Του Σωτήρη Σκουλούδη
Η ολοκλήρωση της πολυεθνικής διακλαδικής άσκησης «MEDUSA 15/2026» στην Κρήτη στέλνει ισχυρό μήνυμα για τους γεωπολιτικούς συσχετισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο. Η σταθερή συνεργασία Ελλάδας και Αιγύπτου, με την παρουσία της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας, αποτυπώνει στο πεδίο μια περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας που βασίζεται στη συνεργασία, στη στρατιωτική διαλειτουργικότητα και στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Η άσκηση πραγματοποιήθηκε σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη περιοχή, στην ευρύτερη θαλάσσια ζώνη της Κρήτης, του Μυρτώου Πελάγους και νότια της Καρπάθου. Πρόκειται για γεωγραφικό χώρο που βρίσκεται στον πυρήνα της αντιπαράθεσης γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου και τις τουρκικές διεκδικήσεις.
Η «MEDUSA», η οποία ξεκίνησε το 2015 ως ελληνοαιγυπτιακή πρωτοβουλία, έχει εξελιχθεί σε άσκηση πολυεθνικού χαρακτήρα. Η φετινή διοργάνωση κατέδειξε ότι Ελλάδα και Αίγυπτος διαθέτουν σταθερή στρατιωτική συνεργασία με βάθος, συνέχεια και δυνατότητα διεξαγωγής σύνθετων επιχειρήσεων σε ξηρά, θάλασσα και αέρα.
Οι Attica Times παρακολούθησαν την άσκηση.
Η απάντηση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η «MEDUSA 15/2026» λειτουργεί ως έμπρακτη απάντηση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο επιχειρεί να εμφανίσει την Τουρκία και τη Λιβύη ως κράτη με κοινά θαλάσσια σύνορα, παρακάμπτοντας τα ελληνικά νησιά και ειδικά την Κρήτη, την Κάσο, την Κάρπαθο και τη Ρόδο.
Το μνημόνιο του 2019 έχει αμφισβητηθεί έντονα από την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία και την Αίγυπτο, καθώς παραβλέπει τα δικαιώματα των νησιών σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ του 2020 δημιούργησε ένα αντίθετο δεδομένο: μια διμερής συμφωνία δύο παράκτιων κρατών που εδράζεται στους κανόνες του Δικαίου της Θάλασσας.
Η παρουσία ελληνικών και αιγυπτιακών ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων νότια της Κρήτης και της Καρπάθου προσδίδει επιχειρησιακό περιεχόμενο σε αυτή τη συνεργασία. Οι περιοχές αυτές δεν εμφανίζονται ως «γκρίζος» χώρος ή ως πεδίο αμφισβήτησης, αλλά ως χώρος όπου συνεργάζονται κράτη με σαφή κυριαρχικά δικαιώματα, κοινά συμφέροντα ασφαλείας και στρατιωτική παρουσία.
Η διάσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή η Ανατολική Μεσόγειος συνδέεται πλέον με έργα ενεργειακής διασύνδεσης, υποθαλάσσια καλώδια, θαλάσσιους διαδρόμους, εγκαταστάσεις LNG και κρίσιμες εμπορικές οδούς. Η ασφάλεια αυτών των υποδομών αποτελεί βασικό ζήτημα για την Ελλάδα, την Αίγυπτο, την Κύπρο και συνολικά την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η σημασία της Αιγύπτου
Η Αίγυπτος παραμένει ο σημαντικότερος αραβικός εταίρος της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο. Διαθέτει ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις, καθοριστική θέση στη Διώρυγα του Σουέζ, ενεργειακές υποδομές διεθνούς σημασίας και κρίσιμο ρόλο στις εξελίξεις της Λιβύης, της Γάζας, της Ερυθράς Θάλασσας και της Βόρειας Αφρικής.
Η συνεργασία Αθήνας–Καΐρου έχει σαφές στρατηγικό αποτύπωμα:
- Η συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ του 2020 συγκροτεί κοινό πλαίσιο για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου.
- Η αμυντική συνεργασία ενισχύει τη διαλειτουργικότητα σε ναυτικές, αεροπορικές και ειδικές επιχειρήσεις.
- Η ενεργειακή διασύνδεση δημιουργεί προοπτικές για μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και ανάπτυξη νέων υποδομών.
- Η συμμετοχή της Κύπρου προσθέτει γεωπολιτικό βάθος στο σχήμα Ελλάδας–Αιγύπτου–Κύπρου.
- Η παρουσία της Γαλλίας και της Ιταλίας αναδεικνύει το ευρωπαϊκό ενδιαφέρον για την ασφάλεια της περιοχής.
Η αξία αυτής της σχέσης φαίνεται ακόμη περισσότερο σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να εμβαθύνει την προσέγγισή της με την Αίγυπτο. Άγκυρα και Κάιρο έχουν αποκαταστήσει διπλωματικούς διαύλους, διευρύνουν τις εμπορικές τους σχέσεις και εξετάζουν συνεργασίες σε άμυνα, ενέργεια και περιφερειακή ασφάλεια. Η επανεκκίνηση των τουρκοαιγυπτιακών σχέσεων είναι υπαρκτή εξέλιξη και απαιτεί προσεκτική παρακολούθηση από την Αθήνα.
