Η Ελλάδα, με το μεγαλύτερο πρόγραμμα της ΕΕ σε σχέση με το μέγεθός της, απορρόφησε το Ταμείο Ανάκαμψης μέχρι το τελευταίο ευρώ. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μιλά για πραγματικό άθλο και ζητά η εμπειρία να περάσει στη νέα περίοδο 2028-2034.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε το πράσινο φως στα τελευταία ελληνικά αιτήματα πληρωμής από το Ταμείο Ανάκαμψης, ύψους 11,32 δισ. ευρώ, κρίνοντας ότι η χώρα εκπλήρωσε και τα 376 ορόσημα και τους στόχους του σχεδίου της. Με τις τελευταίες εκταμιεύσεις, η Ελλάδα θα έχει λάβει το σύνολο των 35,95 δισ. ευρώ που της αναλογούσαν, 18,2 δισ. σε επιχορηγήσεις και 17,7 δισ. σε δάνεια, χωρίς να χαθεί ούτε ένα ευρώ.
Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε για «πραγματικό άθλο», υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα είχε να διαχειριστεί το μεγαλύτερο πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σχέση με τον πληθυσμό και το ΑΕΠ της. Θυμήθηκε ότι στην αφετηρία το ερώτημα ήταν αν η χώρα θα μπορούσε να τηρήσει όσα είχε υπογράψει και τι θα προλάβαινε να αλλάξει σε τόσο λίγο χρόνο. Στον απολογισμό του στάθηκε στην ανεργία, που έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά, και στις επενδύσεις, που από περίπου 11% του ΑΕΠ το 2019 αναμένεται να πλησιάσουν φέτος το 19%. Αναφέρθηκε ακόμη στο ψηφιακό κράτος, που ξεπερνά πλέον τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, στη μετατροπή της χώρας σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας, στη μείωση της φοροδιαφυγής και του κενού ΦΠΑ και στην πρόοδο του Κτηματολογίου.
Η δέσμευση που έγινε αποτέλεσμα
Τον Νοέμβριο του 2025 η εικόνα ήταν διαφορετική. Έμεναν 6,2 δισ. ευρώ επιχορηγήσεων και μόλις οκτώ μήνες για να απορροφηθούν, με ρυθμό που αντιστοιχούσε στο 2,5% του ΑΕΠ. Οι προβλέψεις για «χαμένη ευκαιρία» δεν ήταν λίγες.
Από το καλοκαίρι του 2023 τους ευρωπαϊκούς πόρους και τις δημόσιες επενδύσεις χειρίζεται ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης. Το «δεν θα χαθεί ούτε ένα ευρώ» το είχε πει νωρίς στη Βουλή, όταν ακουγόταν περισσότερο σαν πολιτική υπόσχεση. Πρώτα ήρθε το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του 2023, που υλοποιήθηκε στο 100% με 11,2 δισ. ευρώ. Μετά το ΕΣΠΑ 2014-2020, που απορροφήθηκε ολόκληρο. Τώρα το Ταμείο Ανάκαμψης. Στο μεταξύ, κάθε τρεις μήνες έδινε δημόσια λογαριασμό για την πορεία κάθε εργαλείου του χαρτοφυλακίου του.
Τι έμεινε στη χώρα
Στο «Προλαμβάνω» συμμετείχαν πάνω από 6 εκατομμύρια πολίτες και σχεδόν 300.000 ασθένειες εντοπίστηκαν έγκαιρα. Ανακαινίστηκαν 80 νοσοκομεία και 146 Κέντρα Υγείας. Στα σχολεία μπήκαν 39.194 διαδραστικοί πίνακες και 177.000 πακέτα ρομποτικής και STEM, ενώ στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη κυκλοφορούν 425 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία.
Πάνω από 120.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις επιδοτήθηκαν και 50.000 άνεργοι βρήκαν δουλειά μέσα από τα προγράμματα. Με το «Εξοικονομώ» πάνω από 90.000 νοικοκυριά μείωσαν το ενεργειακό τους κόστος. Με το «Σπίτι μου ΙΙ», που χρηματοδοτήθηκε κατά το ήμισυ από το Ταμείο με άτοκα δάνεια, πάνω από 14.100 νοικοκυριά απέκτησαν το πρώτο τους σπίτι.
