Μήνυμα υπέρ της συνέχισης του διαλόγου με την Τουρκία, αλλά με σαφείς «κόκκινες γραμμές», έστειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι οι ελληνοτουρκικές διαφορές πρέπει να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά μέσω του Διεθνούς Δικαίου και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Ο κ. Μητσοτάκης επανέλαβε ότι η Ελλάδα επιδιώκει τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας με την Άγκυρα και τη μείωση της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο. Όπως σημείωσε, Ελλάδα και Τουρκία δεν μπορούν να αλλάξουν τη γεωγραφία και είναι υποχρεωμένες να συνυπάρχουν ως γειτονικές χώρες.
Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι ο διάλογος δεν μπορεί να πραγματοποιείται υπό την απειλή χρήσης βίας ούτε να συνοδεύεται από μονομερείς ενέργειες που αμφισβητούν τη διεθνή έννομη τάξη. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο τουρκικό casus belli, τονίζοντας ότι απειλές πολέμου δεν μπορούν να αποτελούν βάση για ουσιαστική πρόοδο στις διμερείς σχέσεις.
Η UNCLOS στο επίκεντρο της ελληνικής θέσης
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας ως το θεσμικό πλαίσιο για την επίλυση της μακροχρόνιας διαφοράς που, σύμφωνα με την ελληνική θέση, αφορά την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών.
Παράλληλα, έδωσε ιδιαίτερο βάρος στο Κυπριακό, χαρακτηρίζοντάς το μία από τις μεγάλες ανοιχτές πληγές της περιοχής. Υπογράμμισε την ανάγκη επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων για την επίλυση του ζητήματος και επανένωση της Κύπρου, στη βάση των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Η συνάντηση με Νετανιάχου
Στο περιθώριο της Συνόδου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Η συνάντηση διήρκεσε περισσότερο από μισή ώρα και πραγματοποιήθηκε έπειτα από αίτημα της ισραηλινής πλευράς.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι διμερείς σχέσεις, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, το Ιράν και ο Λίβανος, καθώς και η αμυντική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ. Συζητήθηκαν επίσης θέματα ενέργειας και περιφερειακών διασυνδέσεων.
Η ελληνική κυβέρνηση χαρακτηρίζει τη σχέση με το Ισραήλ στρατηγικής σημασίας, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η Αθήνα διατηρεί διαύλους επικοινωνίας και με τις αραβικές χώρες της περιοχής.
Ενέργεια και ExxonMobil
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν και οι ενεργειακές εξελίξεις. Στη Νέα Υόρκη πραγματοποιήθηκε συνάντηση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου με τον αντιπρόεδρο της ExxonMobil, John Ardill.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταφέρθηκαν από την ελληνική πλευρά, ο σχεδιασμός για την ερευνητική γεώτρηση παραμένει εντός χρονοδιαγράμματος, με στόχο να πραγματοποιηθεί τον Μάρτιο του 2027.
Η ExxonMobil φέρεται να εκτιμά τις πιθανότητες επιτυχίας της γεώτρησης περίπου στο 15%-16%. Πρόκειται για ερευνητικό εγχείρημα με σημαντικό βαθμό αβεβαιότητας, καθώς η τελική εικόνα θα προκύψει μόνο από τα αποτελέσματα της γεώτρησης.
Σε περίπτωση που εντοπιστεί κοίτασμα με εμπορικά αξιοποιήσιμα χαρακτηριστικά, το επόμενο στάδιο θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις, οι οποίες εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να ανέλθουν σε αρκετά δισεκατομμύρια ευρώ.
Ελλάδα, Ευρώπη και ενεργειακές διασυνδέσεις
Στην ομιλία του ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε εκτενώς και στον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού και γεωπολιτικού κόμβου. Έκανε ειδική μνεία σε έργα όπως το GREGY, που αφορά τη διασύνδεση Ελλάδας και Αιγύπτου, αλλά και τον Great Sea Interconnector, ο οποίος συνδέεται με την ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου και του Ισραήλ με την Ευρώπη.
Παράλληλα, παρουσίασε την Ελλάδα ως χώρα που επιδιώκει να ενισχύσει τη συνδεσιμότητα μεταξύ Ευρώπης, Ανατολικής Μεσογείου, Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής.
Το μήνυμα για την ελληνική οικονομία
Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στην πορεία της ελληνικής οικονομίας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην ανάπτυξη, στις ξένες επενδύσεις, στη μείωση του δημόσιου χρέους και στην ψηφιοποίηση του κράτους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο κόστος δανεισμού της χώρας, υποστηρίζοντας ότι πλέον βρίσκεται σε επίπεδα χαμηλότερα από εκείνα τεσσάρων χωρών της G7.
Η θέση της Ελλάδας για τη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία
Για τη Γάζα, ο πρωθυπουργός επανέλαβε την υποστήριξη της Ελλάδας στη λύση των δύο κρατών και αναφέρθηκε στην ανάγκη ανοικοδόμησης της περιοχής, με τους Παλαιστινίους να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στο μέλλον της.
Παράλληλα, μίλησε για την ανάγκη σταθερότητας στον Λίβανο και τη Συρία, ενώ αναφέρθηκε και στη Λιβύη και στην ανάγκη επίτευξης συμφωνίας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Σε ό,τι αφορά την Ουκρανία, ο κ. Μητσοτάκης τάχθηκε υπέρ μιας διπλωματικής λύσης, μιας διαρκούς ειρήνης και της συμμετοχής της Ουκρανίας στις αποφάσεις που αφορούν το μέλλον της.
Στο επίκεντρο και η τεχνητή νοημοσύνη
Το τελευταίο μέρος της ομιλίας του ήταν αφιερωμένο στην τεχνητή νοημοσύνη. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η ταχύτητα ανάπτυξης της τεχνολογίας δημιουργεί την ανάγκη για ισχυρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο και αυξημένες απαιτήσεις ασφαλείας.
Έκανε λόγο για πιθανούς κινδύνους που συνδέονται με την απώλεια θέσεων εργασίας, τη συγκέντρωση πλούτου και την επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στις ανθρώπινες σχέσεις, ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της δημιουργίας ενός αυστηρού συστήματος εποπτείας των προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, με κανόνες που θα αφορούν τη διαφάνεια, την ασφάλεια και την τήρηση συγκεκριμένων προδιαγραφών.
Με την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να παρουσιάσει μια συνολική εικόνα για τον ρόλο της Ελλάδας στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον, συνδέοντας την εξωτερική πολιτική με την ενέργεια, την οικονομία, τις περιφερειακές συνεργασίες και τις τεχνολογικές εξελίξεις.
