Του Κυριάκου Κουζούμη
Η ναυτιλία και η νησιωτική πολιτική βρίσκονται παραδοσιακά στον πυρήνα της ελληνικής οικονομικής και γεωστρατηγικής υπόστασης. Η ναυτιλία δεν αποτελεί απλώς έναν παραδοσιακό κλάδο, αλλά την ίδια την ταυτότητα, την εξωστρέφεια και τον οικονομικό «αγγειοχειρουργό» της χώρας. Είναι ο ισχυρότερος συνδετικός κρίκος της Ελλάδας με την παγκόσμια αγορά, προσφέροντας γεωστρατηγικό αποτύπωμα που υπερβαίνει τα γεωγραφικά σύνορα, ενώ παράλληλα τροφοδοτεί τα δημόσια έσοδα και δημιουργεί ποιοτικές θέσεις εργασίας.
Σε μια περίοδο διαρκών διεθνών αναταράξεων, η διαχείριση των θαλάσσιων συνόρων, η ακτοπλοϊκή σύνδεση και η οικονομική στήριξη των κατοίκων των νησιών συνιστούν ζήτημα επιβίωσης, κοινωνικής συνοχής και κρίσιμο πυλώνα της κυβερνητικής ατζέντας. Στο επίκεντρο των εξελίξεων αυτών βρίσκεται το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής υπό τον Βασίλη Κικίλια, το οποίο καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις επιχειρησιακές απαιτήσεις της θαλάσσιας φύλαξης και την οικονομική πίεση που ασκεί η κρίση στην καθημερινότητα των πολιτών, επιβεβαιώνοντας πως η θάλασσα παραμένει η ζωντανή «καρδιά» της χώρας.
Μεταφορικό Ισοδύναμο και συγκράτηση τιμών στα νησιά
Στο μέτωπο της οικονομικής ενίσχυσης των νησιωτών, ανακοινώθηκε η έναρξη της καταβολής 23,2 εκατομμυρίων ευρώ για το Μεταφορικό Ισοδύναμο, ποσό που αφορά περισσότερους από 281.000 δικαιούχους. Η συγκεκριμένη πληρωμή καλύπτει την επιστροφή μέρους του κόστους για ακτοπλοϊκά και αεροπορικά ταξίδια που πραγματοποιήθηκαν κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2025 (1η Ιουλίου έως 31 Δεκεμβρίου), ολοκληρώνοντας έτσι την εξόφληση του μέτρου για το περασμένο έτος.
Συνολικά, εντός του 2026, οι εκταμιεύσεις για τη στήριξη των νησιωτών, των τοπικών επιχειρήσεων και της επιδότησης καυσίμων έχουν ξεπεράσει τα 60 εκατομμύρια ευρώ. Αναφερόμενος στην πολιτική του Υπουργείου για την ακτοπλοΐα και τις υποδομές, ο κ. Κικίλιας υπογράμμισε τη στόχευση της πολιτικής ηγεσίας, σημειώνοντας: «Η καταβολή του Μεταφορικού Ισοδυνάμου, η διασφάλιση της συνδεσιμότητας, η πάση θυσία συγκράτηση των τιμών στα εισιτήρια και -φυσικά και πάνω απ’ όλα- η ασφάλεια, ήταν οι βασικοί, αδιαπραγμάτευτοι στόχοι που έθεσα από την πρώτη μέρα που ανέλαβα τα καθήκοντά μου στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής».
Παράλληλα, ο Υπουργός στάθηκε στις δράσεις που αναλήφθηκαν για τη σταθερότητα των δρομολογίων και τους ελέγχους ασφαλείας: «Εν μέσω πολέμου και ενεργειακής κρίσης, δώσαμε και συνεχίζουμε να δίνουμε μεγάλη μάχη, ώστε να κρατήσουμε σταθερές τις τιμές των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων. Αυξήσαμε τη χρηματοδότηση των άγονων γραμμών και προχωρήσαμε σε τετραετείς διαγωνισμούς, ώστε να έχουμε σταθερές ακτοπλοϊκές συνδέσεις για τα νησιά μας. Και στο κομμάτι της ασφάλειας, μέχρι σήμερα, οι έλεγχοι σε πλοία όλων των τύπων έχουν ξεπεράσει τους 1800».
