Η επιτυχία ενός ευρωπαϊκού προγράμματος δεν μετριέται μόνο από τα δισεκατομμύρια που απορροφά. Μετριέται από το αν οι πόροι μετατρέπονται σε επενδύσεις, νέες θέσεις εργασίας, σύγχρονες υποδομές και περισσότερες ευκαιρίες για την κοινωνία. Εκεί βρίσκεται και το πραγματικό αποτύπωμα του Ταμείου Ανάκαμψης.
Για πολλά χρόνια η Ελλάδα αντιμετώπιζε τα ευρωπαϊκά κονδύλια σχεδόν αποκλειστικά ως μια λογιστική άσκηση. Το ενδιαφέρον επικεντρωνόταν στο πόσα χρήματα εγκρίθηκαν, πόσα απορροφήθηκαν και πόσα κινδύνευαν να χαθούν.
Ήταν μια απαραίτητη συζήτηση, αλλά όχι αρκετή.
Γιατί η πραγματική πολιτική δεν τελειώνει όταν τα χρήματα μπαίνουν στα δημόσια ταμεία. Τότε αρχίζει η πραγματική δοκιμασία: να μετατραπούν οι διαθέσιμοι πόροι σε απτό αποτέλεσμα για την κοινωνία.
Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν η χώρα αξιοποιεί τους διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους. Είναι αν οι πόροι αυτοί επιστρέφουν στην κοινωνία και μετατρέπονται σε ανάπτυξη που βελτιώνει την καθημερινότητα των πολιτών.
Αυτή είναι και η βασική φιλοσοφία που υπερασπίστηκε ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, στη συζήτηση για το Ταμείο Ανάκαμψης.
Η θέση του είναι σαφής και πολιτικά ξεκάθαρη. Η επιτυχία δεν εξαντλείται στην απορρόφηση των κονδυλίων. Η πραγματική επιτυχία είναι οι ευρωπαϊκοί πόροι να μετατρέπονται σε επενδύσεις, έργα, μεταρρυθμίσεις και παρεμβάσεις που αφήνουν μόνιμο αποτύπωμα στην οικονομία και στην κοινωνία.
Πίσω από αυτή την προσέγγιση διακρίνεται μια διαφορετική αντίληψη για τον ρόλο του κράτους στην ανάπτυξη. Οι δημόσιοι πόροι δεν αποκτούν αξία επειδή απλώς απορροφώνται, αλλά επειδή επιστρέφουν στην πραγματική οικονομία και παράγουν μετρήσιμο αποτέλεσμα για την κοινωνία. Εκεί, άλλωστε, κρίνεται κάθε σοβαρή οικονομική πολιτική.
Μέχρι σήμερα, η εικόνα που παρουσιάζει η Ελλάδα στην αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης δείχνει ότι η στρατηγική που ακολουθήθηκε αποδίδει. Η υψηλή απορρόφηση, η προώθηση μεταρρυθμίσεων και η χρηματοδότηση επενδύσεων δεν αποτελούν απλώς δημοσιονομικούς δείκτες. Συνθέτουν την εικόνα μιας πολιτικής που επιχειρεί να μετατρέψει τους ευρωπαϊκούς πόρους σε πραγματική αναπτυξιακή δυναμική. Σε αυτή την προσπάθεια, ο Νίκος Παπαθανάσης έχει διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο, έχοντας την ευθύνη του συντονισμού και της υλοποίησης μιας από τις σημαντικότερες αναπτυξιακές πρωτοβουλίες της τελευταίας δεκαετίας.
Εδώ βρίσκεται και η ουσιαστική διαφορά σε σχέση με το παρελθόν.
Για δεκαετίες η χώρα αντιμετώπιζε τα κοινοτικά προγράμματα περισσότερο ως μια ευκαιρία απορρόφησης πόρων και λιγότερο ως εργαλείο παραγωγικής ανασυγκρότησης. Σήμερα το διακύβευμα είναι διαφορετικό. Το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αναπτυξιακές ευκαιρίες που έχει στη διάθεσή της η Ελλάδα από την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Γι’ αυτό και το περιθώριο για λάθη είναι ελάχιστο. Μια ευκαιρία αυτού του μεγέθους δύσκολα παρουσιάζεται δεύτερη φορά.
Ο στόχος είναι σαφής: να ενισχυθούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, να επιταχυνθεί ο ψηφιακός μετασχηματισμός, να στηριχθεί η πράσινη μετάβαση, να εκσυγχρονιστούν οι δημόσιες υποδομές, να δημιουργηθούν περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας και να αποκτήσει η ελληνική οικονομία μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις διεθνείς κρίσεις.
Μόνο έτσι οι ευρωπαϊκοί πόροι αποκτούν πραγματικό αναπτυξιακό αποτύπωμα.
