Με επίσημη επιστολή προς τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, η Ελλάδα επαναφέρει την αντίθεσή της στη συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης του 2019. Η Αθήνα χαρακτηρίζει το μνημόνιο παράνομο και άκυρο, αμφισβητεί τις λιβυκές θαλάσσιες διεκδικήσεις και ξεκαθαρίζει ότι η επικύρωσή του από το λιβυκό Κοινοβούλιο δεν μεταβάλλει τη νομική του υπόσταση.
Νέα διπλωματική παρέμβαση στο ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών της Ανατολικής Μεσογείου πραγματοποιεί η Ελλάδα, καταθέτοντας επισήμως στον ΟΗΕ τις αντιρρήσεις της για το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.
Με επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει το διεθνές δίκαιο της θάλασσας και αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών.
Η ελληνική παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026, να επικυρώσει το μνημόνιο που είχε υπογραφεί στις 27 Νοεμβρίου 2019.
Η Αθήνα, ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν μπορεί να μεταβάλει τον νομικό χαρακτήρα της συμφωνίας ούτε να δημιουργήσει δικαιώματα εις βάρος της Ελλάδας.
Η επιστολή στον ΟΗΕ και το μήνυμα της Αθήνας
Η επιστολή έχει ημερομηνία 22 Οκτωβρίου 2026 και υπογράφεται από τη Μόνιμη Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβη Αγλαΐα Μπαλτά.
Το έγγραφο κυκλοφόρησε ως επίσημο κείμενο της 81ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης, με αριθμό A/81/455.
Στο περιεχόμενό της, η ελληνική πλευρά υπογραμμίζει ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές που να δικαιολογούν τη συγκεκριμένη οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι το μνημόνιο παραβλέπει την ύπαρξη ελληνικών νησιών, τα οποία διαθέτουν δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Η Κρήτη και τα Δωδεκάνησα βρίσκονται στο επίκεντρο των ελληνικών επιχειρημάτων, καθώς η Αθήνα θεωρεί ότι η συμφωνία επιχειρεί να αγνοήσει τη γεωγραφική τους θέση και τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτή.
Η ελληνική επιστολή κάνει λόγο για «κατάφωρη αναδιαμόρφωση της γεωγραφίας», υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα σε βάρος της χώρας.
Γιατί η Ελλάδα απορρίπτει το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Το μνημόνιο του 2019 αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εστίες διαφωνίας μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συμφωνία καθορίζει μια θαλάσσια οριοθέτηση μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, η οποία, σύμφωνα με την ελληνική θέση, παραβλέπει την παρουσία ελληνικών νησιών και τα δικαιώματά τους στην υφαλοκρηπίδα και στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.
Η Ελλάδα επικαλείται τις διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), σύμφωνα με τις οποίες τα νησιά, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, διαθέτουν θαλάσσιες ζώνες.
Η Αθήνα υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη συμφωνία δεν μπορεί να δεσμεύσει τρίτα κράτη ούτε να θίξει τα δικαιώματά τους.
Αυτό αποτελεί και τον βασικό λόγο για τον οποίο η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να καταγράφει συστηματικά τις αντιρρήσεις της στα Ηνωμένα Έθνη.
Στο στόχαστρο και η συμφωνία για τους υδρογονάνθρακες
Η ελληνική επιστολή δεν περιορίζεται στη συμφωνία του 2019.
Η Αθήνα επαναλαμβάνει την αντίθεσή της και στη συμφωνία συνεργασίας Τουρκίας – Λιβύης στον τομέα των υδρογονανθράκων, η οποία υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου 2022.
Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι οποιαδήποτε δραστηριότητα βασίζεται στο αμφισβητούμενο μνημόνιο και επηρεάζει ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα ή τη δικαιοδοσία της χώρας συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Παράλληλα, διαμηνύει ότι επιφυλάσσεται για την άσκηση όλων των δικαιωμάτων της απέναντι σε ενέργειες που ενδέχεται να θίξουν τα ελληνικά συμφέροντα.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία για τις έρευνες και την αξιοποίηση ενεργειακών πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς οι θαλάσσιες οριοθετήσεις συνδέονται άμεσα με τη δυνατότητα άσκησης δικαιωμάτων εξερεύνησης και εκμετάλλευσης φυσικών πόρων.
Η Αθήνα αμφισβητεί και τις λιβυκές διεκδικήσεις
Ένα ακόμη σημαντικό σημείο της ελληνικής παρέμβασης αφορά τις μονομερείς λιβυκές διεκδικήσεις για την υφαλοκρηπίδα στη Μεσόγειο.
Η Ελλάδα επαναλαμβάνει την αντίθεσή της στις συντεταγμένες και στον χάρτη που υπέβαλε η Λιβύη στον ΟΗΕ στις 27 Μαΐου 2025, σχετικά με τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας της.
Οι συγκεκριμένες θέσεις περιλαμβάνονται στο έγγραφο A/79/916 και, σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, δεν διαθέτουν επαρκή νομική και γεωγραφική τεκμηρίωση.
Η Αθήνα παραπέμπει επίσης στη ρηματική διακοίνωση της 3ης Σεπτεμβρίου 2025, με την οποία είχε ήδη εκφράσει τις αντιρρήσεις της.
Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα καθιστά σαφές ότι η διαφωνία της δεν αφορά αποκλειστικά το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά συνολικά τις θαλάσσιες διεκδικήσεις που θεωρεί ότι θίγουν τα δικαιώματά της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η διεθνής διάσταση και η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η αντιπαράθεση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο έχει αποκτήσει ευρύτερη διεθνή διάσταση.
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι η συμφωνία με τη Λιβύη προστατεύει τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των δύο χωρών, ενώ η ελληνική πλευρά απορρίπτει τη νομική της βάση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επίσης εκφράσει αντιρρήσεις, επισημαίνοντας ότι το μνημόνιο δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη και ότι θίγει κυριαρχικά δικαιώματα άλλων χωρών.
Η ελληνική διπλωματία επιδιώκει, επομένως, να διατηρεί το ζήτημα στην επίσημη ατζέντα των Ηνωμένων Εθνών, καταγράφοντας τις θέσεις της και αποτρέποντας τη δημιουργία εντυπώσεων ότι αποδέχεται τις συγκεκριμένες θαλάσσιες διεκδικήσεις.
Ο διάλογος παραμένει στην ελληνική διπλωματική γραμμή
Παρά την αυστηρή διατύπωση της επιστολής, η Αθήνα επαναλαμβάνει ότι παραμένει προσηλωμένη στην ειρηνική επίλυση των διαφορών θαλάσσιας οριοθέτησης, στη βάση του διεθνούς δικαίου και της καλής πίστης.
Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα αναφέρει τις συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ που έχει υπογράψει με την Ιταλία και την Αίγυπτο.
Η νέα επιστολή προς τον ΟΗΕ αποτελεί, συνεπώς, μια ακόμη προσπάθεια της Ελλάδας να διατηρήσει καταγεγραμμένες τις θέσεις της σε ένα ζήτημα με σημαντικές γεωπολιτικές και ενεργειακές προεκτάσεις.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει εάν θα υπάρξουν νέες διπλωματικές κινήσεις ή πρωτοβουλίες στην περιοχή.
Το βέβαιο είναι ότι η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο σύνθετων διαπραγματεύσεων και αντικρουόμενων διεκδικήσεων, με την Ελλάδα να επιμένει ότι κάθε συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης πρέπει να στηρίζεται στους κανόνες του διεθνούς δικαίου.
