Σε φάση επανεκκίνησης περνά η λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων μετά τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, που ακύρωσαν συγκεκριμένες άδειες και πιστοποιήσεις προγραμμάτων σπουδών για τα παραρτήματα των Keele, York και Ανατόλια.
Οι αποφάσεις του ΣτΕ δεν αμφισβητούν συνολικά τη δυνατότητα λειτουργίας παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα. Εντοπίζουν, όμως, προβλήματα στον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκαν συγκεκριμένες διαδικασίες αδειοδότησης και αξιολόγησης.
Η κυβέρνηση επιχειρεί πλέον να διορθώσει τα σημεία που κρίθηκαν προβληματικά και να προχωρήσει γρήγορα στην έκδοση νέων διοικητικών πράξεων.
Το νέο χρονοδιάγραμμα
Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη έχει ανακοινώσει ότι οι διαδικασίες για τα Keele και York αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός της εβδομάδας, ενώ για το Ανατόλια η επαναφορά της άδειας τοποθετείται χρονικά στην επόμενη εβδομάδα.
Στην περίπτωση των δύο πρώτων ιδρυμάτων έχει προηγηθεί, σύμφωνα με την υπουργό, νέα θετική γνωμοδότηση του ΕΟΠΠΕΠ. Για το Ανατόλια απαιτείται επιπλέον αλλαγή στη σύνθεση της αρμόδιας επιτροπής αξιολόγησης της ΕΘΑΑΕ.
Πρόκειται, πάντως, για κυβερνητικό χρονοδιάγραμμα και όχι για ήδη ολοκληρωμένες πράξεις αδειοδότησης. Για την οριστική επαναφορά απαιτείται να ολοκληρωθούν τα προβλεπόμενα διοικητικά βήματα.
Ποια ήταν τα προβλήματα που εντόπισε το ΣτΕ
Οι αποφάσεις του Αυγούστου ανέδειξαν τρεις βασικές κατηγορίες ζητημάτων.
Πρώτον, οι κτιριακές προϋποθέσεις. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις τέθηκαν ζητήματα σχετικά με τις παρατηρήσεις του ΕΟΠΠΕΠ και το κατά πόσο αυτές είχαν αντιμετωπιστεί πριν από την ολοκλήρωση της αδειοδότησης.
Δεύτερον, η αμεροληψία των επιτροπών. Το ΣτΕ έκρινε ότι σε μία από τις διαδικασίες υπήρχε συμμετοχή προσώπου με σχέση με τον ενδιαφερόμενο εκπαιδευτικό φορέα, γεγονός που μπορούσε να δημιουργήσει ζήτημα αμεροληψίας.
Τρίτον, τα κριτήρια πιστοποίησης των προγραμμάτων. Το δικαστήριο έκρινε ότι τα στοιχεία που είχαν χρησιμοποιηθεί δεν συνιστούσαν με επαρκή σαφήνεια τα συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια που απαιτεί το θεσμικό πλαίσιο.
Αυτό το τελευταίο ζήτημα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς δεν αφορά απλώς μία μεμονωμένη άδεια, αλλά τον τρόπο με τον οποίο έχει οργανωθεί η διαδικασία πιστοποίησης.
Δεν ακυρώθηκε ο θεσμός των μη κρατικών πανεπιστημίων
Σημαντικό είναι ότι το ΣτΕ δεν έκρινε αντισυνταγματική τη λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων στην Ελλάδα.
Η δικαστική κρίση αφορά συγκεκριμένες διοικητικές πράξεις και τη διαδικασία που ακολουθήθηκε για την έκδοσή τους. Επομένως, το ζητούμενο για την κυβέρνηση δεν είναι η κατάργηση του θεσμού, αλλά η προσαρμογή της διαδικασίας στις απαιτήσεις που έθεσε το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο.
Τι αλλάζει στην ΕΘΑΑΕ
Η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της επόμενης φάσης.
Τα κριτήρια αξιολόγησης των προγραμμάτων σπουδών αναμένεται να επικαιροποιηθούν και να γίνουν πιο συγκεκριμένα, ώστε να είναι σαφές τι ακριβώς πρέπει να πληροί κάθε πρόγραμμα για να πιστοποιηθεί.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στη σύνθεση των επιτροπών και στην αποφυγή οποιασδήποτε πιθανότητας σύγκρουσης συμφερόντων.
Τι σημαίνει για τους φοιτητές
Το βασικό ζητούμενο είναι να μην υπάρξει παρατεταμένη αβεβαιότητα για όσους έχουν ήδη ξεκινήσει ή επιλέξει σπουδές στα συγκεκριμένα ιδρύματα.
Η κυβέρνηση έχει διαμηνύσει ότι προτεραιότητα αποτελεί η προστασία των φοιτητών και η διασφάλιση της ακαδημαϊκής τους συνέχειας. Ωστόσο, μέχρι να ολοκληρωθούν οι νέες διοικητικές πράξεις, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην κυβερνητική πρόθεση και στην τυπική ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Τι γίνεται με τα επτά νέα μη κρατικά πανεπιστήμια
Ξεχωριστή είναι η περίπτωση των επτά νέων ΝΠΠΕ που έλαβαν άδεια για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027.
Πρόκειται για ιδρύματα που συνδέονται με τα Georgetown University, Iowa State University, Roger Williams University, European University Cyprus, Université Sorbonne Paris Nord, University of Essex και University of Derby.
Οι συγκεκριμένες άδειες δεν ακυρώθηκαν με τις αποφάσεις που αφορούν Keele, York και Ανατόλια. Ωστόσο, η κρίση του ΣτΕ για τα κριτήρια αξιολόγησης δημιουργεί την ανάγκη να εξεταστεί προσεκτικά το ευρύτερο κανονιστικό πλαίσιο.
Η επόμενη ημέρα
Η κυβέρνηση καλείται τώρα να κινηθεί σε δύο κατευθύνσεις: από τη μία να ολοκληρώσει γρήγορα την επαναφορά των αδειών των τριών ιδρυμάτων και από την άλλη να θωρακίσει θεσμικά τη διαδικασία, ώστε να αποφευχθούν νέες δικαστικές εμπλοκές.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η έκδοση των νέων διοικητικών πράξεων για Keele και York, ενώ στη συνέχεια θα ακολουθήσει η διαδικασία για το Ανατόλια.
Παράλληλα, η αναμόρφωση των κριτηρίων της ΕΘΑΑΕ αναμένεται να αποτελέσει το σημαντικότερο θεσμικό αποτέλεσμα των αποφάσεων του ΣτΕ, καθώς από αυτήν θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η ομαλή συνέχεια του νέου συστήματος των μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα.
