική κυβέρνηση και τη διπλωματική παρουσία της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, σε μια περίοδο κατά την οποία οι δύο χώρες επιδιώκουν να διευρύνουν το πεδίο της συνεργασίας τους.
Για την Ελλάδα, η σημασία αυτής της σχέσης είναι συγκεκριμένη. Ισχυρότερη άμυνα, ενεργειακές υποδομές, οικονομικές ευκαιρίες και μεγαλύτερη δυνατότητα συμμετοχής στις διεθνείς αποφάσεις που επηρεάζουν την Ανατολική Μεσόγειο.
Η εξωτερική πολιτική του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει θέσει την αξιοποίηση αυτών των δυνατοτήτων στο επίκεντρο του ελληνικού διπλωματικού σχεδιασμού, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους στρατηγικούς εταίρους της χώρας.
Ο Μάρκο Ρούμπιο ήρθε στην Αθήνα για να μιλήσει στη Δύση για το παρελθόν και το μέλλον της. Και επέλεξε την Ελλάδα όχι μόνο ως τον τόπο όπου γεννήθηκαν ιδέες που άλλαξαν τον κόσμο, αλλά και ως παράδειγμα σύγχρονου συμμάχου.
Αυτή είναι η πολιτική ουσία της επίσκεψής του.
Γιατί η Ελλάδα δεν χρειάζεται να στηρίζεται αποκλειστικά στο μεγαλείο της ιστορίας της για να διεκδικεί τη θέση που της αξίζει στις διεθνείς εξελίξεις. Διαθέτει τη γεωγραφική θέση, τις υποδομές, τη διπλωματική παρουσία και τις στρατηγικές συνεργασίες για να συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωσή τους.
Η χώρα που έδωσε στη Δύση τις ιδέες της Δημοκρατίας έχει σήμερα τη δυνατότητα να συμβάλει ουσιαστικά και στο μέλλον της. Και το μήνυμα που ακούστηκε από την Πνύκα, διά στόματος του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, ανέδειξε ακριβώς αυτή τη διπλή της ταυτότητα: μια Ελλάδα με σπουδαία ιστορία και σημαντικό γεωπολιτικό ρόλο στο παρόν.
