Του Άγγελου Χωριανόπουλου
Η συμφωνία Shield AI – ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ για το X-BAT εντάσσει την Ελλάδα στη νέα αμερικανική αμυντική αρχιτεκτονική οπλοποιημένης χρήσης τεχνητής νοημοσύνης.
Η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα μονοπώλησε την πολιτική επικαιρότητα. Στη σκιά της πέρασε σχεδόν απαρατήρητη η πιο σημαντική αμυντική εξέλιξη των τελευταίων ετών για την ελληνική βιομηχανία.
Η αμερικανική εταιρεία αμυντικής τεχνολογίας Shield AI υπέγραψε στην Αθήνα στρατηγική συμφωνία βιομηχανικής συνεργασίας με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ. Αντικείμενο είναι η παραγωγή εξαρτημάτων, η ολοκλήρωση και η μακροχρόνια υποστήριξη στην Ελλάδα του X-BAT, του μη επανδρωμένου μαχητικού αεροσκάφους που πετά με το λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης Hivemind. Πρόκειται για εξέλιξη που λίγοι θα θεωρούσαν πιθανή πριν από λίγα χρόνια.
Η συμφωνία έχει τη μορφή μνημονίου συνεργασίας. Οι ρόλοι, ο καταμερισμός του έργου και οι εγκαταστάσεις θα οριστούν στις οριστικές συμβάσεις, που ήδη βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση.
- Shield AI: διατηρεί την ηγεσία του προγράμματος και παρέχει το λογισμικό αυτονομίας και τα συστήματα αποστολής.
- ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ: αναλαμβάνει ρόλο στρατηγικού εταίρου στην Ελλάδα. Θα συντονίζει την ελληνική αλυσίδα προμηθευτών, με συμμετοχή μικρομεσαίων επιχειρήσεων, και θα λειτουργεί τοπικό γραφείο του προγράμματος.
- Πεδία ελληνικής συμμετοχής: κατασκευή και συναρμολόγηση εξαρτημάτων, επίγειος εξοπλισμός, εγκαταστάσεις εκτόξευσης, κέντρα εκπαίδευσης, συντήρηση και επισκευή.
Εξετάζεται επίσης η Ελλάδα να γίνει περιφερειακός κόμβος εκπαίδευσης, εφοδιαστικής υποστήριξης και συντήρησης για την Κύπρο, τα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Το Μη Επανδρωμένο Αεροσκάφος X-BAT
Το X-BAT απογειώνεται και προσγειώνεται κάθετα τόσο από χερσαίες όσο και από ναυτικές πλατφόρμες. Κινείται με τον κινητήρα GE F110, τον ίδιο που κινεί μαχητικά F-16. Ο κατασκευαστής δίνει μέγιστη εμβέλεια 2.000 ναυτικών μιλίων και μαχητική ακτίνα που μπορεί να φτάσει το διπλάσιο του F-35.
Οι εσωτερικές αποθήκες οπλισμού έχουν μέγεθος αντίστοιχο με του F-35. Το αεροσκάφος μπορεί να φέρει βόμβες ολίσθησης AGM-154 JSOW και αντιπλοϊκούς πυραύλους AGM-158C LRASM. Σχεδιάζεται για κρούση, αερομαχίες και ηλεκτρονικό πόλεμο, και μπορεί να λειτουργεί ως «πιστός ακόλουθος» (loyal wingman) των F-35.
Το Hivemind επιτρέπει επιχειρήσεις σε περιβάλλον άρνησης GPS και χωρίς επικοινωνίες μέσω ΑΙ. Η δυνατότητα αυτή έχει ήδη δοκιμαστεί στο μικρότερο V-BAT σε Ουκρανία και Ιράν. Αυτό σημαίνει ότι το αεροσκάφος μπορεί να διεισδύει σε ζώνες άρνησης πρόσβασης (A2/AD) και να εκτελεί αποστολές αυτόνομης στοχοποίησης. Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ έχει επενδύσει στο πρόγραμμα, και η συνολική χρηματοδότηση φτάνει τα 400 εκατ. δολάρια. Στόχος είναι πλήρως εξοπλισμένο αεροσκάφος σε πτήση το 2028 και επιχειρησιακή ικανότητα το 2029.
Η Shield AI σχεδιάζει κινητά οχήματα εκτόξευσης προτοποθετημένα σε διάφορα νησιά, ώστε το αεροσκάφος να μετακινείται συνεχώς. Για τη γεωγραφία του Αιγαίου, η ιδέα αυτή έχει προφανή αξία στο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών.
Η σημασία της συμφωνίας ξεπερνά το ίδιο το αεροσκάφος. Η Ελλάδα εντάσσεται στη νέα αμερικανική αμυντική αρχιτεκτονική, όπου κυρίαρχο ρόλο έχουν η τεχνητή νοημοσύνη, η μηχανική μάθηση, τα εγχώρια κέντρα δεδομένων και οι συμπαραγωγές με ξένες εταιρείες. Η Shield AI συνεργάζεται ήδη με την ελληνική EFA GROUP σε επίπεδο λογισμικού, χωρίς να έχουν γίνει γνωστές λεπτομέρειες.
Η συνεργασία αυτή λειτουργεί ως μία ψήφος εμπιστοσύνης προς το ελληνικό αμυντικό οικοσύστημα, σε συνδυασμό με τη φορολογική πολιτική σε εταιρικό επίπεδο, δεν έχει προηγούμενο.
Γιατί η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ
Η επιλογή της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ δεν είναι τυχαία. Είναι από τις ελάχιστες ελληνικές εταιρείες με τη βιομηχανική ικανότητα, τις εγκαταστάσεις και την εξωστρέφεια που απαιτεί ένα τέτοιο πρόγραμμα Οι αμερικανικές εταιρείες αμυντικής τεχνολογίας επιλέγουν εταίρους με κριτήριο την ικανότητα εκτέλεσης και διεκπεραίωσης των έργων. Το στοίχημα πλέον είναι οι οριστικές συμβάσεις και η πρώτη πτήση του πρωτοτύπου, που αναμένεται έως το τέλος του έτους στις ΗΠΑ. Αν επιτύχουν, η Ελλάδα δεν θα είναι απλώς πελάτης. Θα είναι μέρος της αλυσίδας παραγωγής ενός από τα πιο φιλόδοξα αμυντικά προγράμματα της δεκαετίας στον Δυτικό κόσμο.