Η Αίγυπτος, ωστόσο, κινείται με γνώμονα τα δικά της συμφέροντα και διατηρεί πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Η σχέση της με την Ελλάδα έχει χτιστεί επί σειρά ετών, περιλαμβάνει συμφωνία ΑΟΖ, κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, ενεργειακή συνεργασία και συστηματικό πολιτικό διάλογο. Η «MEDUSA» αποτελεί ένα από τα πιο ορατά στοιχεία αυτής της στρατηγικής σχέσης.
Επιχειρησιακή εικόνα στη Μεσόγειο
Η «MEDUSA 15/2026» ξεκίνησε στις 10 Σεπτεμβρίου και ολοκληρώθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου. Συμμετείχαν η Ελλάδα, η Αίγυπτος και η Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ η Γαλλία και η Ιταλία έλαβαν μέρος με στρατιωτικά μέσα. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σερβία, η Μοζαμβίκη και το Βασίλειο του Μπαχρέιν συμμετείχαν με παρατηρητές.
Η σύνθεση των συμμετεχόντων καταγράφει τη σταδιακή μετατροπή της άσκησης σε πολυεθνική πλατφόρμα συνεργασίας. Η «MEDUSA» συνδέεται με την προστασία των θαλάσσιων οδών, την ασφάλεια κρίσιμων ενεργειακών εγκαταστάσεων, την αντιμετώπιση ασύμμετρων απειλών και την ενίσχυση της ετοιμότητας των συμμετεχουσών δυνάμεων.
Στο πλαίσιο της άσκησης συνεξετάστηκε η διμερής δραστηριότητα «AEGEUS MENA» Ελλάδας–Αιγύπτου, υπό τον συντονισμό του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας. Η συγκεκριμένη διάσταση ενισχύει τη συνεργασία των δύο χωρών και σε αεροπορικό επίπεδο, με έμφαση στον συντονισμό, στη διοίκηση και στη διεξαγωγή κοινών αποστολών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της άσκησης, αναπτύχθηκαν δυνάμεις επιφανείας, αεροπορικά μέσα, ελικόπτερα, ειδικές δυνάμεις, μονάδες αεράμυνας και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Τα σενάρια περιέλαβαν ναυτικές και ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις, αποβατικές ενέργειες, αεραποβατικές αποστολές και δράσεις ειδικών επιχειρήσεων.
Νέα πεδία απειλών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η έμφαση που δόθηκε στη χρήση FPV drones και στην αντιμετώπιση μη επανδρωμένων απειλών με το σύστημα Counter-UAS «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ». Η εμπειρία των πρόσφατων πολεμικών συγκρούσεων έχει δείξει ότι τα μικρά drones μπορούν να αλλάξουν γρήγορα τα δεδομένα μιας επιχείρησης, τόσο σε επίπεδο αναγνώρισης όσο και σε επίπεδο προσβολής στόχων.
Στην Ημέρα Διακεκριμένων Επισκεπτών, που πραγματοποιήθηκε στο Μάλεμε Χανίων, παρουσιάστηκαν σύνθετα επιχειρησιακά σενάρια με συμμετοχή προσωπικού και μέσων των τριών Κλάδων των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Διοίκησης Ειδικού Πολέμου.
Μεταξύ άλλων πραγματοποιήθηκαν:
- Άλμα επίδειξης ελεύθερης πτώσης με τις σημαίες των συμμετεχουσών χωρών.
- Διείσδυση από αέρος με άλμα ελεύθερης πτώσης.
- Τερματική καθοδήγηση αεροσκάφους από JTAC.
- Ναυτικές και ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις.
- Καταρρίχηση προσωπικού από ελικόπτερα με τη μέθοδο Fast Rope.
- Συνδυασμένη αποβατική και αεραποβατική ενέργεια, με υποστήριξη μαχητικών αεροσκαφών και επιθετικών ελικοπτέρων.
- Χρήση FPV drones για την αντιμετώπιση πολλαπλών ταυτόχρονων απειλών.
- Εφαρμογή του συστήματος Counter-UAS «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ».
Την άσκηση παρακολούθησαν από τη φρεγάτα «ΨΑΡΑ» ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ στρατηγός Δημήτριος Χούπης, ο Αιγύπτιος ομόλογός του αντιστράτηγος Ahmed Fathy Ibrahim Khalifa, ο Αρχηγός ΓΕΕΦ της Κυπριακής Δημοκρατίας αντιστράτηγος Εμμανουήλ Θεοδώρου, εκπρόσωποι της Γαλλίας, οι πρέσβεις Αιγύπτου και Γαλλίας στην Ελλάδα, καθώς και οι αρχηγοί των Γενικών Επιτελείων Στρατού, Ναυτικού και Αεροπορίας.
Η «MEDUSA 15/2026» επιβεβαιώνει ότι η ελληνοαιγυπτιακή σχέση διαθέτει στρατηγικό βάθος και ουσιαστικό επιχειρησιακό περιεχόμενο. Η άσκηση ενισχύει την ελληνική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο, εδραιώνει τη συνεργασία με το Κάιρο και υπενθυμίζει πως οι πραγματικοί συσχετισμοί στην περιοχή διαμορφώνονται από τις διεθνείς συμμαχίες, τη στρατιωτική ετοιμότητα και την προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο.
