Η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα σχεδιάστηκε με δύο εργαλεία: ένα νέο κόμμα, την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛΑΣ), και ένα βιβλίο, την «Ιθάκη», που θα τον παρουσίαζε ξανά στους πολίτες. Η εικόνα που ήθελε να περάσει ήταν ενός ηγέτη που αναγνώρισε τα λάθη του και επιστρέφει πιο σοβαρός. Σήμερα, η ΕΛΑΣ δίνει την εντύπωση ενός κόμματος που δεν έχει πυξίδα αλλά δημοσκοπήσεις, και που αλλάζει κατεύθυνση με κάθε νέα μέτρηση.
Μια δεύτερη θέση με ημερομηνία λήξης
Στην αρχή όλα έδειχναν να πηγαίνουν καλά. Η ΕΛΑΣ μπήκε γρήγορα στις μετρήσεις, πέρασε μπροστά από το ΠΑΣΟΚ και ο κ. Τσίπρας δεν δίστασε να δηλώσει: «Είμαστε ήδη αξιωματική αντιπολίτευση». Ήταν μια βιαστική ανάγνωση. Το ποσοστό δεν προερχόταν από ενθουσιασμό για το νέο κόμμα, αλλά από τα συντρίμμια του ΣΥΡΙΖΑ. Ψηφοφόροι που έμειναν χωρίς πολιτική στέγη πήγαν εκεί που βρήκαν ανοιχτή πόρτα. Αυτό δεν σημαίνει ότι πείστηκαν.
Το βάρος της αξιοπιστίας
Το επιτελείο του γνώριζε ότι το βασικό του πρόβλημα είναι η αξιοπιστία. Το 2015 δεν ξεχνιέται εύκολα, ούτε το μνημόνιο που υπέγραψε ο άνθρωπος που είχε υποσχεθεί να καταργήσει τα μνημόνια. Γι’ αυτό στο ξεκίνημα απέφυγε τις παροχές. Δεν δεσμεύτηκε για επιστροφή της 13ης και 14ης σύνταξης ούτε των αντίστοιχων αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων. Ήθελε να δείξει ότι δεν θα ξαναμοιράσει υποσχέσεις χωρίς κάλυψη.
Η γραμμή αυτή κράτησε ως τη ΔΕΘ. Όταν οι επόμενες δημοσκοπήσεις έδειξαν την ΕΛΑΣ να μένει στάσιμη ή και να χάνει έδαφος, η συνέπεια πήγε περίπατο. Ξαφνικά βρέθηκε η λύση για όσα μέχρι πρότινος χαρακτήριζε ανεύθυνα: μια «πατριωτική εισφορά» που θα χρηματοδοτήσει την επαναφορά των δώρων. Το ποιος θα την πληρώσει και αν θα φτάσει είναι ακριβώς το ερώτημα που ο ίδιος απέφευγε να απαντήσει πριν από λίγες εβδομάδες.
Πίσω στη γνώριμη σύγκρουση
Η ίδια λογική ισχύει και για τον τόνο. Ο Τσίπρας της «Ιθάκης» μιλούσε ήπια και κρατούσε χαμηλούς τόνους. Όταν αυτό δεν μεταφράστηκε σε ποσοστά, η αντιπαράθεση επέστρεψε.
Με το ΠΑΣΟΚ η αλλαγή ήταν ακόμη πιο καθαρή. Ξεκίνησε με προσωπικές επιθέσεις και τις σταμάτησε μόλις οι μετρήσεις έδειξαν ότι η κόντρα έβλαπτε την ίδια την ΕΛΑΣ. Τώρα η γραμμή είναι άλλη: το ΠΑΣΟΚ θα συνεργαστεί με τη Νέα Δημοκρατία μετά τις εκλογές, ενώ η ΕΛΑΣ δεν θα το κάνει ποτέ. Το μήνυμα δεν πηγαίνει στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ. Πηγαίνει στους ψηφοφόρους του.
Από την πολιτική στα δικαστήρια
Το πιο αποκαλυπτικό είναι η δέσμευσή του ότι όσοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι έχουν ποινικές ευθύνες θα λογοδοτήσουν. Η γενική διατύπωση κρύβει την πρόθεση να μεταφερθεί η πολιτική μάχη στα ποινικά δικαστήρια και στις έρευνες. Αυτό δεν είναι σχέδιο για τη χώρα. Είναι υπόσχεση σε ένα ακροατήριο που θέλει να δει την κυβέρνηση στο εδώλιο, από έναν πολιτικό που ξέρει από πρώτο χέρι πού οδηγούν τέτοιες εκστρατείες.
Βιασύνη χωρίς σχέδιο
Η συνολική εικόνα είναι ενός αρχηγού παρορμητικού, που παρατά κάθε επιλογή πριν προλάβει να αποδώσει. Η μόνη σταθερά του είναι η μετωπική σύγκρουση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, γιατί εκεί βρίσκει το αντικυβερνητικό ακροατήριο.
Αυτή όμως είναι και η παγίδα του. Η σύγκρουση ξαναφέρνει στο προσκήνιο τον Τσίπρα που η «Ιθάκη» έλεγε ότι ανήκει στο παρελθόν. Και όποιος αλλάζει στρατηγική κάθε 24ωρο δύσκολα θα πείσει ότι έλυσε το πρόβλημα της αξιοπιστίας του.
