Στο πρώτο Σαββατοκύριακο του Σεπτεμβρίου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να παρουσιάσει από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης τους βασικούς στόχους της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης για τους επόμενους μήνες, με ορίζοντα τις εκλογές του 2027, αλλά και ένα ευρύτερο σχέδιο με στόχους που φτάνουν έως το 2030.
Στο επίκεντρο των κυβερνητικών σχεδιασμών βρίσκονται οι φορολογικές και ασφαλιστικές ελαφρύνσεις, η ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και η στήριξη των συνταξιούχων. Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί στη μεσαία τάξη και στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, μέσα από μόνιμες παρεμβάσεις που θα ενταχθούν στο πακέτο της ΔΕΘ.
Η κυβερνητική στρατηγική φαίνεται να κινείται στην ίδια κατεύθυνση με τις εξαγγελίες των τριών προηγούμενων ΔΕΘ της δεύτερης τετραετίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η στεγαστική πολιτική, η οποία είχε σημαντική παρουσία και στα προηγούμενα πακέτα, όπως και οι φορολογικές παρεμβάσεις με επίκεντρο τις οικογένειες.
Το βασικό μήνυμα του πρωθυπουργού αναμένεται να είναι ο συνδυασμός κοινωνικής στήριξης και δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η κυβέρνηση θέλει να αναδείξει ένα οικονομικό μοντέλο που στηρίζεται στους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, ώστε τα αυξημένα πρωτογενή πλεονάσματα να επιστρέφουν στην κοινωνία μέσω παροχών ή να κατευθύνονται στη μείωση του δημόσιου χρέους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση έχει ήδη γνωστοποιήσει ότι αυξάνει σημαντικά το ποσό που θα διατεθεί φέτος για πρόωρη αποπληρωμή χρέους. Το ποσό αναμένεται να φτάσει τα 13 δισ. ευρώ, έναντι 8,79 δισ. ευρώ που προβλεπόταν αρχικά, εξέλιξη που κατέστη δυνατή χάρη στις καλύτερες δημοσιονομικές επιδόσεις.
Από το συνολικό ποσό, τα 6,94 δισ. ευρώ αφορούν την αποπληρωμή διμερών δανείων του GLF, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο. Παράλληλα, προβλέπεται αποπληρωμή δανείων του EFSF ύψους 2,5 δισ. ευρώ, περιορισμός των εντόκων γραμματίων κατά 1,2 δισ. ευρώ και πρόωρη εξόφληση ομολογιακού δανείου ύψους 2,2 δισ. ευρώ που κανονικά έληγε τον Δεκέμβριο του 2027. Το συνολικό όφελος από αυτές τις κινήσεις υπολογίζεται σε περίπου 2,6 εκατ. ευρώ μέσα στα επόμενα επτά χρόνια.
Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να επηρεάσουν και τον νέο κύκλο αξιολόγησης της ελληνικής οικονομίας από τους διεθνείς οίκους. Η διαδικασία ξεκινά στις αρχές Σεπτεμβρίου και θα συνεχιστεί έως τον Νοέμβριο.
Πρώτος θα δημοσιοποιήσει την αξιολόγησή του ο καναδικός οίκος DBRS στις 4 Σεπτεμβρίου. Στις 18 Σεπτεμβρίου θα ακολουθήσουν η Moody’s και ο γερμανικός οίκος SCOPE. Η DBRS και η SCOPE έχουν ήδη κατατάξει την Ελλάδα στην επενδυτική βαθμίδα BBB, ενώ η Moody’s βρίσκεται μία βαθμίδα χαμηλότερα, στο Baa3.
Στις 23 Οκτωβρίου θα ακολουθήσει η Standard & Poor’s και στις 6 Νοεμβρίου η Fitch. Και οι δύο έχουν αξιολογήσει την Ελλάδα στη βαθμίδα BBB.
Οι εκτιμήσεις οικονομικών αναλυτών συγκλίνουν στο ενδεχόμενο μιας νέας αναβάθμισης της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας. Σημαντικό στοιχείο προς αυτή την κατεύθυνση θεωρείται και η ταχύτερη μείωση του δημόσιου χρέους μέσω των πρόωρων αποπληρωμών.
Με τα νέα δεδομένα, το δημόσιο χρέος αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το 110% του ΑΕΠ έως το 2031, έναν χρόνο νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό. Ο επόμενος μεγάλος στόχος είναι μέσα στα μέσα της δεκαετίας του 2030 να περάσει κάτω από το όριο του 100% του ΑΕΠ.
Για φέτος, το δημόσιο χρέος εκτιμάται στο 136,8% του ΑΕΠ, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει περαιτέρω αποκλιμάκωση τα επόμενα χρόνια.
Τι είχε ανακοινωθεί στις προηγούμενες ΔΕΘ
Μια ματιά στις εξαγγελίες των προηγούμενων ετών δείχνει τη σταδιακή διαμόρφωση της κυβερνητικής οικονομικής πολιτικής.
Το 2025 παρουσιάστηκε μία από τις σημαντικότερες φορολογικές αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι οικογένειες και οι νέοι εργαζόμενοι, με μείωση κατά δύο μονάδες όλων των φορολογικών συντελεστών για εισοδήματα έως 40.000 ευρώ και θέσπιση ενδιάμεσου συντελεστή 39% για εισοδήματα από 40.000 έως 60.000 ευρώ. Προβλέφθηκαν επιπλέον μειώσεις για οικογένειες με παιδιά, ενώ καταργήθηκε ο φόρος εισοδήματος για νέους έως 25 ετών με εισόδημα μέχρι 20.000 ευρώ. Παράλληλα, μειώθηκε κατά 50% ο ΕΝΦΙΑ για χιλιάδες μικρούς οικισμούς με πληθυσμό έως 1.500 κατοίκους, με την πλήρη κατάργησή του να έχει προγραμματιστεί για το 2027.
Το 2024 παρουσιάστηκε ένα πακέτο 45 μέτρων. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονταν η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες και η κατάργηση της μείωσης στη σύνταξη των εργαζόμενων συνταξιούχων. Σημαντικό κομμάτι των ανακοινώσεων αφορούσε επίσης τη στεγαστική πολιτική, με το «Σπίτι μου 2» και την τριετή απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για ιδιοκτήτες που διέθεσαν ακίνητα σε μακροχρόνια μίσθωση.
Το 2023 είχε ανακοινωθεί, μεταξύ άλλων, το «ξεπάγωμα» των τριετιών στους μισθούς των εργαζομένων, έπειτα από 12 χρόνια μνημονιακής απαγόρευσης. Παράλληλα, αυξήθηκε κατά 1.000 ευρώ το αφορολόγητο όριο για οικογένειες με παιδιά και θεσπίστηκαν μέτρα για την υποχρεωτική χρήση POS σχεδόν σε όλους τους κλάδους της λιανικής και των υπηρεσιών. Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνονταν και μέτρα στήριξης για τις πληγείσες περιοχές από τις καταστροφές του «Daniel».
Η φετινή ΔΕΘ, επομένως, αναμένεται να αποτελέσει έναν ακόμη σημαντικό σταθμό στην οικονομική στρατηγική της κυβέρνησης, με το βάρος να πέφτει ταυτόχρονα στις φορολογικές ελαφρύνσεις, στην κοινωνική στήριξη, στη δημοσιονομική σταθερότητα και στην ταχύτερη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους.