Η κριτική της αντιπολίτευσης είναι θεμιτή. Σε μια δημοκρατία ο έλεγχος της εξουσίας αποτελεί βασική προϋπόθεση της πολιτικής λειτουργίας.
Εξίσου απαραίτητο, όμως, είναι η αξιολόγηση να γίνεται με βάση το αποτέλεσμα.
Αν η Ελλάδα καθυστερούσε, αν έχανε ευρωπαϊκούς πόρους ή αν το πρόγραμμα έμενε στάσιμο, η κριτική θα ήταν απολύτως δικαιολογημένη.
Όταν όμως η χώρα συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που προχωρούν με υψηλούς ρυθμούς στην υλοποίηση του προγράμματος και διεκδικεί επιπλέον χρηματοδότηση για νέα έργα, τότε η δημόσια συζήτηση οφείλει να μεταφέρεται στην ουσία.
Η πραγματική συζήτηση, λοιπόν, είναι μία.
Πού καταλήγουν τελικά αυτοί οι πόροι;
Αν παραμένουν εγκλωβισμένοι στη γραφειοκρατία, τότε το πρόγραμμα αποτυγχάνει.
Αν, όμως, επιστρέφουν στην πραγματική οικονομία, χρηματοδοτούν επενδύσεις, στηρίζουν τις επιχειρήσεις, δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας και βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών, τότε πετυχαίνουν τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν.
Εκεί κρίνεται η επιτυχία ή η αποτυχία του προγράμματος.
Η ανάπτυξη αποκτά πραγματική αξία όταν διαχέεται σε ολόκληρη την κοινωνία: όταν ο μικρός επιχειρηματίας αποκτά πρόσβαση στη χρηματοδότηση, όταν δημιουργούνται καλύτερες θέσεις εργασίας, όταν η περιφέρεια αποκτά σύγχρονες υποδομές και όταν η οικονομία γίνεται πιο παραγωγική και περισσότερο ανθεκτική απέναντι στις διεθνείς προκλήσεις.
Τότε μόνο οι αριθμοί αποκτούν πραγματικό περιεχόμενο.
Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει αυτή τη μοναδική ευκαιρία.
Η ευκαιρία αυτή δεν θα παραμείνει για πάντα ανοιχτή. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα θα καθορίσουν το παραγωγικό μοντέλο της χώρας για τα επόμενα χρόνια.
Γι’ αυτό και η επιτυχία του δεν θα κριθεί μόνο από το ύψος των κονδυλίων που απορροφήθηκαν.
Θα κριθεί από το αν, όταν ολοκληρωθεί, οι πολίτες θα μπορούν να διαπιστώσουν ότι ζουν σε μια χώρα πιο ανταγωνιστική, με καλύτερες υποδομές, περισσότερες επενδύσεις και μεγαλύτερες ευκαιρίες.
Εκεί θα κριθεί τελικά η επιτυχία του προγράμματος. Όχι από τα ποσά που θα καταγραφούν στους πίνακες των Βρυξελλών, αλλά από το αν οι πολίτες θα δουν μια πιο παραγωγική οικονομία, καλύτερες δουλειές, σύγχρονες υποδομές και περισσότερες ευκαιρίες. Γιατί η ανάπτυξη αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν γίνεται μέρος της καθημερινότητας των ανθρώπων και όχι ένας ακόμη αριθμός σε μια δημόσια έκθεση.
Ασφαλώς, το τελικό αποτέλεσμα θα κριθεί όταν ολοκληρωθεί το πρόγραμμα. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, η διαχείριση του Ταμείου Ανάκαμψης δείχνει συνέπεια, ταχύτητα και συγκεκριμένο προσανατολισμό. Αν αυτή η πορεία συνεχιστεί, η Ελλάδα δεν θα έχει πετύχει μόνο υψηλή απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων, αλλά κάτι σημαντικότερο: θα έχει αξιοποιήσει μια ιστορική ευκαιρία για να αλλάξει το παραγωγικό της μοντέλο.
Στο τέλος, εκεί κρίνεται κάθε οικονομική πολιτική. Όχι από τα ποσά που διαχειρίστηκε, αλλά από το αποτύπωμα που άφησε στην κοινωνία. Αν οι ευρωπαϊκοί πόροι μετατραπούν σε ανάπτυξη, επενδύσεις και περισσότερες ευκαιρίες για τους πολίτες, τότε το Ταμείο Ανάκαμψης θα έχει εκπληρώσει τον πραγματικό του σκοπό: να επιστρέψει στην κοινωνία και να αφήσει πίσω του μια οικονομία ισχυρότερη, πιο ανταγωνιστική και πιο ανθεκτική.
Attica Times
