Τα Στενά του Ορμούζ αναμένεται να είναι «εντελώς ανοιχτά» την Παρασκευή, ημέρα κατά την οποία έχει προγραμματιστεί η τελετή υπογραφής της συμφωνίας πλαισίου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, όπως δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ.
«Πλοία, ανάμεσά τους πολλά φορτωμένα πετρέλαιο, έχουν αρχίσει να βγαίνουν από το στενό», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος μέσω Truth Social, ενώ είχε ήδη καλέσει τα «πλοία όλου του κόσμου να βάλουν μπροστά τις μηχανές» ώστε «να ρεύσει το πετρέλαιο!».
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι τρία δεξαμενόπλοια με αργό πετρέλαιο και δύο εμπορικά πλοία πέρασαν από τη θαλάσσια περιοχή, η οποία μέχρι πρόσφατα βρισκόταν υπό καθεστώς αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, η συμφωνία πλαισίου έχει ήδη υπογραφεί ηλεκτρονικά από τον Ντόναλντ Τραμπ, τον αντιπρόεδρό του Τζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου και βασικό διαπραγματευτή της Τεχεράνης, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ.
Παρότι η εξέλιξη παρουσιάζεται ως σημαντικό βήμα αποκλιμάκωσης, το περιεχόμενο της συμφωνίας δεν έχει γίνει ακόμη γνωστό και παραμένουν αμφιβολίες για τα σημεία στα οποία οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν, παρά τις μακρές και δύσκολες διαπραγματεύσεις.
Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η συμφωνία «θα φέρει ειρήνη στην περιοχή», ενώ δήλωσε στη σύνοδο της G7 στη Γαλλία ότι επιθυμεί να δημοσιοποιήσει το κείμενο, επειδή «είναι πολύ δυνατό».
Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί πως μετά την τελετή υπογραφής στη Γενεύη θα ξεκινήσει προσωπικά μια περίοδος εξήντα ημερών διαβουλεύσεων με στόχο μια οριστική συμφωνία.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί εμφανίστηκε πιο συγκρατημένος, σημειώνοντας πως υπάρχει «παθητικό δεσμεύσεων αθετημένων, ανεφάρμοστων, εγκαταλελειμμένων, όλα αυτά τα έχουμε στο νου μας» κατά τη διαδικασία εφαρμογής της συμφωνίας.
Όπως πρόσθεσε, «Ταυτόχρονα, κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να δημιουργήσουμε μέσω αυτής της συμφωνίας οικονομικές ευκαιρίες για τη χώρα μας».
Η Τεχεράνη ζητά εγγυήσεις, αλλά δηλώνει επιφυλακτική
Οι περισσότερες πληροφορίες για το περιεχόμενο της συμφωνίας προέρχονται μέχρι στιγμής από την ιρανική πλευρά. Σύμφωνα με την Τεχεράνη, το πλαίσιο προβλέπει «το άμεσο και οριστικό τέλος του πολέμου και των στρατιωτικών επιχειρήσεων στα διάφορα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Στο ζήτημα των Στενών του Ορμούζ, το Ιράν φέρεται να επιδιώκει την επιβολή χρεώσεων για υπηρεσίες προς τα πλοία και όχι ενός κλασικού τέλους διέλευσης, κάτι που απορρίπτουν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει επίσης ότι «η αμερικανική πλευρά δεσμεύτηκε» για την απελευθέρωση ιρανικών κεφαλαίων που βρίσκονται παγωμένα στο εξωτερικό και για αποζημιώσεις σχετικά με τις καταστροφές του πολέμου. Ωστόσο, Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει αποδεσμευτεί κανένα τέτοιο ποσό λόγω των κυρώσεων.
Το Ιράν ζητά ακόμη από τις ΗΠΑ να εγγυηθούν τον τερματισμό των ισραηλινών επιχειρήσεων εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ τόνισε πως η Τεχεράνη δεν έχει «εμπιστοσύνη» σε καμιά από τις δύο χώρες.
Παρότι οι συγκρούσεις Ισραήλ και Χεζμπολάχ έδειχναν να έχουν περιοριστεί, ισραηλινό πλήγμα στον νότο του Λιβάνου προκάλεσε νέο θάνατο. Η Χεζμπολάχ υποστήριξε στη συνέχεια ότι «απώθησε» με ρουκέτες και drones ισραηλινή μονάδα που επιχείρησε να προχωρήσει σε λιβανικό έδαφος.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι ο ισραηλινός στρατός θα παραμείνει στον Λίβανο «για όσο είναι απαραίτητο», αλλά και στη Συρία και τη Γάζα.
Στο Ισραήλ, η συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν αντιμετωπίζεται από αρκετούς ως πλήγμα για την κυβέρνηση Νετανιάχου. Ο ίδιος ο Ισραηλινός πρωθυπουργός απάντησε πως η στρατιωτική εκστρατεία κατά του Ιράν προστάτευσε τη χώρα του από τον κίνδυνο «πυρηνικού ολέθρου».
Οι αγορές ανακουφίστηκαν, οι κοινωνίες παραμένουν δύσπιστες
Η ανακοίνωση της συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου, ο οποίος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου μετά από έντονους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς κατά του Ιράν και κόστισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο, έφερε θετική αντίδραση στις διεθνείς αγορές.
Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν περίπου 5%, με το Brent να διαμορφώνεται κοντά στα 83 δολάρια το βαρέλι.
Στην περιοχή όμως, αρκετοί πολίτες εμφανίζονται πολύ πιο επιφυλακτικοί. «Ο ιρανικός λαός δεν κέρδισε τίποτα με αυτή τη συμφωνία», δήλωσε ο Αριά, καθηγητής αγγλικών στην Τεχεράνη. Όπως είπε, «Ο κόσμος δεν θα επιστρέψει στην προηγούμενη ζωή του. Το κυριότερο δίδαγμα αυτού του πολέμου για τον ιρανικό λαό είναι πως ο Τραμπ δεν είναι σύμμαχός του».
Στον Λίβανο, ορισμένοι εκτοπισμένοι σκέφτονται την επιστροφή τους στον νότο, ακόμη και σε περιοχές που έχουν υποστεί μεγάλες καταστροφές. «Ακόμη κι αν δεν απομένουν παρά συντρίμμια, θα στήσουμε σκηνή και θα μείνουμε», ανέφερε η Χάνα αλ Τζάμα, εκφράζοντας «ευχαριστίες» στο Ιράν.
Οι επόμενες εξήντα ημέρες διαπραγματεύσεων θα επικεντρωθούν σε τέσσερις βασικούς άξονες: την άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν, το πυρηνικό πρόγραμμα, την «ανοικοδόμηση» και «την οικονομική ανάπτυξη» της χώρας, καθώς και «τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης» που θα διασφαλίζει την εφαρμογή των δεσμεύσεων.
Η Τεχεράνη επιδιώκει η τελική συμφωνία να συνοδευτεί από «απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών».
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αναφέρει ακόμη ότι ένα από τα βασικά σημεία των συνομιλιών αφορά την
αμερικανική απαίτηση για πάγωμα του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν για 30 χρόνια, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συμβιβασμού με μικρότερη διάρκεια.