Συμπλήρωσε επίσης πως «το Μεταφορικό Ισοδύναμο αφορά την καθημερινότητα χιλιάδων νησιωτών. Με τη σημερινή πληρωμή ολοκληρώνεται η εξόφληση για το 2025 και περισσότεροι από 281.000 κάτοικοι των νησιών μας λαμβάνουν πάνω από 23,2 εκατομμύρια ευρώ, ως επιστροφή μέρους του κόστους των μετακινήσεών τους».
Ολοκληρώνοντας ο Βασίλης Κικίλιας τόνισε πως «τα νησιά μας αποτελούν στρατηγικό και συγκριτικό πλεονέκτημα για την πατρίδα μας. Έχουμε χρέος να τα ενισχύουμε και να στηρίζουμε τους κατοίκους τους με κάθε δυνατό μέσο. Αυτό είναι το πατριωτικό μας καθήκον και θα συνεχίσουμε με στρατηγικό σχεδιασμό και συνέπεια».
Ενίσχυση του Λιμενικού Σώματος και διαχείριση του μεταναστευτικού
Πέραν των οικονομικών μέτρων, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην επιχειρησιακή αναβάθμιση του Λιμενικού Σώματος. Προγραμματίζεται η πρόσληψη 420 νέων στελεχών, ενώ δρομολογούνται διαγωνισμοί για την προμήθεια σύγχρονων μέσων: πλοίων ανοικτής θαλάσσης, καταδιωκτικών σκαφών, μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας (USVs) και υποβρυχίων. Παράλληλα, σχεδιάζεται η δημιουργία νέου θαλάμου επιχειρήσεων με θερμικές κάμερες, drones και προηγμένα συστήματα επιτήρησης.
Στον τομέα της αστυνόμευσης των θαλάσσιων συνόρων και της διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών, τα στοιχεία δείχνουν μείωση κατά 34% συνολικά, με τις ροές από την Τουρκία να καταγράφουν υποχώρηση της τάξης του -61% και από τη Λιβύη στο 4%.
Όπως επεσήμανε ο Υπουργός Ναυτιλίας σε συνέντευξή του στη «Βραδυνή»: «Η στρατηγική μας στο μεταναστευτικό αποδίδει μετρήσιμα αποτελέσματα. Φέτος καταγράφεται συνολική μείωση των ροών 34%, με τη μείωση από την Τουρκία να είναι στο -61% και από τη Λιβύη στο 4%. Αυτό είναι αποτέλεσμα μιας συνολικής κυβερνητικής προσπάθειας σε όλα τα πεδία. Όσον αφορά το υπουργείο Ναυτιλίας, ενισχύσαμε το Λιμενικό Σώμα στην Κρήτη με τέσσερα επιπλέον εναέρια μέσα της Frontex και δύο drones πολύ μεγάλης εμβέλειας, τα οποία έχουν τη δυνατότητα να επιτηρούν σχεδόν ολόκληρο το λιβυκό πέλαγος. Ενισχύσαμε την Κρήτη με παραπάνω προσωπικό, αναβαθμίσαμε το δόγμα της αντιμετώπισης και μειώσαμε τον χρόνο αντίδρασης στα περιστατικά. Ταυτόχρονα, ανοίξαμε σταθερούς διαύλους συνεργασίας με τις αρχές της Λιβύης για να αποτρέψουμε κατά το δυνατόν τις αναχωρήσεις και να χτυπήσουμε τα δίκτυα των αδίστακτων διακινητών στην πηγή τους».
