Η νέα Διοίκηση Επιχειρήσεων Διαστήματος της Πολεμικής Αεροπορίας φιλοδοξεί να προσφέρει στις Ένοπλες Δυνάμεις μεγαλύτερη αυτονομία στη συλλογή πληροφοριών, στην παρακολούθηση στρατιωτικών κινήσεων και στις ασφαλείς επικοινωνίες.
Η έγκαιρη γνώση των κινήσεων μιας στρατιωτικής δύναμης μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική σε περίπτωση κρίσης. Η θέση πολεμικών πλοίων, η δραστηριότητα σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και η συγκέντρωση δυνάμεων κοντά σε ευαίσθητες περιοχές αποτελούν πληροφορίες που μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τον επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται η Ελλάδα με τη δημιουργία της νέας Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος, η οποία εγκαινιάστηκε στις 9 Νοεμβρίου από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια, στην Αεροπορική Βάση Δεκέλειας, στο Τατόι.
Η νέα δομή υπάγεται στην Πολεμική Αεροπορία και έχει ως αποστολή να συντονίζει και να αξιοποιεί τις διαστημικές δυνατότητες προς όφελος και των τριών Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων. Στόχος είναι η ενίσχυση της ελληνικής αυτονομίας στην παρακολούθηση περιοχών στρατιωτικού ενδιαφέροντος και στην ασφαλή επικοινωνία, περιορίζοντας την εξάρτηση από ξένους παρόχους πληροφοριών.
Τι αλλάζει με τη νέα Διοίκηση
Η Διοίκηση Επιχειρήσεων Διαστήματος θα συγκεντρώνει και θα αξιοποιεί δεδομένα από δορυφόρους και συναφείς επίγειες υποδομές, μετατρέποντάς τα σε χρήσιμες πληροφορίες για τα στρατιωτικά επιτελεία.
Για παράδειγμα, εάν καταγραφεί ασυνήθιστη κινητικότητα σε μια ναυτική βάση, οι αρμόδιες υπηρεσίες θα μπορούν να αξιοποιούν δορυφορικές εικόνες διαφορετικών χρονικών στιγμών, ώστε να εντοπίζουν αλλαγές στη δραστηριότητα, την παρουσία νέων πλοίων ή τη μετακίνηση στρατιωτικών μέσων.
Η πληροφορία θα αξιολογείται από εξειδικευμένο προσωπικό και, εφόσον επιβεβαιώνεται, θα μπορεί να ενσωματώνεται στον επιχειρησιακό σχεδιασμό. Με αυτόν τον τρόπο, το Πολεμικό Ναυτικό, η Πολεμική Αεροπορία και ο Στρατός Ξηράς θα έχουν πρόσβαση σε πρόσθετα δεδομένα για την κατάσταση σε περιοχές που βρίσκονται μακριά από τους δικούς τους αισθητήρες.
Το σχέδιο για 12 νέους δορυφόρους
Σημαντικό μέρος του σχεδιασμού αφορά την ανάπτυξη 12 πρόσθετων δορυφόρων, οι οποίοι θα διαθέτουν διαφορετικές δυνατότητες και αποστολές.
Το προβλεπόμενο δορυφορικό σύστημα περιλαμβάνει:
- Έξι δορυφόρους οπτικής παρατήρησης: Θα καταγράφουν εικόνες της επιφάνειας της Γης, επιτρέποντας την παρακολούθηση στρατιωτικών εγκαταστάσεων, λιμανιών, αεροδρομίων και άλλων περιοχών ενδιαφέροντος. Η σύγκριση διαδοχικών εικόνων θα βοηθά στον εντοπισμό μεταβολών και ασυνήθιστης δραστηριότητας.
- Τρεις δορυφόρους με ραντάρ συνθετικού ανοίγματος (SAR): Θα μπορούν να συλλέγουν δεδομένα ακόμη και τη νύχτα ή υπό συνθήκες πυκνής νέφωσης, καθώς χρησιμοποιούν ραδιοκύματα και δεν εξαρτώνται από το φυσικό φως.
- Τρεις δορυφόρους συλλογής ηλεκτρονικών σημάτων (SIGINT): Θα συμβάλλουν στον εντοπισμό και την ανάλυση ηλεκτρονικών εκπομπών, όπως εκείνων που προέρχονται από στρατιωτικά ραντάρ και άλλα συστήματα.