Το ευχαριστώ του Πρωθυπουργού
Ο Μητσοτάκης ευχαρίστησε τους υπουργούς, τις ομάδες τους και τα στελέχη της διοίκησης. Ξεχώρισε την ομάδα της πρώτης θητείας, που συνέταξε το εθνικό σχέδιο, και την ομάδα της δεύτερης, που το ολοκλήρωσε, κατονομάζοντας μεταξύ άλλων πρώτο τον Νίκο Παπαθανάση, μαζί με τον διοικητή της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης Ορέστη Καβαλάκη και τη γενική γραμματέα Εύη Δραμαλιώτη. «Η δουλειά τους μάς έδειξε πόσα μπορούμε να πετύχουμε όταν βάζουμε συγκεκριμένους στόχους, συνεργαζόμαστε και κρινόμαστε από το αποτέλεσμα», έγραψε, προσθέτοντας ότι η χώρα έχει χρέος να αξιοποιήσει αυτή την εμπειρία στα επόμενα μεγάλα της έργα.
Η επιλογή του Παπαθανάση δεν ήταν τυχαία. Όταν ο Πρωθυπουργός του ανέθεσε αυτό το χαρτοφυλάκιο, ήξερε ότι εκεί θα κρινόταν ένα μεγάλο μέρος της δεύτερης θητείας. Ο αναπληρωτής υπουργός δεν είναι από εκείνους που ανεβάζουν τους τόνους ή επενδύουν στις εντυπώσεις. Μιλά με αριθμούς και δουλεύει ακατάπαυστα, με τη σοβαρότητα που απαιτεί η διαχείριση δισεκατομμυρίων. Το αποτύπωμα αυτής της δουλειάς φαίνεται ήδη στα νοσοκομεία, στα σχολεία και στις επιχειρήσεις, και θα φανεί ακόμη περισσότερο στην Ελλάδα των επόμενων χρόνων.
Η νέα περίοδος: 2028-2034
Το επόμενο μεγάλο έργο έχει ήδη όνομα. Για τη νέα προγραμματική περίοδο 2028-2034 η Ελλάδα διεκδικεί περίπου 49,5 δισ. ευρώ, που περιλαμβάνουν την Πολιτική Συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική. Οι τελικές διαπραγματεύσεις αναμένεται να κορυφωθούν το δεύτερο εξάμηνο του 2027, όταν η χώρα θα ασκεί την Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η αρχιτεκτονική αλλάζει. Κάθε κράτος μέλος θα έχει ένα ενιαίο Εθνικό και Περιφερειακό Σχέδιο Εταιρικής Σχέσης (ΕΠΕΣ), που θα αντικαταστήσει τα σημερινά χωριστά προγράμματα. Το νέο μοντέλο αρχιτεκτονικής που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βάσει των σχετικών Κανονισμών της περιλαμβάνει τον σχεδιασμό του ΕΠΕΣ, που θα στηρίζεται σε ορόσημα και στόχους, όπως στο Ταμείο Ανάκαμψης, η εκπλήρωση των οποίων θα συνδέεται με τα αιτήματα πληρωμής της χώρας, ενώ η υλοποίησή του παραμένει υπό επιμερισμένη, δηλαδή κοινή, διαχείριση ανάμεσα στην Κομισιόν και το κράτος μέλος, με διαχειριστικές αρχές, όπως στο ΕΣΠΑ.
Για μια χώρα που επί χρόνια συνήθιζε να μετρά χαμένα κονδύλια και προθεσμίες που έληγαν άπρακτες, το 100% του Ταμείου Ανάκαμψης έχει και πολιτικό βάρος. Πίσω του βρίσκονται μια καθαρή πολιτική κατεύθυνση και άνθρωποι που ήξεραν να την υλοποιήσουν.
Το αποτέλεσμα έχει υπογραφή. Ο Νίκος Παπαθανάσης και το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, η Ειδική Υπηρεσία του Ταμείου με επικεφαλής τον Ορέστη Καβαλάκη και τα στελέχη τους δούλεψαν ως μία ομάδα, χωρίς θόρυβο και με συνέπεια, σε μια διαδρομή όπου κάθε καθυστέρηση μπορούσε να κοστίσει εκατομμύρια. Η εμπιστοσύνη του Πρωθυπουργού δικαιώθηκε στην πράξη.
Το μεγάλο στοίχημα της απορρόφησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης κερδήθηκε, αποδεικνύοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει την ικανότητα να πετυχαίνει φιλόδοξους στόχους. Αυτή η παρακαταθήκη αποτελεί ισχυρή βάση για τη νέα αρχιτεκτονική της επόμενης προγραμματικής περιόδου 2028-2034. Με αξιοποίηση της γνώσης που αποκτήθηκε, αλλά και με την εμπειρία που διαθέτει στην απορρόφηση των ευρωπαϊκών πόρων, η χώρα μπορεί να πετύχει ξανά.


