Σε πλήρη διπλωματική κινητοποίηση βρίσκεται η Αθήνα μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, με την ελληνική κυβέρνηση να εξετάζει τις διαθέσιμες επιλογές της και την Ευρωπαϊκή Ένωση να εκφράζει την αντίθεσή της στη συμφωνία.
Η άμεση αντίδραση των ευρωπαϊκών θεσμών και των κρατών μελών θεωρείται σημαντική εξέλιξη για την ελληνική διπλωματία. Σύμφωνα με τις θέσεις που διατύπωσε η Ε.Ε., το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτες χώρες.
Οι τρεις βασικές επιλογές της Αθήνας
1. Πίεση μέσω της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς τη Λιβύη
Μία από τις επιλογές που παρουσιάζονται είναι η αξιοποίηση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς τη Λιβύη, μεταξύ άλλων για τη διαχείριση του μεταναστευτικού. Η Αθήνα θα μπορούσε να επιδιώξει αλλαγή της ευρωπαϊκής στάσης ως προς τη χρηματοδότηση, ασκώντας οικονομική πίεση στην Τρίπολη.
2. Η δυνατότητα επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια
Η Ελλάδα διατηρεί, σύμφωνα με τη θέση της κυβέρνησης, τη δυνατότητα επέκτασης των χωρικών της υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια, όταν κρίνει ότι οι συνθήκες και τα εθνικά συμφέροντα το επιτρέπουν. Πρόκειται για μια επιλογή με ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, η οποία θα αξιολογηθεί με βάση τις εκάστοτε περιστάσεις.
3. Διπλωματικές συμμαχίες και ευρωπαϊκά μέσα πίεσης
Η Αθήνα επιδιώκει να αξιοποιήσει τις σχέσεις της με χώρες της περιοχής, όπως το Ισραήλ και η Αίγυπτος, οι οποίες επηρεάζονται από τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, διατηρεί τη δυνατότητα να θέσει εμπόδια σε ευρωπαϊκές αποφάσεις που αφορούν την Τουρκία, όπως έχει πράξει και σε προηγούμενες περιπτώσεις.
Η παρέμβαση στον ΟΗΕ και η στάση των ΗΠΑ
Η Ελλάδα ενημέρωσε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για την απόφαση της λιβυκής Βουλής, κατόπιν οδηγιών του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη. Η μόνιμη αντιπρόσωπος της χώρας στον Οργανισμό, πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά, ανέδειξε τους κινδύνους που ενδέχεται να προκύψουν για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει και η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν είχαν τοποθετηθεί μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης. Η Αθήνα παρακολουθεί τις εξελίξεις και λόγω των ενεργειακών σχέσεων που έχουν αναπτυχθεί μεταξύ Ελλάδας και Ουάσιγκτον.
Στο μεταξύ, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να ενημερώσει για τις εξελίξεις τον διάδοχο του θρόνου του Άμπου Ντάμπι, Χάλεντ μπιν Μοχάμεντ μπιν Ζάγεντ αλ Ναχιάν, κατά τη συνάντησή τους στο Μέγαρο Μαξίμου.
Η Αθήνα επιχειρεί έτσι να συνδυάσει την ευρωπαϊκή και διεθνή διπλωματική πίεση με τις περιφερειακές συμμαχίες της, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτές τις επιλογές της για την προάσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
