Χωριανόπουλος Άγγελος | Αναλυτής Γεωπολιτικού Ρίσκου
Η είδηση ότι η Γαλλία δεσμεύεται να ξεκινήσει τις βυθομετρικές έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου με πλοίο γαλλικής σημαίας —αναλαμβάνοντας η ίδια το πολιτικό βάρος τυχόν τουρκικών αντιδράσεων— δεν πρέπει να διαβαστεί μεμονωμένα. Έρχεται τη στιγμή που η ενεργειακή αρχιτεκτονική της Μέσης Ανατολής καταρρέει με ρυθμούς που δεν είχαμε ξαναδεί, και κάθε θεσμοθετημένη ενεργειακή υποδομή αποκτά πολλαπλάσια στρατηγική αξία και επενδυτική βαρύτητα.
Τις τελευταίες ημέρες καταγράφεται κάτι σπάνιο ακόμη και για τα δεδομένα του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν: και οι τρεις μεγάλοι θαλάσσιοι ενεργειακοί διάδρομοι της περιοχής βρίσκονται ταυτόχρονα εκτός λειτουργίας ή υπό εχθρικό έλεγχο. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό από τον Φεβρουάριο. Ο σαουδαραβικός αγωγός East-West, η βασική εναλλακτική οδός που επέτρεπε στο Ριάντ να παρακάμπτει το Ορμούζ μεταφέροντας έως 7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως προς την Ερυθρά Θάλασσα, δέχθηκε επιθέσεις από βαλλιστικούς πυραύλους στις 10-11 Σεπτεμβρίου και τέθηκε εκτός λειτουργίας ως προληπτικό μέτρο.
Το Σαββατοκύριακο, οι Χούθι ολοκλήρωσαν την κατάληψη ολόκληρης της Υεμενικής ακτογραμμής της Ερυθράς Θάλασσας, καταλαμβάνοντας το νησί Perim/Mayyun που ελέγχει τη στενότερη δίοδο του Bab al-Mandeb – διαδρόμου από τον οποίο περνά το 12% του παγκόσμιου εμπορίου. Αναλυτές της Chatham House το περιγράφουν εύστοχα: το Ιράν πλέον δεν ελέγχει μόνο το Ορμούζ, αλλά και το δεύτερο πιο κρίσιμο σημείο συμφόρησης της περιοχής.
Το αποτέλεσμα είναι άμεσα και μετρήσιμα. Το Brent ξεπέρασε τα 109 δολάρια, το πετρέλαιο ΗΠΑ πλησίασε τα 105, η τιμή του πετρελαίου ντίζελ στις ΗΠΑ κατέγραψε ιστορικό ρεκόρ, και η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου ξεπέρασε το 5% για πρώτη φορά από το 2023 – ένδειξη ότι οι αγορές πλέον τιμολογούν παρατεταμένη γεωπολιτική αστάθεια, όχι παροδικό σοκ. Η κίνηση πλοίων στο Bab al-Mandeb έχει ήδη υποχωρήσει από 29-30 πλοία ημερησίως σε μόλις 12, με εταιρείες να ανακατευθύνουν φορτία μέσω Ακρωτηρίου Καλής Ελπίδας, προσθέτοντας χιλιάδες μίλια και τεράστιο κόστος σε κάθε διαδρομή Ασίας-Ευρώπης.
Σε αυτό το σκηνικό προστίθεται και μια νέα, τεχνολογική διάσταση κινδύνου. Η Wall Street Journal αποκάλυψε ότι κινεζικές εταιρείες βιτρίνα προμήθευσαν το Ιράν με υψηλής ανάλυσης δορυφορικές εικόνες αμερικανικής βάσης στην Ιορδανία πριν και μετά το ιρανικό πλήγμα της 17ης Ιουλίου που σκότωσε τρεις Αμερικανούς στρατιωτικούς – η ισχυρότερη μέχρι σήμερα ένδειξη ότι η κινεζική στήριξη προς την Τεχεράνη έχει θανατηφόρες συνέπειες για αμερικανικές δυνάμεις. Παράλληλα, έκθεση της ίδιας της Anthropic αποκάλυψε ότι ιρανικός δρών χρησιμοποίησε το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης Claude για να συντάξει εγχειρίδια στοχοποίησης αμερικανικών πολεμικών πλοίων στη Μέση Ανατολή, συνδυάζοντας δεδομένα transponder, δορυφορικές εικόνες και δημόσιο υλικό.
Η εταιρεία ανέφερε ότι απέκλεισε τον λογαριασμό και ενημέρωσε τις αρχές, όμως το περιστατικό δείχνει καθαρά πως ο πόλεμος πληροφοριών και στοχοποίησης έχει πλέον μετατοπιστεί και στο πεδίο των εμπορικά διαθέσιμων εργαλείων AI — μια πρόκληση που καμία υπηρεσία ασφαλείας δεν είχε αντιμετωπίσει σε τέτοια κλίμακα μέχρι πρόσφατα.
Για την Ελλάδα, η εικόνα αυτή δεν είναι απλώς ειδησεογραφικό υλικό από μακριά. Ο ελληνόκτητος στόλος δεξαμενοπλοίων παραμένει από τους μεγαλύτερους στον κόσμο και εκτίθεται άμεσα σε κάθε αναταραχή γύρω από Ορμούζ, Bab al-Mandeb και τα σαουδαραβικά διυλιστήρια. Ταυτόχρονα, η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή ενισχύει δραματικά την αξία κάθε εναλλακτικής, ασφαλούς ενεργειακής υποδομής που δεν περνά από τα καυτά σημεία της περιοχής — και εδώ ακριβώς εντάσσεται η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
Η επιλογή του Παρισιού να αναλάβει το ρίσκο μιας πιθανής τουρκικής αντίδρασης, καλύπτοντας την Αθήνα διπλωματικά, δεν είναι απλή χειρονομία συμμαχικής αλληλεγγύης. Είναι αναγνώριση ότι η ενεργειακή διασυνδεσιμότητα εντός ασφαλών, θεσμικά προστατευμένων πλαισίων (ΕΕ, γαλλική σημαία, ευρωπαϊκή νομιμοποίηση) αποκτά πλέον στρατηγικό βάρος ανάλογο με αυτό των ίδιων των ενεργειακών αποθεμάτων. Σε έναν κόσμο όπου τρία μεγάλα στενά κλείνουν ταυτόχρονα και η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται εργαλείο στοχοποίησης, η ασφάλεια δεν χτίζεται μόνο με στόλους και συστήματα αεράμυνας, αλλά και με καλώδια, θεσμούς και σταθερές συμμαχίες. Ξεκάθαρος ‘’νικητής’’ όλου αυτού του ενεργειακού σοκ, οι αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες. Προσφέρουν πλέον το πιο γεωπολιτικό αξιόπιστο και φερέγγυο δίκτυο ενέργειας σε όλες τις αγορές Ευρώπης και Ασίας.