Ο Βασίλης Κικίλιας εξήρε επίσης τη συμβολή των στελεχών του Λιμενικού τόσο στη φύλαξη όσο και σε επιχειρήσεις έκτακτης ανάγκης, όπως οι απεγκλωβισμοί πολιτών από ακτές κατά τις πρόσφατες πυρκαγιές, υπογραμμίζοντας: «Τίποτα από όλα αυτά δεν θα γινόταν χωρίς τους ανθρώπους μας. Οι γυναίκες και οι άνδρες του Λιμενικού Σώματος βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή, μέρα και νύχτα, σε κάθε νησί μας. Βρίσκονται εκεί για να φυλάσσουν τα θαλάσσια σύνορά μας και να προασπίζουν τα κυριαρχικά μας δικαιώματα. Είναι στήριγμα για τα νησιά μας, είναι δίπλα στους νησιώτες μας».
Η οικονομική διάσταση και το πολιτικό διακύβευμα
Η θαλάσσια οικονομία –που περιλαμβάνει τη ναυτιλία, τον τουρισμό, το εμπόριο, την ενέργεια και τις μαρίνες– αποτελεί βασικό πυλώνα εσόδων για τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Ενόψει και των ανακοινώσεων στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), το κύριο μέλημα της κυβερνητικής πολιτικής επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση της ακρίβειας και την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, χωρίς ωστόσο να διαταράσσεται η δημοσιονομική ισορροπία. Σχετικά με την οικονομική κατάσταση και τις διεθνείς πιέσεις, ο Βασίλης Κικίλιας σημείωσε: «Η πιο σκληρή μάχη που δίνει καθημερινά η ελληνική οικογένεια, η μεσαία τάξη και κυρίως οι πιο ευάλωτοι συμπολίτες μας είναι αυτή της ακρίβειας. Την ίδια μάχη, άλλωστε, δίνει και η Ευρώπη αλλά και όλος ο πλανήτης. Γιατί όλοι αντιμετωπίζουμε αλλεπάλληλες κρίσεις και πολέμους που προκαλούν έντονες αναταράξεις και πιέσεις στις διεθνείς αγορές. Δεν είναι μόνο η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, θυμίζω ότι εδώ και τεσσερισήμισι πλέον χρόνια μαίνεται ο πόλεμος στην Ουκρανία, στην καρδιά της Ευρώπης. Είμαι βέβαιος ότι στη φετινή ΔΕΘ θα αποτυπωθεί η συνεχής προσπάθειά μας να στηρίξουμε τους συμπολίτες μας, να ενισχύσουμε το διαθέσιμο εισόδημά τους και να μειώσουμε τα φορολογικά τους βάρη. Βεβαίως, διατηρώντας μια υπεύθυνη δημοσιονομική στάση, κάνοντας προσεκτικά και μετρημένα βήματα, ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η σταθερότητα της χώρας. Διαρκής στόχος μας είναι η παραγωγή πλούτου για τη χώρα, ώστε αυτός να επιστρέφεται στοχευμένα στην κοινωνία κι εκεί που υπάρχει πραγματική ανάγκη».
Τέλος, τοποθετούμενος επί του εκλογικού ορίζοντα και του τρόπου αξιολόγησης του κυβερνητικού έργου, ο Υπουργός Ναυτιλίας κατέληξε: «Μέχρι να γίνουν οι εκλογές έχουμε πολλή δουλειά. Ο τρόπος να κερδίσουμε τις εκλογές είναι η σκληρή δουλειά, οι μεταρρυθμίσεις και η σχέση εμπιστοσύνης που δομούμε με την κοινωνία. Όλα τα υπόλοιπα – σενάρια, μικροπολιτική, φήμες – έχουν πιθανώς δημοσιογραφικό ενδιαφέρον, αλλά δεν είναι δική μας δουλειά. Για μια ακόμη φορά, όταν θα έρθει η ώρα της κάλπης, θα κριθούμε από τις Ελληνίδες και τους Έλληνες για τη δουλειά μας, για το αν βελτιώσαμε την καθημερινότητά τους και για το αν χτίζουμε ένα καλύτερο μέλλον για τη χώρα μας και τα παιδιά μας».