Ο συνδυασμός αυτών των τεχνολογιών μπορεί να προσφέρει διαφορετικές πηγές πληροφόρησης για την ίδια περιοχή, ενισχύοντας την αξιολόγηση των στρατιωτικών δραστηριοτήτων.
Αιγαίο, Έβρος και Ανατολική Μεσόγειος στο επίκεντρο
Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας δημιουργεί αυξημένες ανάγκες επιτήρησης. Από τα χερσαία σύνορα στον Έβρο μέχρι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, την Κρήτη και την Ανατολική Μεσόγειο, οι Ένοπλες Δυνάμεις καλούνται να παρακολουθούν έναν εκτεταμένο χώρο.
Η δορυφορική παρατήρηση μπορεί να προσφέρει πρόσθετες δυνατότητες σε αυτή την προσπάθεια. Στον Έβρο, για παράδειγμα, η σύγκριση εικόνων θα μπορούσε να αποκαλύψει μεταβολές σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις ή συγκεντρώσεις μέσων κοντά στα σύνορα.
Στο Αιγαίο, η αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων θα μπορούσε να συμβάλει στην παρακολούθηση της δραστηριότητας σε ναυτικές βάσεις και λιμάνια, ενώ στην Ανατολική Μεσόγειο θα ενίσχυε την εικόνα των στρατιωτικών κινήσεων σε ευρύτερες θαλάσσιες περιοχές.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η τεχνολογία SAR, καθώς επιτρέπει τη συλλογή δεδομένων ανεξάρτητα από τις συνθήκες φωτισμού και τη νεφοκάλυψη. Ωστόσο, η συχνότητα παρατήρησης κάθε περιοχής θα εξαρτάται από τις τροχιές, τον αριθμό των διαθέσιμων δορυφόρων και τις προτεραιότητες των αποστολών.
Η σημασία των ασφαλών στρατιωτικών επικοινωνιών
Η δορυφορική τεχνολογία δεν περιορίζεται στην παρατήρηση και τη συλλογή πληροφοριών. Αποτελεί επίσης κρίσιμο εργαλείο για τις στρατιωτικές επικοινωνίες, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου οι επίγειες υποδομές ενδέχεται να υποστούν βλάβες ή να βρεθούν εκτός λειτουργίας.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει και την ανάπτυξη γεωστατικού στρατιωτικού τηλεπικοινωνιακού δορυφόρου, ο οποίος θα ενισχύσει τις δυνατότητες ασφαλούς επικοινωνίας των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Η ύπαρξη εθνικών δυνατοτήτων σε αυτόν τον τομέα θα μπορούσε να περιορίσει την εξάρτηση από εξωτερικούς παρόχους και να προσφέρει μεγαλύτερο έλεγχο στη διαχείριση κρίσιμων στρατιωτικών επικοινωνιών.
Το επόμενο βήμα μετά τα εγκαίνια
Η δημιουργία της νέας Διοίκησης αποτελεί οργανωτική εξέλιξη, αλλά η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων που περιγράφονται στον σχεδιασμό προϋποθέτει την ολοκλήρωση των δορυφορικών προγραμμάτων, την εκπαίδευση εξειδικευμένου προσωπικού και τη διασύνδεση των συστημάτων με τα στρατιωτικά επιτελεία.
Η νέα δομή δεν αποτελεί από μόνη της ένα δίκτυο συνεχούς παρακολούθησης, ούτε σημαίνει ότι οι 12 πρόσθετοι δορυφόροι βρίσκονται ήδη σε τροχιά. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα ανάπτυξης δυνατοτήτων που θα πρέπει να υλοποιηθεί σταδιακά.
Η εμπειρία από τις πολεμικές συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή έχει αναδείξει τον αυξανόμενο ρόλο των διαστημικών υπηρεσιών στη συλλογή πληροφοριών, στις επικοινωνίες και στην υποστήριξη στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η Ελλάδα επιδιώκει πλέον να εντάξει αυτές τις δυνατότητες σε ένα ενιαίο εθνικό σύστημα, με στόχο να ενισχύσει την επιχειρησιακή ετοιμότητα και την αυτονομία των Ενόπλων Δυνάμεων.
