Κάθε φορά που κλείνει ένας μεγάλος κύκλος ευρωπαϊκών πόρων, εμφανίζονται και οι προφήτες του κενού. Με το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, η φράση «χρηματοδοτικό κενό» έγινε το αγαπημένο εύρημα πάνελ και ανακοινώσεων: τελειώνουν τα λεφτά, παγώνουν οι επενδύσεις, έρχεται η επιβράδυνση. Το σενάριο ακούγεται πειστικό μέχρι τη στιγμή που κάποιος ανοίγει τα βιβλία.
Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης τα άνοιξε. Ο αναπτυξιακός χρηματοδοτικός σχεδιασμός των επόμενων ετών ξεπερνά τα 100 δισ. ευρώ, σχεδόν τριπλάσιος από τα 36 δισ. που έφερε στη χώρα το Ταμείο Ανάκαμψης. Το πιο ενδιαφέρον, όμως, δεν είναι το σύνολο. Είναι όσα βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Τα 51 δισ. που τρέχουν ήδη
Η βάση είναι εθνική: 23 δισ. από το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, χρήματα που δεν περιμένουν έγκριση από τις Βρυξέλλες. Ακολουθούν περίπου 19 δισ. από το ΕΣΠΑ 2021-2027, που μπαίνει τώρα στα χρόνια των μεγάλων πληρωμών, με μια χώρα που στο προηγούμενο ΕΣΠΑ δεν άφησε να χαθεί ούτε ένα ευρώ. Πάνω από 5 δισ. έρχονται από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, εγκεκριμένο από την Ευρωπαϊκή Ένωση από τα τέλη Αυγούστου, για τα ευάλωτα νοικοκυριά, την ενεργειακή φτώχεια, τη στέγαση και τις μεταφορές. Και 4 δισ. από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νήσων, για ένα ενεργειακό σύστημα φθηνότερο και πιο ανθεκτικό.
Το άθροισμα είναι 51 δισ. ευρώ, σε προγράμματα που τρέχουν ή ξεκινούν τώρα. Περισσότερα, δηλαδή, από όσα έφερε ολόκληρο το Ταμείο Ανάκαμψης, πριν καν μπει στον λογαριασμό το επόμενο ευρωπαϊκό πακέτο. Γι’ αυτό ο Παπαθανάσης απαντά χωρίς δισταγμό σε όσους προβλέπουν επιβράδυνση: «Δεν θα υπάρξει ύφεση». Η φράση στηρίζεται σε προγραμματισμό ετών, όχι σε ευχές.
Η μάχη του νέου ΠΔΠ
Το επόμενο κεφάλαιο γράφεται στις Βρυξέλλες. Για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 οι εκτιμώμενοι πόροι για την Ελλάδα φτάνουν περίπου τα 49,5 δισ. Δεν είναι ακόμη κλειδωμένοι. Η Ευρώπη συζητά έναν προϋπολογισμό με νέες προτεραιότητες, η πολιτική συνοχής αλλάζει μορφή και η διαπραγμάτευση θα είναι σκληρή. Η χώρα, όμως, δεν περιμένει το αποτέλεσμα για να προετοιμαστεί. Συντάσσει ήδη το Εθνικό και Περιφερειακό Σχέδιο Εταιρικής Σχέσης, ώστε οι πρώτες προκαταβολές να φτάσουν το 2028 και το 2029 και η ροή να μη διακοπεί ούτε για μια μέρα.
Από τα κονδύλια στα έργα
Τα δισεκατομμύρια πείθουν μόνο όταν γίνονται κάτι που ο πολίτης μπορεί να δει. Στην Αττική, σχεδόν 19 εκατ. από το ΕΣΠΑ χρηματοδοτούν τη διευθέτηση του Ρέματος Σαπφούς σε μήκος 4 χιλιομέτρων, ένα από τα σημαντικότερα αντιπλημμυρικά έργα των βορείων προαστίων, του οποίου η σύμβαση υπογράφηκε σε συνεργασία με τον Περιφερειάρχη Νίκο Χαρδαλιά και τον Δήμαρχο Αμαρουσίου Θόδωρο Αμπατζόγλου. Στη Θεσσαλονίκη, περίπου 85 εκατ. εκσυγχρονίζουν τον Προαστιακό της δυτικής πλευράς της πόλης σε μήκος 19,5 χιλιομέτρων και συνδέουν επιτέλους τον 6ο Προβλήτα του λιμανιού με το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο, ένα έργο με βάρος για ολόκληρη τη βόρεια Ελλάδα.
Η ίδια λογική φτάνει ως την υγεία της περιφέρειας. Σχεδόν 14 εκατ. πηγαίνουν στην ενεργειακή αναβάθμιση νοσοκομείων σε Καρδίτσα και Αλεξανδρούπολη. Στην Τρίπολη προχωρά νέα Ογκολογική Μονάδα στο Παναρκαδικό, με 72 κλίνες και 18 θέσεις ημερήσιας νοσηλείας, ώστε ο ασθενής της Αρκαδίας να μη χρειάζεται να ταξιδεύει για τη θεραπεία του. Στη Φλώρινα χρηματοδοτείται νέα στέγη υποστηριζόμενης διαβίωσης για άτομα με αναπηρία. Και σχεδόν 100 εκατ. κατευθύνονται σε Περιφέρειες και Δήμους που χτυπήθηκαν από φυσικές καταστροφές, για να ξαναλειτουργήσουν γρήγορα δίκτυα και υπηρεσίες.
Το μοτίβο είναι παντού το ίδιο: χρήματα που εξασφαλίστηκαν, εντάχθηκαν και έγιναν σύμβαση. Εκεί βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα σε μια κυβέρνηση που απλώς διαχειρίζεται κονδύλια και σε μια κυβέρνηση που σχεδιάζει, φροντίζοντας πριν κλείσει ο ένας κύκλος να έχει ήδη ανοίξει ο επόμενος.
Το «χρηματοδοτικό κενό» θα συνεχίσει να ακούγεται, γιατί είναι βολικό για όσους χρειάζονται μια κρίση για να έχουν επιχείρημα. Το πραγματικό ερώτημα της επόμενης ημέρας είναι ποιος ξέρει να μετατρέπει τα χρήματα σε έργα. Σε αυτό, ο Νίκος Παπαθανάσης έχει ήδη απαντήσει με αριθμούς. Η επόμενη απάντηση θα δοθεί στο τραπέζι των Βρυξελλών.
